okładka

Zamów kolekcję
cena kolekcji: 3900 2990

Zamów Tom
cena 1 tomu: 200

O TOMIE

Dane techniczne
ISBN: 978-83-7595-203-2
ilość stron: 888
oprawa: twarda, skóropodobna z ozdobnym grzbietem i złoceniami


Opis

Tom XV DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II zawiera rozważania Papieża wygłaszane przed niedzielną modlitwą maryj- ną. Zwyczaj tej modlitwy, odmawianej wspólnie z wiernymi, wprowadził Paweł VI w 1965 roku. Jan Paweł II przez cały pontyfikat przywiązywał wielką wagę do tej praktyki. Rozważania, jak i sama niedzielna modlitwa, wpisywały się w jego maryjną duchowość. Były prze- jawem Jego głębokiej wiary w opiekę i wstawiennictwo Maryi.

Z tekstów rozważań możemy odczytać rytm życia Kościoła, refleksje z pielgrzymek, troski i incjatywy dusz- pasterskie, ślady ważnych wydarzeń i istotnych procesów dokonująch się w świecie. Swoista kronika pontyfikatu, zapisana w modlitewnych rozważaniach, stanowi świadectwo wiary, miłości i nadziei Jana Pawła II.

Z uwagi na dużą objętość wypowiedzi Papieża dokanano następującego podziału - teksty od początku pontyfikatu do końca 1992 roku zamieszczono w tomie XV, natomiast pozostałe stanowią część tomu XVI.

SPIS TREŚCI

OD REDAKCJI 7
Wstęp – ks. Paweł Ptasznik 9
Watykan, 22 października 1978 r. – Niech mi się stanie według słowa Twego 13
Watykan, 29 października 1978 r. – Modlitwa, którą bardzo ukochałem 13
Watykan, 1 listopada 1978 r. – W perspektywie życia 14
Watykan, 5 listopada 1978 r. – Przyjmijcie Jana Pawła II jak przyjęliście Piotra 15
Watykan, 12 listopada 1978 r. – Pozdrawiam dziś cały Rzym 16
Watykan, 19 listopada 1978 r. – Modlitwa łączy z Bogiem i z ludźmi 17
Watykan, 26 listopada 1978 r. – Przyjdź królestwo Twoje! 18
Watykan, 3 grudnia 1978 r. – W oczekiwaniu na przyjście Pana 19
Watykan, 8 grudnia 1978 r. – Bądź pozdrowiona, łaski pełna 21
Watykan, 10 grudnia 1978 r. – Maryja jest cała Adwentem 22
Watykan, 17 grudnia 1978 r. – Szkoła prostoty, ubóstwa i pokory 23
Watykan, 24 grudnia 1978 r. – Zapraszam wszystkich na wigilijną „ucztę miłości” 24
Watykan, 31 grudnia 1978 r. – Skierujmy nasze myśli ku najstarszym 25
Watykan, 1 stycznia 1979 r. – Szczęśliwego Nowego Roku 29
Watykan, 7 stycznia 1979 r. – Otwarcie się na Boga 30
Watykan, 14 stycznia 1979 r. – Przyślij, Panie, robotników do swej winnicy 31
Watykan, 21 stycznia 1979 r. – Aby byli jedno 32
Watykan, 4 lutego 1979 r. – Spotkanie z ludem Bożym Meksyku 33
Watykan, 11 lutego 1979 r. – Myślę dziś o ludziach cierpiących 34
Watykan, 18 lutego 1979 r. – Módlmy się za narody, które cierpią 35
Watykan, 25 lutego 1979 r. – Rzym apostołów i męczenników 37
Watykan, 4 marca 1979 r. – Pochylcie przed Bogiem głowy wasze 38
Watykan, 11 marca 1979 r. – Chrystus Odkupicielem człowieka 39
Watykan, 18 marca 1979 r. – Chrystus Wyzwoleniem człowieka 41
Watykan, 25 marca 1979 r. – Raduj się, Jerozolimo! 42
Watykan, 1 kwietnia 1979 r. – Sumienie jest miarą człowieka 43
Watykan, 8 kwietnia 1979 r. – Chrystus sprawcą naszej wiary 44
Watykan, 22 kwietnia 1979 r. – Błogosławieni, którzy uwierzyli 46
Watykan, 29 kwietnia 1979 r. – Pierwsi błogosławieni pontyfikatu 47
Watykan, 6 maja 1979 r. – Chrystus czeka na odpowiedź powołanych 49
Watykan, 13 maja 1979 r. – Pierwsze spotkanie z Chrystusem eucharystycznym 50
Watykan, 20 maja 1979 r. – Wspólnota wiary, nadziei i miłości 52
Watykan, 27 maja 1979 r. – Sakrament dojrzałości chrześcijańskiej 52
Jasna Góra, 5 czerwca 1979 r. – Dziękuję rodakom za modlitwę 54
Watykan, 17 czerwca 1979 r. – Eucharystia zadatkiem pokoju ierstwa 55
Watykan, 24 czerwca 1979 r. – Serce Boże jest natchnieniem ludzkich serc 56
Watykan, 1 lipca 1979 r. – Powołanie nowych kardynałów radością całego Kościoła 57
Watykan, 8 lipca 1979 r. – Kościół modli się nieustannie za Piotra 58
Watykan, 15 lipca 1979 r. – Ludzie pracujący na roli 59
Castel Gandolfo, 22 lipca 1979 r. – Dziecko jest źródłem nadziei 60
Castel Gandolfo, 29 lipca 1979 r. – Módlmy się za ludzi cierpiących 61
Castel Gandolfo, 5 sierpnia 1979 r. – Paweł VI – sługa Kościoła i ludzkości 63
Castel Gandolfo, 12 sierpnia 1979 r. – Testament papieża Pawła VI 64
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1979 r. – Maryja początkiem świata lepszego 65
Castel Gandolfo, 19 sierpnia 1979 r. – Kościół w Chinach 66
Dolomity, szczyt Marmolada, 26 sierpnia 1979 r. – Pamięci papieża Jana Pawła I 67
Castel Gandolfo, 2 września 1979 r. – Wołanie o pokój 68
Loreto, 8 września 1979 r. – Patronka lotnictwa 69
Castel Gandolfo, 9 września 1979 r. – Ad limina apostolorum 70
Watykan, 16 września 1979 r. – Wizyty ad limina umacniają więź Kościoła 71
Watykan, 23 września 1979 r. – W służbie pokoju i pojednania 73
Watykan, 14 października 1979 r. – Świętość najgłębszym wymiarem misyjności Kościoła 74
Pompea, 21 października 1979 r. – Kochajcie i naśladujcie Maryję 75
Watykan, 28 października 1979 r. – D jestiom przebywać razem 76
Watykan, 1 listopada 1979 r. – Święci są chwałą Bożą 78
Watykan, 4 listopada 1979 r. – Św. Karol wzorem biskupiego posługiwania 79
Watykan, 11 listopada 1979 r. – W służbie nauki i wiary 81
Watykan, 18 listopada 1979 r. – Odwiedzinya 82
Watykan, 25 listopada 1979 r. – Panowanie mocą prawdy i miłości 83
Watykan, 2 grudnia 1979 r. – Tradycje Wschodu i Zachodu 85
Watykan, 8 grudnia 1979 r. – Piękno, któremu na imię Maryja 86
Watykan, 9 grudnia 1979 r. – W oczekiwaniu na słowo życia 87
Watykan, 16 grudnia 1979 r. – Rekolekcje kuźnią ludzi nowych 89
Watykan, 23 grudnia 1979 r. – Emmanuel, Bóg z nami 90
Watykan, 26 grudnia 1979 r. – Powiedzcie papieżowi, że cierpimy 91
Watykan, 30 grudnia 1979 r. – Niech rządzi wami pokój Chrystusowy 92
Watykan, 1 stycznia 1980 r. – W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego 97
Watykan, 6 stycznia 1980 r. – Światło wiary 98
Watykan, 13 stycznia 1980 r. – Chrystus objawia się ludziom 99
Watykan, 20 stycznia 1980 r. – Módlmy się o pełnię jedności 100
Watykan, 27 stycznia 1980 r. – Chrystus źródłem jedności 101
Watykan, 3 lutego 1980 r. – W ie daru życia 103
Watykan, 10 lutego 1980 r. – Lud zjednoczony w Trójcy Świętej 104
Watykan, 17 lutego 1980 r. – Wspólnota i wielość powołań 105
Watykan, 24 lutego 1980 r. – Ewangelia nawrócenia i przebaczenia 106
Watykan, 2 marca 1980 r. – Posłuszeństwo Chrystusowi 108
Watykan, 9 marca 1980 r. – Bóg czeka na nasze nawrócenie 109
Watykan, 16 marca 1980 r. – Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Tobie 110
Nursja, 23 marca 1980 r. – Na rodzinnej ziemi św. Benedykta 111
Watykan, 30 marca 1980 r. – Crux fidelis 113
Turyn, 13 kwietnia 1980 r. – Zawierzam Bogarodzicy to miasto 114
Watykan, 20 kwietnia 1980 r. – Dlaczego właśnie Turyn 116
Watykan, 27 kwietnia 1980 r. – W duchu paschalnej nadziei 117
Watykan, 1 maja 1980 r. – Św. Józef patronem rodziny i pracy 119
Kinszasa, 4 maja 1980 r. – Módlmy się w intencjach Afryki 119
Abidjan, 11 maja 1980 r. – Świadectwo Kościoła Afryki 120
Watykan, 18 maja 1980 r. – Rola placówek misyjnych 121
Watykan, 25 maja 1980 r. – Dialog katolików i prawosławnych 122
Watykan, 8 czerwca 1980 r. – Ciało Słowa Przedwiecznego 123
Watykan, 15 czerwca 1980 r. – Sakrament kapłaństwa 124
Watykan, 22 czerwca 1980 r. – Świadkowie Ewangelii 125
Watykan, 29 czerwca 1980 r. – Piotr i Paweł, świadkowie prawdy 127
Watykan, 13 lipca 1980 r. – Pielgrzymowanie do serca Ludu Bożego 128
Castel Gandolfo, 20 lipca 1980 r. – Czas wypoczynku czasem spotkania z Bogiem 129
Castel Gandolfo, 27 lipca 1980 r. – Panie, naucz nas się modlić 130
Castel Gandolfo, 3 sierpnia 1980 r. – Uwielbienie Boga 131
Castel Gandolfo, 10 sierpnia 1980 r. – Śladami Boga żywego 132
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1980 r. – Maryja w progach każdej rodziny 133
Castel Gandolfo, 17 sierpnia 1980 r. – Macierzyńskie serce Maryi 133
Castel Gandolfo, 24 sierpnia 1980 r. – Duch do Samarytanina 134
Castel Gandolfo, 31 sierpnia 1980 r. – Zaproszony przez Boga 135
Castel Gandolfo, 7 września 1980 r. – Świętość i godność kobiety 137
Siena, 14 września 1980 r. – Św. Katarzyna – nauczycielka pobożności maryjnej 138
Watykan, 21 września 1980 r. – Kościół w służbie rodziny 140
Watykan, 28 września 1980 r. – Apostołowie Słowian 141
Otranto, 5 października 1980 r. – Matka Boża Różańcowa 142
Watykan, 12 października 1980 r. – Rodzinę buduje się modlitwą 143
Watykan, 19 października 1980 r. – Pierwsze słowa Ewangelii 144
Watykan, 26 października 1980 r. – Dar jedności w Duchu Świętym 145
Watykan, 1 listopada 1980 r. – Spotkanie z wiecznością 146
Watykan, 2 listopada 1980 r. – Rodzina szczególnym miejscem człowieka 147
Watykan, 9 listopada 1980 r. – Katedra biskupa Rzymu 148
Osnabrück, 16 listopada 1980 r. – Byłem upośledzony i przyszliście mi z pomocą 150
Watykan, 23 listopada 1980 r. – Dziękujmy Maryi za Jej fiat 151
Watykan, 30 listopada 1980 r. – Dives in misericordia 153
Watykan, 7 grudnia 1980 r. – Pan, który przychodzi 154
Watykan, 8 grudnia 1980 r. – Salus Populi Romani 155
Watykan, 14 grudnia 1980 r. – Czym jest powołanie? 156
Watykan, 21 grudnia 1980 r. – Spotkanie z dziećmi 157
Castel Gandolfo, 28 grudnia 1980 r. – Święta Rodzina 159
Watykan, 1 stycznia 1981 r. – Pokój ludziom d woli 163
Watykan, 4 stycznia 1981 r. – Droga Trzech Mędrców drogą każdego człowieka 164
Watykan, 11 stycznia 1981 r. – Modlitwa za przyszłych kapłanów 165
Watykan, 18 stycznia 1981 r. – Modlitwa u źródeł ruchu ekumenicznego 166
Watykan, 25 stycznia 1981 r. – Jeden jest Duch, wiele darów, jedno ciało 167
Watykan, 1 lutego 1981 r. – Z Maryją odnówcie fiat profesji zakonnej 169
Watykan, 8 lutego 1981 r. – Matka Boża z Lourdes 170
Watykan, 15 lutego 1981 r. – Radio Watykańskie w służbie Ewangelii 171
Baguio, 22 lutego 1981 r. – Nie jesteście osamotnieni 172
Watykan, 1 marca 1981 r. – Dzieciątko Jezus Dalekiego Wschodu 173
Watykan, 8 marca 1981 r. – Solidarność z ludźmi niepełnosprawnymi 174
Watykan, 15 marca 1981 r. – Wielkopostna modlitwa o wrażliwość sumień 175
Watykan, 22 marca 1981 r. – W ie życia ludzkiego 176
Watykan, 29 marca 1981 r. – Prawa i obowiązki ludzi upośledzonych 177
Watykan, 5 kwietnia 1981 r. – Bóg dawcą życia 178
Watykan, 12 kwietnia 1981 r. – Myślą i sercem przy Chrystusie cierpiącym 180
Castel Gandolfo, 20 kwietnia 1981 r. – Wielkanoc z rodakami 181
Sotto il Monte, 26 kwietnia 1981 r. – Papieżu Janie, pozostań dla swychi świadkiem życia! 182
Watykan, 3 maja 1981 r. – Ojczyzna jest darem i zadaniem 183
Watykan, 10 maja 1981 r. – DPasterz daje życie swe 185
Poliklinika Gemelli, 17 maja 1981 r. – Modlę się zaa, który mnie zranił, a któremu szczerze przebaczyłem 187
Poliklinika Gemelli, 24 maja 1981 r. – Cierpienie w zjednoczeniu z Chrystusem 187
Poliklinika Gemelli, 31 maja 1981 r. – Sercem uczestniczę w modlitewnym hołdzie prymasowi Polski 188
Watykan, 7 czerwca 1981 r. – Veni, Sancte Spiritus 189
Watykan, 14 czerwca 1981 r. – Dziękuję młodzieży całego świata 189
Poliklinika Gemelli, 21 czerwca 1981 r. – Chleb żywy w Eucharystii 190
Poliklinika Gemelli, 28 czerwca 1981 r. – Czy mnie miłujesz? 191
Poliklinika Gemelli, 5 lipca 1981 r. – Wysławiam Cię, Ojcze! 192
Poliklinika Gemelli, 12 lipca 1981 r. – Chleb łamany dla świata nowego 192
Poliklinika Gemelli, 19 lipca 1981 r. – Eucharystia w życiu człowieka 193
Poliklinika Gemelli, 26 lipca 1981 r. – Szukajmy naprzód królestwa Bożego 194
Poliklinika Gemelli, 2 sierpnia 1981 r. – Bliskość Boga 196
Poliklinika Gemelli, 9 sierpnia 1981 r. – Bóg naszym Ojcem 197
Watykan, 15 sierpnia 1981 r. – Bądź pozdrowiona, Maryjo! 197
Watykan, 16 sierpnia 1981 r. – Dziękuję Bogu za modlitwę „Anioł Pański” 198
Castel Gandolfo, 23 sierpnia 1981 r. – Królować to znaczy służyć! 199
Castel Gandolfo, 26 sierpnia 1981 r. – Staję dziś razem z wami przed Jasnogórską Panią 200
Castel Gandolfo, 30 sierpnia 1981 r. – Pamięć o przeszłości to zaangażowanie się w przyszłość 201
Castel Gandolfo, 2 września 1981 r. – Pan zna myśli człowieka 202
Gastel Gandolfo, 6 września 1981 r. – Miłość silniejsza nad wszystko 203
Castel Gandolfo, 9 września 1981 r. – Narodzenie Maryi początkiem zbawczych wydarzeń 204
Castel Gandolfo, 13 września 1981 r. – Laborem exercens 205
Castel Gandolfo, 16 września 1981 r. – Przez Krzyż do Zmartwychwstania 206
Castel Gandolfo, 20 września 1981 r. – Powołanie do pracy 206
Castel Gandolfo, 23 września 1981 r. – Pójdź za mną 208
Castel Gandolfo, 27 września 1981 r. – Czym jest praca? 208
Castel Gandolfo, 30 września 1981 r. – Różaniec jest modlitwą osobistą i rodzinną 210
Watykan, 4 października 1981 r. – Któż jak Bóg! 211
Castel Gandolfo, 11 października 1981 r. – Sobór chrześcijańskiego powołania 212
Watykan, 18 października 1981 r. – Idźcie na cały świat 213
Watykan, 25 października 1981 r. – Praca jednoczy i umacnia rodzinę 214
Watykan, 1 listopada 1981 r. – Świętych obcowanie 215
Watykan, 8 listopada 1981 r. – Ziemia darem Bożym 216
Watykan, 15 listopada 1981 r. – Zjawisko emigracji 217
Collevalenza, 22 listopada 1981 r. – Królestwo miłości miłosiernej 218
Watykan, 29 listopada 1981 r. – Synteza historii zbawienia 219
Watykan, 6 grudnia 1981 r. – Prawdziwy awans społeczny kobiety 220
Watykan, 8 grudnia 1981 r. – Matka Słowa Przedwiecznego 222
Watykan, 13 grudnia 1981 r. – Młody człowiek wobec problemu pracy 223
Watykan, 20 grudnia 1981 r. – Powołanie do służby Bożej 224
Watykan, 26 grudnia 1981 r. – Męczeństwo świadectwem wiary 225
Watykan, 27 grudnia 1981 r. – Kościół domowy 226
Watykan, 1 stycznia 1982 r. – Niech Pan obdarzy pokojem moją ojczyznę 231
Watykan, 3 stycznia 1982 r. – Pochylmy głowy przed ludźmi starymi 232
Watykan, 10 stycznia 1982 r. – Kościół Słowa Wcielonego 233
Watykan, 17 stycznia 1982 r. – Oby wszyscy znaleźli dom swój w Tobie, o Panie 235
Watykan, 24 stycznia 1982 r. – Kościół spogląda z szacunkiem na wspólnoty islamskie 236
Watykan, 31 stycznia 1982 r. – Ewangeliczny zaczyn sprawiedliwości i pokoju 238
Watykan, 7 lutego 1982 r. – Życie jest darem 239
Kaduna, 14 lutego 1982 r. – Przykład pokornego posłuszeństwa Słowu 240
Castel Gandolfo, 21 lutego 1982 r. – Stwórz, o Boże, we mnie serce czyste 240
Watykan, 28 lutego 1982 r. – Pojednanie i pokuta w posłannictwie Kościoła 241
Watykan, 7 marca 1982 r. – Prawdziwa wolność człowieka 243
Watykan, 14 marca 1982 r. – Sanktuarium człowieka 244
Watykan, 21 marca 1982 r. – Zjednoczeni w myślach, uczuciach i modlitwie 245
Watykan, 28 marca 1982 r. – Grzech i nawrócenie 246
Watykan, 4 kwietnia 1982 r. – Pojednanie z Bogiem 247
Bolonia, 18 kwietnia 1982 r. – Pokój wam! 249
Watykan, 25 kwietnia 1982 r. – Duch Święty darem dla Kościoła 250
Watykan, 2 maja 1982 r. – Duch Święty umocnieniem człowieka 251
Watykan, 9 maja 1982 r. – Matka ludzi i ludów 252
Watykan, 16 maja 1982 r. – Zawierzamy ci, Maryjo, świat 253
Watykan, 23 maja 1982 r. – Wesel się, Pani Anielska 254
Watykan, 6 czerwca 1982 r. – Wierzę w Trójcę Przenajświętszą 256
Watykan, 13 czerwca 1982 r. – Kościół obrońcą pokoju 257
Watykan, 20 czerwca 1982 r. – Źródło życia i świętości 258
Watykan, 27 czerwca 1982 r. – Serce Jezusa otwarte dla człowieka i świata 259
Watykan, 4 lipca 1982 r. – Modlitwa chrześcijańskim sposobem bytowania 260
Watykan, 11 lipca 1982 r. – Godność dzieci Bożych 261
Castel Gandolfo, 18 lipca 1982 r. – Pan jest moim Pasterzem 262
Castel Gandolfo, 25 lipca 1982 r. – Dziękujemy za plony i owoce ziemi 263
Castel Gandolfo, 1 sierpnia 1982 r. – Słowo Boże i chleb Eucharystii 264
Castel Gandolfo, 8 sierpnia 1982 r. – Ukazywał Chrystusa Kościołowi i ludzkości 266
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1982 r. – Łaski pełna 267
Castel Gandolfo, 22 sierpnia 1982 r. – Chrystus umiłował Kościół 268
San Marino, 29 sierpnia 1982 r. – Tajemnica miłości Boga 269
Watykan, 5 września 1982 r. – Otwórz się! 270
Padwa, 12 września 1982 r. – Sługa Słowa i sakramentu pokuty 271
Castel Gandolfo, 19 września 1982 r. – Służebnica Pańska 272
Watykan, 3 października 1982 r. – Całkowity dar z siebie 273
Watykan, 10 października 1982 r. – Dwie korony 274
Watykan, 17 października 1982 r. – Św. Maksymilian wzorem dla współczesnego kapłana 274
Watykan, 24 października 1982 r. – Dzieło misyjne Kościoła 275
Watykan, 31 października 1982 r. – Miłość Boga fundamentem świętości 276
Watykan, 10 listopada 1982 r. – Błogosławiona jesteś, o Maryjo 277
Watykan, 14 listopada 1982 r. – Wiara w zmartwychwstanie 278
Palermo, 21 listopada 1982 r. – Służba Chrystusowi w bliźnich 279
Watykan, 28 listopada 1982 r. – Oczekiwanie na przyjście Pana 279
Watykan, 5 grudnia 1982 r. – Odwiedziny „progów apostolskich” 280
Watykan, 8 grudnia 1982 r. – Tajemnica Niepokalanego Poczęcia 281
Watykan, 12 grudnia 1982 r. – Modlitwa o powołania 283
Watykan, 19 grudnia 1982 r. – Radość Bożego Narodzenia 284
Watykan, 26 grudnia 1982 r. – Ewangelia rodziny 285
Watykan, 1 stycznia 1983 r. – Matka Zbawiciela świata 289
Rieti, 2 stycznia 1983 r. – Epifania – święto misyjne 289
Watykan, 9 stycznia 1983 r. – Mój Syn umiłowany 291
Watykan, 16 stycznia 1983 r. – Aby byli jedno 292
Watykan, 23 stycznia 1983 r. – Kościół żywym znakiem Chrystusa 293
Watykan, 30 stycznia 1983 r. – Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego 294
Watykan, 6 lutego 1983 r. – Wizyta pasterska w Ameryce Środkowej 295
Watykan, 13 lutego 1983 r. – Powołanie nowych kardynałów 296
Watykan, 20 lutego 1983 r. – Gotowość na przyjęcie Słowa 297
Watykan, 27 lutego 1983 r. – Chrześcijańska solidarność z narodami Ameryki Środkowej 298
Watykan, 13 marca 1983 r. – Bogaty w miłosierdzie 299
Watykan, 20 marca 1983 r. – Jubileuszowy Rok Odkupienia 300
Watykan, 27 marca 1983 r. – Krzyż znakiem chwały 301
Watykan, 10 kwietnia 1983 r. – Radość Zmartwychwstania 302
Watykan, 17 kwietnia 1983 r. – Wiekuiste źródło życia 303
Watykan, 24 kwietnia 1983 r. – Maryja żyje wraz z Chrystusem 304
Watykan, 1 maja 1983 r. – Ewangelia pracy 305
Watykan, 8 maja 1983 r. – Pompejańska Królowa Różańca 306
Watykan, 15 maja 1983 r. – Ewangelizacja i nawrócenie 307
Mediolan, 22 maja 1983 r. – Obecność Maryi w Kościele 308
Watykan, 29 maja 1983 r. – Świątynia Trójcy Przenajświętszej 310
Watykan, 5 czerwca 1983 r. – Bezcenny dar Zmartwychwstałego 311
Watykan, 12 czerwca 1983 r. – Wartość modlitwy 312
Jasna Góra, 19 czerwca 1983 r. – Wymowa tajemnicy 313
Watykan, 26 czerwca 1983 r. – Córa Syjonu 314
Watykan, 3 lipca 1983 r. – Nowa forma przymierza 315
Watykan, 10 lipca 1983 r. – Arka Nowego Przymierza 316
Castel Gandolfo, 17 lipca 1983 r. – Duchowy testament Maryi 317
Castel Gandolfo, 24 lipca 1983 r. – Kościół naśladuje Maryję 318
Castel Gandolfo, 31 lipca 1983 r. – Pielgrzymka wiary 319
Castel Gandolfo, 7 sierpnia 1983 r. – Matka rozproszonych dzieci Bożych 321
Castel Gandolfo, 14 sierpnia 1983 r. – Szlachetna współpracownica Odkupiciela 322
Lourdes, 15 sierpnia 1983 r. – Maryja prowadzi do Boga 323
Castel Gandolfo, 21 sierpnia 1983 r. – Eschatologiczny znak nadziei 324
Castel Gandolfo, 28 sierpnia 1983 r. – Przyczyna naszej radości 325
Castel Gandolfo, 4 września 1983 r. – Stolica Mądrości 326
Wiedeń, 11 września 1983 r. – Nadzieja chrześcijańska 327
Castel Gandolfo, 18 września 1983 r. – Matka Pocieszenia 327
Watykan, 25 września 1983 r. – Pokora jest wartością 328
Watykan, 2 października 1983 r. – Modlitwa człowieka za człowieka 329
Watykan, 9 października 1983 r. – Nieustanne przypominanie Odkupienia 330
Watykan, 16 października 1983 r. – Pod Twoją ę 331
Watykan, 23 października 1983 r. – Tajemnice radosne Różańca 333
Watykan, 30 października 1983 r. – Tajemnice bolesne Różańca 334
Watykan, 6 listopada 1983 r. – Tajemnice chwalebne Różańca 334
Watykan, 13 listopada 1983 r. – Wspólnota modlitwy 335
Watykan, 20 listopada 1983 r. – Eschatologiczne Królestwo Chrystusa 336
Watykan, 27 listopada 1983 r. – Z Maryją na spotkanie Pana 337
Watykan, 4 grudnia 1983 r. – Nasza Matka w wierze 338
Watykan, 8 grudnia 1983 r. – Wielka tajemnica maryjna 339
Watykan, 11 grudnia 1983 r. – Początek nowego ludu 340
Watykan, 18 grudnia 1983 r. – Błogosławiona między niewiastami 341
Watykan, 26 grudnia 1983 r. – Płomień świętości i męczeństwa 341
Watykan, 1 stycznia 1984 r. – Pokój rodzi się z serca nowego 345
Watykan, 8 stycznia 1984 r. – Macierzyństwo Maryi i Kościoła 346
Watykan, 15 stycznia 1984 r. – W służbie tajemnicy 347
Watykan, 22 stycznia 1984 r. – Wielka wiara Maryi 348
Watykan, 29 stycznia 1984 r. – W służbie tajemnicy zbawienia 348
Watykan, 5 lutego 1984 r. – Pobożność maryjna 349
Watykan, 12 lutego 1984 r. – Godność Maryi w sprawowaniu liturgii 350
Watykan, 19 lutego 1984 r. – Męczeństwo 352
Bari, 26 lutego 1984 r. – Przewodniczka w drodze do jedności 352
Watykan, 4 marca 1984 r. – Św. Kazimierz patron Litwy 353
Watykan, 11 marca 1984 r. – Dziewica cichej ofiary 354
Watykan, 18 marca 1984 r. – Doświadczenie ludzkiej pracy 355
Watykan, 1 kwietnia 1984 r. – Maryja i ludzkie cierpienie 356
Watykan, 8 kwietnia 1984 r. – Uwielbienie Maryi w tajemnicy Wcielenia 357
Watykan, 15 kwietnia 1984 r. – Milcząca droga Dziewicy 358
Castel Gandolfo, 23 kwietnia 1984 r. – Paschalna radość Kościoła 359
Watykan, 29 kwietnia 1984 r. – Paschalne wyznanie wiary 359
Seul, 6 maja 1984 r. – Umiłowana ziemia koreańska 360
Watykan, 13 maja 1984 r. – DPasterz 360
Watykan, 20 maja 1984 r. – Chrześcijańska droga życia 361
Viterbo, 27 maja 1984 r. – Świadkowie i bohaterowie wiary 362
Watykan, 3 czerwca 1984 r. – Trwali na modlitwie 363
Watykan, 10 czerwca 1984 r. – Początek świata lepszego 363
Sion, 17 czerwca 1984 r. – Otwarci na Ducha Świętego 364
Watykan, 24 czerwca 1984 r. – Posłannictwo Jana Chrzciciela 366
Watykan, 1 lipca 1984 r. – Miłość dająca życie 367
Watykan, 8 lipca 1984 r. – Upodobanie Ojca 367
Castel Gandolfo, 15 lipca 1984 r. – Zbawcza moc Słowa Bożego 368
Castel Gandolfo, 22 lipca 1984 r. – Królestwo Boże w nas 369
Castel Gandolfo, 29 lipca 1984 r. – Wzrastanie w miłości 369
Castel Gandolfo, 5 sierpnia 1984 r. – Cenna spuścizna wzoru i nauki 370
Castel Gandolfo, 12 sierpnia 1984 r. – Przi za synów w Chrystusie 371
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1984 r. – W Chrystusie wszyscy będą ożywieni 372
Castel Gandolfo, 19 sierpnia 1984 r. – Droga zbawienia 372
Castel Gandolfo, 26 sierpnia 1984 r. – Z Kościołem, który jest na Litwie 373
Castel Gandolfo, 2 września 1984 r. – Pytanie o sens życia 374
Quebec, 9 września 1984 r. – Ognisko modlitwy 375
Winnipeg, 16 września 1984 r. – Świat potrzebuje pojednania 375
Castel Gandolfo, 23 września 1984 r. – Wezwanie do pracy w winnicy Pańskiej 376
Watykan, 30 września 1984 r. – Uwielbiajmy Boga w Jego świętych 377
Reggio Cal, 7 października 1984 r. – Królowa Różańca Świętego 378
Watykan, 14 października 1984 r. – Pierwsza pośród wierzących 379
Watykan, 21 października 1984 r. – Posługa misjonarska 380
Watykan, 28 października 1984 r. – Owoce modlitwy różańcowej 381
Watykan, 1 listopada 1984 r. – Zbawienie nasze u Boga 382
Arona, 4 listopada 1984 r. – Surowy asceta i pokutnik 383
Watykan, 11 listopada 1984 r. – Wiara w życie wieczne 385
Watykan, 18 listopada 1984 r. – Droga i Światło 385
Watykan, 25 listopada 1984 r. – Ożywieni w Chrystusie 386
Watykan, 2 grudnia 1984 r. – Czas powrotu i nawiedzenia 387
Watykan, 8 grudnia 1984 r. – Zwycięstwo łaski 387
Watykan, 9 grudnia 1984 r. – Łaska i pokój pojednania 388
Watykan, 16 grudnia 1984 r. – Błogosławione oczekiwanie 389
Watykan, 23 grudnia 1984 r. – Spełnienie obietnicy 390
Watykan, 26 grudnia 1984 r. – Zbawcze poniżenie Boga 391
Watykan, 30 grudnia 1984 r. – Święta Rodzina z Nazaretu 391
Watykan, 1 stycznia 1985 r. – Pokój i młodzi idą razem 395
Watykan, 6 stycznia 1985 r. – Światło gwiazdy 396
Watykan, 13 stycznia 1985 r. – Sługa naszego Odkupienia 396
Watykan, 20 stycznia 1985 r. – Spełnić wolę Ojca 398
Watykan, 10 lutego 1985 r. – Wszyscy Cię szukają, Chryste 399
Watykan, 17 lutego 1985 r. – Znaki zbawczej mocy 400
Watykan, 24 lutego 1985 r. – Serce otwarte na przyjęcie Słowa 400
Watykan, 3 marca 1985 r. – Wewnętrzna przemiana serca 401
Watykan, 10 marca 1985 r. – Grzech przeciwnikiem wolności 402
Watykan, 17 marca 1985 r. – Społeczny wymiar pokuty 403
Fucino, 24 marca 1985 r. – Pośrednictwo Maryi 404
Watykan, 31 marca 1985 r. – Matka naszej młodości 404
Loreto, 11 kwietnia 1985 r. – Macierzyńska obecność Maryi 405
Watykan, 14 kwietnia 1985 r. – Błogosławieni, którzy uwierzyli 406
Watykan, 21 kwietnia 1985 r. – Świadectwo Apostołów 406
Watykan, 28 kwietnia 1985 r. – Dawca życia 407
Watykan, 5maja 1985 r. – Krzew winny 408
Utrecht, 12 maja 1985 r. – Witaj, Królowo 408
Luksemburg, 16 maja 1985 r. – Orędowniczka i patronka 409
Watykan, 26 maja 1985 r. – Nadzieja człowieka i świata 409
Watykan, 2 czerwca 1985 r. – Tajemnica Chrystusowego serca 410
Watykan, 9 czerwca 1985 r. – Świątynia Boga 411
Treviso, 16 czerwca 1985 r. – Brama Niebios 411
Watykan, 23 czerwca 1985 r. – Ognisko miłości 412
Teramo, 30 czerwca 1985 r. – Siedlisko sprawiedliwości 413
Watykan, 7 lipca 1985 r. – Apostołowie Słowian 414
Watykan, 14 lipca 1985 r. – Sprawiedliwości i miłości Skarbnica 415
Watykan, 21 lipca 1985 r. – Serce pełne di 416
Watykan, 28 lipca 1985 r. – Cnót wszelkich bezdenna głębina 417
Castel Gandolfo, 4 sierpnia 1985 r. – Serce wszelkiej chwały najgodniejsze 417
Jaunde, 11 sierpnia 1985 r. – Dar kapłaństwa 418
Kinszasa, 15 sierpnia 1985 r. – Bez reszty służyć Panu 419
Castel Gandolfo, 25 sierpnia 1985 r. – Zjednoczenie serc wszystkich 420
Castel Gandolfo, 1 września 1985 r. – Skarbnica mądrości i umiejętności 420
Liechtenstein, 8 września 1985 r. – W ie życia poczętego 421
Castel Gandolfo, 15 września 1985 r. – Przymierze serc 422
Genua, 22 września 1985 r. – Katastrofalne trzęsienie ziemi 423
Watykan, 29 września 1985 r. – Nadzwyczajny synod biskupów 423
Watykan, 6 października 1985 r. – Dziedzictwo II Soboru Watykańskiego 424
Watykan, 13 października 1985 r. – Tęsknota za jednością 425
Cagliari, 20 października 1985 r. – Matka di i miłosierdzia 426
Watykan, 27 października 1985 r. – Rocznica wyboru papieża Jana XXIII 428
Watykan, 1 listopada 1985 r. – Powołanie do świętości 429
Watykan, 3 listopada 1985 r. – Obowiązek dawania świadectwa 430
Watykan, 10 listopada 1985 r. – Posłannictwo Kościoła we współczesnym świecie 431
Watykan, 17 listopada 1985 r. – Ideał rad ewangelicznych 432
Watykan, 24 listopada 1985 r. – Nadzwyczajny synod biskupów 433
Watykan, 1 grudnia 1985 r. – Orędzie Adwentu 434
Watykan, 8 grudnia 1985 r. – Początek lepszego świata 435
Watykan, 15 grudnia 1985 r. – Źródło adwentowej radości 436
Watykan, 22 grudnia 1985 r. – Chrystus Światłością narodów 437
Watykan, 26 grudnia 1985 r. – Solidarność z cierpiącymi 437
Watykan, 29 grudnia 1985 r. – Święta Rodzina z Nazaretu 439
Watykan, 1 stycznia 1986 r. – Początek bez początku 443
Watykan, 5 stycznia 1986 r. – Wielkie dzieła Boże 443
Watykan, 6 stycznia 1986 r. – Poszukiwanie Boga 444
Watykan, 12 stycznia 1986 r. – Szczególny świadek Bożej epifanii 445
Watykan, 19 stycznia 1986 r. – Wspólne wyznawanie wiary 446
Watykan, 26 stycznia 1986 r. – Apostolska podróż do Indii 446
Delhi, 2 lutego 1986 r. – Dziękczynna modlitwa za tajemnicę Wcielenia 447
Bombaj, 9 lutego 1986 r. – Sanktuaria maryjne w Indiach 448
Watykan, 16 lutego 1986 r. – Czas pokuty i pojednania 449
Watykan, 23 lutego 1986 r. – Zbawczy żal za grzechy 450
Watykan, 2 marca 1986 r. – Skuteczne nawrócenie 451
Watykan, 9 marca 1986 r. – Praktyka indywidualnej spowiedzi 452
Watykan, 16 marca 1986 r. – Wola zadośćuczynienia 453
Prato, 19 marca 1986 r. – Nasze ludzkie wzrastanie 454
Watykan, 23 marca 1986 r. – Słowo Chrystusowego testamentu 455
Castel Gandolfo, 31 marca 1986 r. – Wielkanocna radość 456
Watykan, 6 kwietnia 1986 r. – Weźmijcie Ducha Świętego 456
Watykan, 13 kwietnia 1986 r. – Duch-Pocieszyciel 457
Watykan, 20 kwietnia 1986 r. – Uczestnictwo w życiu Boga samego 458
Watykan, 27 kwietnia 1986 r. – Wiara w Chrystusa przeobraża człowieka 459
Watykan, 1 maja 1986 r. – Problem ludzkiej pracy 460
Watykan, 4 maja 1986 r. – Radość narodzin Kościoła 460
Forli, 8 maja 1986 r. – Odkupieńcze światło zmartwychwstałego Chrystusa 462
Rawenna, 11 maja 1986 r. – Poszukiwanie jedności Europy i świata 463
Watykan, 18 maja 1986 r. – Niech zstąpi Duch Twój 464
Watykan, 25 maja 1986 r. – Świadectwo Ducha Prawdy 465
Watykan, 1 czerwca 1986 r. – Duch Święty oświeca i ożywia 466
Watykan, 8 czerwca 1986 r. – Tajemnica Boskiego serca 467
Watykan, 15 czerwca 1986 r. – Pełen Ducha Świętego i Jego mocy 467
Watykan, 22 czerwca 1986 r. – Odwieczne upodobanie Ojca 468
Watykan, 29 czerwca 1986 r. – Miasto we 469
Castel Gandolfo, 13 lipca 1986 r. – Serce pełne miłości Ojca 470
Castel Gandolfo, 20 lipca 1986 r. – Odwieczne upragnienie świata 471
Castel Gandolfo, 27 lipca 1986 r. – Serce cierpliwe i wielkiego miłosierdzia 472
Castel Gandolfo, 3 sierpnia 1986 r. – Serce hojne dla wszystkich 472
Castel Gandolfo, 10 sierpnia 1986 r. – Źródło życia i świętości 473
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1986 r. – Błogosławiona jesteś, któraś uwierzyła 474
Castel Gandolfo, 17 sierpnia 1986 r. – Niezwyciężona potęga miłości 475
Castel Gandolfo, 24 sierpnia 1986 r. – Ewangelia męki Chrystusa 476
Castel Gandolfo, 31 sierpnia 1986 r. – Starty za nasze grzechy 476
Monte Chétif, 7 września 1986 r. – Odnajdywanie śladów Boga żywego 477
Castel Gandolfo, 14 września 1986 r. – Żarliwa modlitwa o wielki dar pokoju 480
Watykan, 21 września 1986 r. – Wspólna modlitwa o prawdziwy pokój 481
Watykan, 28 września 1986 r. – Zaangażowanie Kościołów i religii w sprawę pokoju 481
Paray-le-Monial, 5 października 1986 r. – Miłosierdzie ofiarowane ludziom 482
Watykan, 12 października 1986 r. – Światowy ruch modlitwy o pokój 483
Florencja, 19 października 1986 r. – Nieodwołalna wola zbawienia świata 484
Perugia, 26 października 1986 r. – Miłujcie prawdę, miłość, wolność i piękno 484
Watykan, 1 listopada 1986 r. – Świat spragniony świętych 488
Watykan, 2 listopada 1986 r. – Zmartwychwstanie i Życie 489
Watykan, 9 listopada 1986 r. – Katedralna bazylika diecezji rzymskiej 490
Watykan, 16 listopada 1986 r. – Słońce sprawiedliwości 491
Wellington, 23 listopada 1986 r. – Ludzka odpowiedź wiary 492
Adelajda, 30 listopada 1986 r. – Bądź pozdrowiona, Pan z Tobą 493
Watykan, 7 grudnia 1986 r. – Krańce ziemi znają prawdę o zbawieniu 494
Watykan, 8 grudnia 1986 r. – Tajemnica Matki Boga-Człowieka 495
Watykan, 14 grudnia 1986 r. – Bądź pozdrowiona, Matko Syna Bożego 495
Watykan, 21 grudnia 1986 r. – Człowiek uczy się miłości w rodzinie 496
Castel Gandolfo, 26 grudnia 1986 r. – Heroiczna wiara św. Szczepana 497
Watykan, 28 grudnia 1986 r. – Zagrożenie współczesnej rodziny 497
Watykan, 1 stycznia 1987 r. – Błogosław dziedzictwo Twoje 501
Watykan, 4 stycznia 1987 r. – Wybrał nas przed założeniem świata 502
Watykan, 6 stycznia 1987 r. – Niestrudzony sługa Bożej epifanii 502
Watykan, 11 stycznia 1987 r. – Przez ziemską epifanię Chrystusa do pełni światłości 503
Watykan, 18 stycznia 1987 r. – Pragnienie pełnej jedności chrześcijan z504
Watykan, 25 stycznia 1987 r. – Chrystus jest Odnowicielem stworzenia 505
Watykan, 1 lutego 1987 r. – Powołanie i misja świeckich w Kościele i w świecie 506
Watykan, 8 lutego 1987 r. – Rola świeckich w mMistycznym Ciele Chrystusa 507
Watykan, 15 lutego 1987 r. – Laikat katolicki w świecie współczesnym 508
Watykan, 22 lutego 1987 r. – katolickiego laikatu 509
Watykan, 1 marca 1987 r. – Chrześcijanin uczestniczy w potrójnym urzędzie Chrystusa 510
Watykan, 8 marca 1987 r. – Powszechne kapłaństwo ochrzczonych 511
Watykan, 15 marca 1987 r. – Charyzmat chrześcijańskiej tożsamości 512
Watykan, 22 marca 1987 r. – Tajemnica paschalna 513
Watykan, 29 marca 1987 r. – Powołanie do pełni życia chrześcijańskiego 514
Concepción, 5 kwietnia 1987 r. – Kościół świadkiem nadziei 515
Buenos Aires, 12 kwietnia 1987 r. – Zbawienie i nadzieja świata 516
Castel Gandolfo, 20 kwietnia 1987 r. – Paschalna radość Kościoła 517
Watykan, 26 kwietnia 1987 r. – Apostolstwo świeckich 517
Monachium, 3 maja 1987 r. – Wspólnota życia z Chrystusem 518
Watykan, 10 maja 1987 r. – Świeccy katecheci i katechetki 519
Watykan, 17 maja 1987 r. – Świadomość misyjna laikatu 520
Foggia, 24 maja 1987 r. – Alma mater Odkupiciela 521
Watykan, 31 maja 1987 r. – Wielka duchowa Matka 522
Watykan, 7 czerwca 1987 r. – U progu Roku Maryjnego 523
Watykan, 21 czerwca 1987 r. – Znaczenie sanktuariów maryjnych 524
Watykan, 28 czerwca 1987 r. – Sanktuaria maryjne Litwy 525
Watykan, 29 czerwca 1987 r. – Rzymskie dziedzictwo Piotra i Pawła 526
Watykan, 5 lipca 1987 r. – Sanktuarium Narodzin Matki Odkupiciela 526
Pramarino di San Pietro di Cadore in Val Visdende, 12 lipca 1987 r. – Królowa Dolomitów 527
Castel Gandolfo, 19 lipca 1987 r. – Sanktuarium w Lourdes 528
Castel Gandolfo, 26 lipca 1987 r. – Portugalskie sanktuarium w Fatimie 529
Castel Gandolfo, 2 sierpnia 1987 r. – Apostolska dojrzałość laikatu 530
Castel Gandolfo, 9 sierpnia 1987 r. – Siła apostolstwa młodzieży 531
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1987 r. – Znak nadziei i pociechy 532
Castel Gandolfo, 16 sierpnia 1987 r. – Sekret godnego przeżywania kobiecości 533
Castel Gandolfo, 23 sierpnia 1987 r. – Prawo świeckich do tworzenia stowarzyszeń 534
Castel Gandolfo, 30 sierpnia 1987 r. – Świeccy w Kościele partykularnym 535
Castel Gandolfo, 6 września 1987 r. – Kongres mariologiczny w Keyelaer 536
San Antonio, 13 września 1987 r. – Dar łaski Bożej 537
Watykan, 27 września 1987 r. – Ewangelizacja świata pracy 537
Watykan, 4 października 1987 r. – Pragnienie świętości 538
Watykan, 11 października 1987 r. – Maryja, Matka Kościoła 539
Watykan, 18 października 1987 r. – Maryja, gwiazda ewangelizacji 540
Watykan, 25 października 1987 r. – Maryjne sanktuarium w Pompei 541
Watykan, 1 listopada 1987 r. – Królowa Wszystkich Świętych 542
Watykan, 8 listopada 1987 r. – Bazylika Zwiastowania w Nazarecie 543
Watykan, 15 listopada 1987 r. – Matka Boska Del Pilar 544
Watykan, 22 listopada 1987 r. – Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej w Kijowie 545
Watykan, 29 listopada 1987 r. – Wizyta patriarchy Dimitriosa I 546
Watykan, 6 grudnia 1987 r. – Duchowa pielgrzymka na górę Athos 546
Watykan, 8 grudnia 1987 r. – Sanktuarium maryjne w Loreto 547
Watykan, 13 grudnia 1987 r. – Sanktuarium maryjne w Guadalupe 548
Watykan, 20 grudnia 1987 r. – Sanktuarium maryjne w Betlejem 549
Watykan, 26 grudnia 1987 r. – Świadectwo pierwszego męczennika 550
Castel Gandolfo, 27 grudnia 1987 r. – Wzór chrześcijańskiej rodziny 551
Watykan, 1 stycznia 1988 r. – Maryjne arcydzieła muzyczne 555
Watykan, 3 stycznia 1988 r. – Boskie macierzyństwo Maryi 556
Watykan, 6 stycznia 1988 r. – Matka Syna Bożego 556
Watykan, 10 stycznia 1988 r. – Tajemnica Przenajświętszej Trójcy 557
Watykan, 17 stycznia 1988 r. – Sanktuaria maryjne Egiptu 558
Watykan, 24 stycznia 1988 r. – Sanktuarium maryjne w Altötting 559
Watykan, 31 stycznia 1988 r. – Sanktuarium maryjne w Turynie 560
Watykan, 7 lutego 1988 r. – Święty dar życia 561
Watykan, 14 lutego 1988 r. – Sanktuarium maryjne na górze Hostyn i w Velehradzie 562
Watykan, 21 lutego 1988 r. – Sanktuarium Królowej i Patronki Brazylii 563
Watykan, 28 lutego 1988 r. – Maryja, patronka Libanu 564
Watykan, 6 marca 1988 r. – Pani Afryki, Matka wszystkich łask 565
Watykan, 13 marca 1988 r. – Królowa Irlandii 566
Watykan, 20 marca 1988 r. – Sanktuarium maryjne w Marija Bistrica 567
Watykan, 27 marca 1988 r. – Światowy Dzień Młodzieży 1989 568
Castel Gandolfo, 4 kwietnia 1988 r. – Poniedziałek Wielkanocny 568
Watykan, 10 kwietnia 1988 r. – Maryjne sanktuaria Grecji 569
Werona, 17 kwietnia 1988 r. – Werońskie sanktuaria maryjne 570
Watykan, 24 kwietnia 1988 r. – Dzień Modlitwy o Powołania 570
Watykan, 1 maja 1988 r. – Sanktuarium Matki Bożej Ad Rupes 571
8 maja 1988 r. – Patronka Urugwaju 572
Lima, 15 maja 1988 r. – Dziewica i Matka 573
Watykan, 22 maja 1988 r. – Duch Święty obdarza Kościół życiem 574
Watykan, 29 maja 1988 r. – Postępowanie według Ducha 575
Piacenza, 5 czerwca 1988 r. – Maryjne sanktuaria w Emilii 575
Reggio Cal, 12 czerwca 1988 r. – Sanktuaria maryjne w Kal 576
Watykan, 19 czerwca 1988 r. – Sanktuarium maryjne La-Vang w Wietnamie 577
Salzburg, 26 czerwca 1988 r. – Idźcie w pokoju z Chrystusem 578
Watykan, 29 czerwca 1988 r. – Orędzie świętych Piotra i Pawła 578
Watykan, 3 lipca 1988 r. – Sanktuaria maryjne Słowacji 579
Watykan, 10 lipca 1988 r. – Milenium Chrztu Rusi Kijowskiej 580
Pietralba, 17 lipca 1988 r. – Sanktuarium maryjne w Pietralba 581
Castel Gandolfo, 24 lipca 1988 r. – Wzór kontemplacji 581
Castel Gandolfo, 31 lipca 1988 r. – „Lourdes Wschodu” 582
Castel Gandolfo, 7 sierpnia 1988 r. – 10-lecie śmierci papieża Pawła VI 583
Castel Gandolfo, 14 sierpnia 1988 r. – Węgierskie sanktuaria maryjne 584
Watykan, 15 sierpnia 1988 r. – Zakończenie Roku Maryjnego 585
Castel Gandolfo, 21 sierpnia 1988 r. – Maryjne sanktuarium Sheshan w Chinach 586
Castel Gandolfo, 28 sierpnia 1988 r. – Sanktuaria maryjne w Polsce 587
Turyn, 4 września 1988 r. – Sanktuarium Matki Bożej Wspomożycielki w Turynie 588
Harare, 11 września 1988 r. – Zawierzenie ludu Zimbabwe 589
Maputo, 18 września 1988 r. – Oto Twoi synowie, Mozambijczycy 590
Watykan, 25 września 1988 r. – Gorliwi czciciele Maryi 591
Watykan, 2 października 1988 r. – Modlitwa różańcowa 591
Strasburg, 9 października 1988 r. – Sanktuaria maryjne w Alzacji 592
Watykan, 16 października 1988 r. – Trzydziesta rocznica śmierci papieża Piusa XII 593
Watykan, 23 października 1988 r. – Światowy Dzień Misyjny 594
Watykan, 30 października 1988 r. – Trzydziesta rocznica wyboru Jana XXIII 594
Watykan, 1 listopada 1988 r. – Uroczystość Wszystkich Świętych 595
Watykan, 6 listopada 1988 r. – Sanktuarium Montserrat w Hiszpanii 596
Watykan, 13 listopada 1988 r. – Sanktuarium Matki Bożej w Cap w Kanadzie 597
Watykan, 20 listopada 1988 r. – Uroczystość Chrystusa Króla 598
Watykan, 27 listopada 1988 r. – Adwent 599
Watykan, 4 grudnia 1988 r. – Sanktuarium Studenica w Serbii 599
Watykan, 8 grudnia 1988 r. – Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny 600
Watykan, 11 grudnia 1988 r. – Sanktuarium Niepokalanej w Waszyngtonie 601
Watykan, 18 grudnia 1988 r. – Czwarta niedziela Adwentu 602
Watykan, 1 stycznia 1989 r. – Nowy Rok 605
Watykan, 6 stycznia 1989 r. – Zapowiedź specjalnego synodu biskupów poświęconego Afryce 606
Watykan, 8 stycznia 1989 r. – Niedziela Chrztu Pańskiego 607
Watykan, 15 stycznia 1989 r. – Sanktuarium Mariazell 607
Watykan, 22 stycznia 1989 r. – „Aby stanowili jedno” 608
Watykan, 29 stycznia 1989 r. – Sanktuarium w Einsiedeln w Szwajcarii 609
Watykan, 5 lutego 1989 r. – Solidarność z życiem 610
Watykan, 12 lutego 1989 r. – Konanie Pana Jezusa w Ogrójcu 611
Watykan, 19 lutego 1989 r. – Biczowanie 612
Watykan, 26 lutego 1989 r. – Cierniem ukoronowanie 613
Watykan, 5 marca 1989 r. – Droga na Kalwarię 614
Watykan, 12 marca 1989 r. – Jezus umiera na krzyżu 615
Watykan, 19 marca 1989 r. – Młodzież i Pascha 616
Castel Gandolfo, 27 marca 1989 r. – Pasquetta 617
Watykan, 2 kwietnia 1989 r. – Dary Ducha Świętego 617
Watykan, 9 kwietnia 1989 r. – Dar mądrości 618
Watykan, 16 kwietnia 1989 r. – Dar rozumu 619
Watykan, 23 kwietnia 1989 r. – Dar umiejętności 620
Antananarivo, 30 kwietnia 1989 r. – Twojej opiece powierzam Kościół w tym kraju 621
Watykan, 7 maja 1989 r. – Dar rady 621
Watykan, 14 maja 1989 r. – Dar męstwa 622
Grosseto, 21 maja 1989 r. – Uczestniczka tajemnicy Trójjedynego Boga 623
Watykan, 28 maja 1989 r. – Dar pobożności 624
Rejkiavik, 4 czerwca 1989 r. – O Pani Północy, zalecz rany podziałów 625
Watykan, 11 czerwca 1989 r. – Dar bojaźni Bożej 626
Watykan, 18 czerwca 1989 r. – Modlitwa za naród chiński 627
Formia, 25 czerwca 1989 r. – Gaeta, miasto Niepokalanej 627
Watykan, 29 czerwca 1989 r. – Święci Piotr i Paweł i Królowa Apostołów 628
Watykan, 2 lipca 1989 r. – Serce Jezusa, w łonie Matki-Dziewicy przez Ducha Świętego utworzone 629
Watykan, 9 lipca 1989 r. – Serce Jezusa, ze Słowem Bożym istotowo zjednoczone 630
Oropa, 16 lipca 1989 r. – Jej dom jest otwarty dla wszystkich 631
Castel Gandolfo, 23 lipca 1989 r. – Serce Jezusa, aż do śmierci posłuszne 632
Castel Gandolfo, 30 lipca 1989 r. – Serce Jezusa, włócznią przebite 633
Castel Gandolfo, 6 sierpnia 1989 r. – Jedenasta rocznica śmierci Pawła VI 634
Castel Gandolfo, 13 sierpnia 1989 r. – Serce Jezusa, źródło wszelkiej pociechy 635
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1989 r. – O ratunek dla Libanu 636
Monte del Gozo, 20 sierpnia 1989 r. – Idźcie i bądźcie świadkami 637
Castel Gandolfo, 27 sierpnia 1989 r. – Serce Jezusa, życie i zmartwychwstanie nasze 638
Castel Gandolfo, 3 września 1989 r. – Serce Jezusa, pokoju i pojednanie nasze 639
Castel Gandolfo, 10 września 1989 r. – Serce Jezusa, krwawa ofiaro grzeszników 640
Castel Gandolfo, 17 września 1989 r. – Serce Jezusa, zbawienie ufających Tobie 641
Piza, 24 września 1989 r. – Zawierzenie 642
Watykan, 1 października 1989 r. – Chrystus naszym pokojem 643
Seul, 8 października 1989 r. – Orędzie pokoju 644
La Ferme, 15 października 1989 r. – Tajemnica Maryi zamknięta w modlitwie różańcowej 645
Watykan, 22 października 1989 r. – Światowy Dzień Misyjny 645
Taranto, 29 października 1989 r. – Ne timeas 646
Watykan, 1 listopada 1989 r. – Nowi święci 647
Watykan, 5 listopada 1989 r. – Serce Jezusa, nadziejo w Tobie umierających 648
Watykan, 12 listopada 1989 r. – Święci Albert Chmielowski i Agnieszka Czeska 649
Watykan, 19 listopada 1989 r. – Dzień Żeńskich Zakonów Klauzurowych 650
Watykan, 26 listopada 1989 r. – Chrystus – Król Wszechświata 650
Watykan, 3 grudnia 1989 r. – Formacja kapłanów 651
Watykan, 8 grudnia 1989 r. – Niepokalana 652
Watykan, 10 grudnia 1989 r. – Sacerdos – Alter Christus 653
Watykan, 17 grudnia 1989 r. – Kapłan człowiekiem wiary 654
Watykan, 24 grudnia 1989 r. – Kapłan człowiekiem nadziei 655
Watykan, 31 grudnia 1989 r. – Rodzina miejscem przygotowania do kapłaństwa 655
Watykan, 1 stycznia 1990 r. – Sercu Maryi zawierzamy każdy dzień nowego roku 659
Watykan, 6 stycznia 1990 r. – Powołanie misyjne ludu Bożego 660
Watykan, 7 stycznia 1990 r. – Chrzest źródłem powszechnego kapłaństwa wiernych 660
Watykan, 14 stycznia 1990 r. – Kapłani trzeciego tysiąclecia 661
Watykan, 21 stycznia 1990 r. – „Tydzień modlitw o jedność chrześcijan”. Módlmy się w intencji Ukrainy 662
Bamako, 28 stycznia 1990 r. – Natchnij wszystkich gorliwością misyjną 663
Watykan, 4 lutego 1990 r. – Modlitwa o powołania kapłańskie 663
Watykan, 11 lutego 1990 r. – Obecność Maryi w życiu kapłana 664
Watykan, 18 lutego 1990 r. – Kapłan człowiekiem miłości 665
Watykan, 25 lutego 1990 r. – Wychowanie w duchu wspólnoty 666
Watykan, 4 marca 1990 r. – Kapłan – człowiek Boży 667
Watykan, 11 marca 1990 r. – Kapłan – człowiek modlitwy 668
Watykan, 18 marca 1990 r. – Kapłańska mądrość 669
Watykan, 25 marca 1990 r. – Kapłan – współpracownik Boga 670
Watykan, 1 kwietnia 1990 r. – Kapłan – szafarz posługi jednania 670
Watykan, 8 kwietnia 1990 r. – Zapraszam młodzież ze wszystkich kontynentów do sanktuarium w Częstocho- wie 671
Castel Gandolfo, 16 kwietnia 1990 r. – Serdecznie pozdrawiam wszystkich 672
Velehrad, 22 kwietnia 1990 r. – Zapowiedź synodu biskupów poświęconego Europie 672
Watykan, 29 kwietnia 1990 r. – O pokój dla Jerozolimy 673
San Juan de los Lagos, 8 maja 1990 r. – Maryja, Matka Zmartwychwstałego, jest Matką życia 674
Willemstad, 13 maja 1990 r. – Akt poświęcenia Antyli Matce Boskiej Fatimskiej 675
Watykan, 20 maja 1990 r. – Błogosławiony Pier Giorgio Frassati 676
Rabat, 27 maja 1990 r. – Z Maryją pod krzyżem Jej Syna 676
Watykan, 3 czerwca 1990 r. – Misyjny charakter kapłaństwa 678
Watykan, 10 czerwca 1990 r. – Kapłan – sługa Ducha Świętego 678
Orvieto, 17 czerwca 1990 r. – Matka Boża na uskiej ziemi 679
Watykan, 24 czerwca 1990 r. – Kapłan – świadek Mesjasza 681
Watykan, 1 lipca 1990 r. – Kapłan – sługa Eucharystii 682
Watykan, 8 lipca 1990 r. – Kapłan wobec dóbr ziemskich 683
Barmasc, 15 lipca 1990 r. – Gwiazda gór alpejskich 684
Castel Gandolfo, 22 lipca 1990 r. – Kapłańskie posłuszeństwo 685
Castel Gandolfo, 29 lipca 1990 r. – Przełożeni i profesorowie seminarium 686
Castel Gandolfo, 5 sierpnia 1990 r. – Doskonała Wychowawczyni Odwiecznego Kapłana 687
Castel Gandolfo, 12 sierpnia 1990 r. – Kapłan – opiekun chorych 688
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1990 r. – Pierwsza spośród odkupionych 689
Castel Gandolfo, 19 sierpnia 1990 r. – Kapłański celibat 689
Castel Gandolfo, 26 sierpnia 1990 r. – Przed siódmą podróżą do Afryki 690
Dar-Es-Salaam, 2 września 1990 r. – Tobie zawierzam Kościół w Tanzanii 692
Kigali, 9 września 1990 r. – Rodzina źródłem powołań 692
Watykan, 16 września 1990 r. – Kapłan człowiekiem ofiary 693
Ferrara, 23 września 1990 r. – Maryja – niedościgniony wzór ewangelizacji 694
Watykan, 30 września 1990 r. – Módlmy się w intencji synodu 695
Watykan, 7 października 1990 r. – Wychowawcy kapłanów wyniesieni do chwały ołtarzy 696
Genua, 14 października 1990 r. – Miasto Najświętszej Maryi Panny 696
Watykan, 21 października 1990 r. – Światowy Dzień Misyjny 698
Watykan, 28 października 1990 r. – Zakończenie synodu biskupów 699
Watykan, 1 listopada 1990 r. – Wspominamy naszych zmarłych 700
Watykan, 4 listopada 1990 r. – Cztery nowe błogosławione 701
Neapol, 11 listopada 1990 r. – Czynne oczekiwanie 701
Watykan, 18 listopada 1990 r. – Modlitwa o pokój na Bliskim Wschodzie 702
Watykan, 25 listopada 1990 r. – Jezus – Król di 703
Watykan, 2 grudnia 1990 r. – Przygotowania do jubileuszu encykliki Rerum novarum 704
Watykan, 8 grudnia 1990 r. – „Wybrał nas przed założeniem świata” 705
Watykan, 9 grudnia 1990 r. – Żadna pozycja społeczna nie zamyka drogi do zbawienia 705
Watykan, 16 grudnia 1990 r. – Poszanowanie godności człowieka pracy 706
Watykan, 23 grudnia 1990 r. – Kwestia społeczna 707
Watykan, 30 grudnia 1990 r. – Prawa rodziny 708
Watykan, 1 stycznia 1991 r. – Niech ten rok będzie rokiem pokoju 713
Watykan, 6 stycznia 1991 r. – Leon XIII o walce klas 714
Watykan, 13 stycznia 1991 r. – Wobec groźby nego konfliktu w Zatoce Perskiej 715
Watykan, 20 stycznia 1991 r. – Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan 716
Watykan, 27 stycznia 1991 r. – Obdarz nas pokojem 716
Watykan, 3 lutego 1991 r. – Miłość do życia wyborem wolności 717
Watykan, 10 lutego 1991 r. – Godność pracy ludzkiej 718
Watykan, 17 lutego 1991 r. – Prawa ludzi pracy 719
Watykan, 24 lutego 1991 r. – Rola stowarzyszeń 720
Watykan, 3 marca 1991 r. – Własność prywatna a dwspólne 721
Watykan, 10 marca 1991 r. – Między liberalizmem i socjalizmem 722
Watykan, 17 marca 1991 r. – Prymat porządku moralnego 723
Watykan, 24 marca 1991 r. – „Otrzymaliście Ducha przia za synów” 724
Watykan, 1 kwietnia 1991 r. – Święto anioła 724
Watykan, 7 kwietnia 1991 r. – „Każdemu oddać to, co mu się słusznie należy” 725
Watykan, 14 kwietnia 1991 r. – Solidarność międzynarodowa 726
Watykan, 21 kwietnia 1991 r. – Początki katolickiej nauki społecznej 727
Potenza, 28 kwietnia 1991 r. – Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia 728
Watykan, 5 maja 1991 r. – Kościół obecny wśród ubogich 729
Funchal, 12 maja 1991 r. – Brama niebios 730
Watykan, 19 maja 1991 r. – Kościół idzie drogą człowieka 730
Watykan, 26 maja 1991 r. – Najdoskonalsza czcicielka Trójcy Świętej 731
Rzeszów, 2 czerwca 1991 r. – Bądź pozdrowiona, Matko Serca Jezusowego 732
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Oto Matka 733
Watykan, 16 czerwca 1991 r. – Serce Jezusa bogate w miłosierdzie 734
Mantua, 23 czerwca 1991 r. – Z ufnością do Maryi 735
Watykan, 29 czerwca 1991 r. – Święto jedności Kościoła 736
Watykan, 30 czerwca 1991 r. – Miłość wynagradzająca 736
Watykan, 7 lipca 1991 r. – Kościół głosem potrzebujących 737
Susa, 14 lipca 1991 r. – Przyjęliście ją do swego domu 738
Castel Gandolfo, 21 lipca 1991 r. – Wierność Stolicy Piotrowej 738
Castel Gandolfo, 28 lipca 1991 r. – Kontemplacja warunkiem skutecznej ewangelizacji 739
Castel Gandolfo, 4 sierpnia 1991 r. – Święto Przemienienia Pańskiego. 13 rocznica śmierci papieża Pawła VI. 740
Castel Gandolfo, 11 sierpnia 1991 r. – Przed podróżą do Polski i na Węgry 741
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Pod Twoją ę uciekamy się 741
Máriapócs, 18 sierpnia 1991 r. – „Anioł Pański” biblijną modlitwą o pokój i ład 743
Castel Gandolfo, 25 sierpnia 1991 r. – Święto młodości Kościoła 744
Castel Gandolfo, 1 września 1991 r. – Rerum novarum – nowy rozdział teologii moralnej 745
Vicenza, 8 września 1991 r. – Narodzenie Najświętszej Maryi Panny 746
Castel Gandolfo, 15 września 1991 r. – Matka Bolesna 746
Watykan, 22 września 1991 r. – O pokój w Jugosławii 747
Latina, 29 września 1991 r. – W obecności Niebieskiej Matki 749
Rzym – plac Farnese, 6 października 1991 r. – Maryja w życiu św. Brygidy 749
Natal, 13 października 1991 r. – Okaż, że jesteś nam Matką 750
Sao Salvador, 20 października 1991 r. – Zawierzam Ci cały naródylijski 751
Watykan, 27 października 1991 r. – Obrońca ubogich i uciśnionych 752
Watykan, 1 listopada 1991 r. – Wszyscy święci 753
Watykan, 3 listopada 1991 r. – Synod biskupów poświęcony Europie 754
Watykan, 10 listopada 1991 r. – Duch Boży kieruje historią 754
Watykan, 17 listopada 1991 r. – Trzeba położyć kres wojnie 755
Watykan, 24 listopada 1991 r. – Na synodalnej drodze Kościoła 756
Watykan, 1 grudnia 1991 r. – Nowy rok liturgiczny 757
Watykan, 8 grudnia 1991 r. – Maryja – postać wyjątkowa w historii zbawienia 758
Watykan, 15 grudnia 1991 r. – Czas rozeznania i nadziei 758
Watykan, 22 grudnia 1991 r. – Święto prawdy 759
Castel Gandolfo, 26 grudnia 1991 r. – Ku „narodzinom dla nieba” 760
Watykan, 29 grudnia 1991 r. – Rodzina wspólnotą miłości 761
Watykan, 1 stycznia 1992 r. – Dar pokoju dla wszystkich 765
Watykan, 5 stycznia 1992 r. – Duchowa pielgrzymka do sanktuariów Ameryki Łacińskiej 766
Watykan, 6 stycznia 1992 r. – Misyjne zadanie chrześcijanina 767
Watykan, 12 stycznia 1992 r. – Sanktuarium w Santo Domingo 768
Watykan, 19 stycznia 1992 r. – Módlmy się o dar jedności 768
Watykan, 26 stycznia 1992 r. – Najświętsza Panna z Guadalupe 769
Watykan, 2 lutego 1992 r. – Aparecida – Patronka Brazylii 770
Watykan, 9 lutego 1992 r. – Sanktuarium św. Piotra Klawera w Cartagenie 771
Watykan, 16 lutego 1992 r. – Sanktuarium Matki Bożej w Maipú 772
Banjul, 23 lutego 1992 r. – Akt zawierzenia Matce Bożej narodu gambijskiego 773
Watykan, 1 marca 1992 r. – Sanktuarium Niepokalanej w Waszyngtonie 773
Watykan, 8 marca 1992 r. – Santo Cristo de Esquipulas w Gwatemali 774
Watykan, 15 marca 1992 r. – Sanktuarium św. Józefa w Montrealu 775
Watykan, 22 marca 1992 r. – Patronka Argentyny 776
Watykan, 29 marca 1992 r. – Patronka Boliwii 777
Watykan, 5 kwietnia 1992 r. – Sanktuarium Chrystusa w Panamie 778
Watykan, 12 kwietnia 1992 r. – Tylko Chrystus zaspokaja nasze pragnienie prawdy, piękna i szczęścia 779
Castel Gandolfo, 20 kwietnia 1992 r. – Zmartwychwstanie Chrystusa źródłem nadziei 779
Watykan, 26 kwietnia 1992 r. – Dar Bożego miłosierdzia dla całej ludzkości 780
Udine, 3 maja 1992 r. – W pielgrzymce do Czarnej Madonny 781
Watykan, 10 maja 1992 r. – Chrystus Salwadoru 782
Watykan, 17 maja 1992 r. – Maryja w życiu nowych błogosławionych 783
Capua, 24 maja 1992 r. – Świątynia Boga 784
Watykan, 31 maja 1992 r. – Patronka Wenezueli 784
Luanda, 7 czerwca 1992 r. – Bóg nie dopuści, by o was zapomniano! 785
Watykan, 14 czerwca 1992 r. – Sanktuarium Matki Bożej w Limie 787
Caravaggio, 21 czerwca 1992 r. – Pielgrzymka do ludu Bożego w Lombardii 788
Watykan, 28 czerwca 1992 r. – Patronka Urugwaju 789
Watykan, 29 czerwca 1992 r. – Świadkowie miłości i wierności 790
Watykan, 5 lipca 1992 r. – Patronka Hondurasu 791
Watykan, 12 lipca 1992 r. – Patronka Ekwadoru 792
Poliklinika Gemelli – Rzym, 19 lipca 1992 r. – Najcenniejszy dar 793
Poliklinika Gemelli – Rzym, 26 lipca 1992 r. – Modlitwa rozjaśnia wszystkie wydarzenia życia 793
Castel Gandolfo, 2 sierpnia 1992 r. – Patronka Kostaryki 794
Castel Gandolfo, 9 sierpnia 1992 r. – Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia na Kubie 794
Castel Gandolfo, 15 sierpnia 1992 r. – Święto nadziei 795
Castel Gandolfo, 16 sierpnia 1992 r. – Patronka Paragwaju 796
Lorenzago di Cadore, 23 sierpnia 1992 r. – Stworzenie głosi wielkość Boga 796
Domegge, 30 sierpnia 1992 r. – Wyruszcie w drogę z Maryją, idźcie razem z Nią 797
Castel Gandolfo, 6 września 1992 r. – Sanktuarium św. Róży w Limie 799
Castel Gandolfo, 13 września 1992 r. – Sanktuarium Niepokalanej w Nikaragui 799
Castel Gandolfo, 20 września 1992 r. – Królowa Jukatanu 800
Watykan, 27 września 1992 r. – Maryja przykładem w drodze do świętości 801
Watykan, 4 października 1992 r. – Św. Sergiusz z Radoneża 802
Santo Domingo, 11 października 1992 r. – Obecność Maryi w dziejach ewangelizacji Ameryki 803
Watykan, 18 października 1992 r. – Światowy Dzień Misyjny 804
Watykan, 25 października 1992 r. – Na wzór Do Pasterza 805
Watykan, 1 listopada 1992 r. – Światu potrzeba wiosny świętości 806
Watykan, 8 listopada 1992 r. – Ewangelizacja Ameryki Łacińskiej 807
Watykan, 15 listopada 1992 r. – Katechizm Kościoła Katolickiego 808
Watykan, 22 listopada 1992 r. – Królestwo Chrystusa 809
Watykan, 29 listopada 1992 r. – Adwent – czas oczekiwania 810
Watykan, 6 grudnia 1992 r. – Nowy katechizm 811
Watykan, 13 grudnia 1992 r. – Narzędzie ewangelizacji 812
Watykan, 20 grudnia 1992 r. – Święta odnowy ierstwa 812
Watykan, 26 grudnia 1992 r. – Męczeństwo św. Szczepana 813
Watykan, 27 grudnia 1992 r. – Wzór dla każdej rodziny 814
CHRONOLOGICZNY WYKAZ DOKUMENTÓW 817
INDEKS OSÓB, NAZW I POJĘĆ 833
INDEKS BIBLIJNY 853
INDEKS AUTORÓW I DZIEŁ CYTOWANYCH 865

FRAGMENTY

Watykan, 22 października 1978 r.

NIECH MI SIĘ STANIE WEDŁUG SŁOWA TWEGO Pragnę podjąć wspaniały zwyczaj moich poprzedników i odmówić wraz z wami, drodzy bracia i siostry, „Anioł Pański”.

Przed chwilą zakończyła się uroczysta Msza św. inaugurująca mój pontyfikat jako Następcy św. Piotra. Przeżywając ten historyczny moment, wyznaliśmy wspólnie prawdę wiary, którą wypowiadamy codziennie w Składzie Apostolskim; „wierzę w święty Kościół powszechny”, a w Credo nicejsko-konstantynopolitańskim: „wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół”.

Uświadomiliśmy sobie także wspólnie tę wspaniałą prawdę o Kościele, którą II Sobór Watykański wyjaśnił w dwu dokumentach, w konstytucji dogmatycznej Lumen gentium oraz w konstytucji pastoralnej o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes.

A teraz musimy pójść jeszcze dalej. Musimy dotrzeć do tego momentu w dziejach świata, kiedy Słowo staje się ciałem. Kiedy Syn Boży staje się Człowiekiem. Dzieje zbawienia osiągają swój szczyt, a zarazem rozpoczynają się na nowo w swym definitywnym wymiarze, kiedy Dziewica z Nazaretu przyjmuje Zwiastowanie Anielskie i wypowiada słowa: fiat mihi secundum verbum tuum, „niech mi się stanie według twego słowa” (Łk 1,38).

W tym momencie niejako zostaje poczęty Kościół. Zstępujemy więc do samego początku tajemnicy. W niej ogarniamy raz jeszcze całą treść dzisiejszej uroczystości. W niej ogarniamy całą przeszłość chrześcijaństwa i Kościoła, który tutaj w Rzymie znalazł swoje centrum. W niej staramy się ogarnąć przyszłość tego pontyfikatu, ludu Bożego i całej rodziny ludzkiej, bo rodzina bierze początek z woli Ojca, lecz poczyna się zawsze pod sercem Matki.

Z taką wiarą i z taką ufnością mówimy „Anioł Pański”...

Watykan, 29 października 1978 r.

MODLITWA, KTÓRĄ BARDZO UKOCHAŁEM I oto spotykamy się jak przed tygodniem, aby wspólnie odmówić „Anioł Pański”. Bardzo szybko minął ten tydzień, pełen doniosłych spotkań i odwiedzin.

Dzisiaj, w ostatnią niedzielę października, pragnę bardzo zwrócić waszą uwagę w stronę różańca. Październik jest bowiem tym miesiącem, w ciągu którego cały Kościół szczególnie modli się na różańcu.

Jest to modlitwa, którą bardzo ukochałem. Przedziwna modlitwa! Przedziwna w swej prostocie i głębi zarazem. Powtarzamy w niej wielokrotnie te słowa, które Maryja usłyszała z ust Archanioła i z ust swej krewnej, Elżbiety. Do tych słów dołącza się cały Kościół. Można powiedzieć, że różaniec staje się jakby modlitewnym komentarzem do ostatniego rozdziału konstytucji Vaticanum II Lumen gentium, mówiącego o przedziwnej obecności Bogarodzicy w tajemnicy Chrystusa i Kościoła. Oto bowiem na kanwie słów Pozdrowienia Anielskiego (Ave Maria) przesuwają się przed oczyma naszej duszy główne momenty z życia Jezusa Chrystusa. Układają się one w całokształt tajemnic radosnych, bolesnych i chwalebnych. Jakbyśmy obcowali z Panem Jezusem poprzez – można by powiedzieć – serce Jego Matki.

Równocześnie zaś w te same dziesiątki różańca serce nasze może wprowadzić wszystkie sprawy, które składają się na życie człowieka, rodziny, narodu, Kościoła, ludzkości. Sprawy osobiste, sprawy naszych bliźnich, zwłaszcza tych, którzy nam są najbliżsi, tych, o których najbardziej się troszczymy. W ten sposób ta prosta modlitwa różańcowa pulsuje niejako życiem ludzkim.

W ciągu ostatnich tygodni wypadło mi spotkać wielu ludzi, którzy reprezentowali różne narody, państwa, środowiska, różne Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie. Pragnę wszystkich zapewnić, że kontakty, jakie miałem szczęście z nimi nawiązać, zostały również przeniesione na paciorki różańca, aby mogły się odnaleźć w samym sercu modlitwy, która wszystkiemu nadaje pełny wymiar.

Wiele też doznałem – wraz ze Stolicą Apostolską – w ciągu tych ostatnich tygodni życzliwości od ludzi z całego świata. Tę wdzięczność również pragnę przenieść na dziesiątki różańca, ażeby prócz innych form ludzkiego wyrazu wypowiedzieć ją również w modlitwie. W tej najprostszej, a tak bardzo bogatej. Wszystkich do niej serdecznie zachęcam.

Wczoraj po południu, w trzydziestym dniu od śmierci mego poprzednika Jana Pawła I, odprawiłem w Grotach Watykańskich Mszę św. Wczoraj też minęła, jak wiecie, 20 rocznica wyboru papieża Jana XXIII, którego ojcowska postać jest ciągle żywa w sercach wiernych.

Jan XXIII był papieżem, który ukochał wiele i którego kochano bardzo. Pamiętajmy o Nim w modlitwie, a przede wszystkim starajmy się wcielać w życie cenną spuściznę Jego nauczania, które pozostawił nam w swych słowach, w przykładzie zaangażowania w odnowie, w wierności tradycji, w swym całym życiu i w swej świętej śmierci.

Watykan, 1 listopada 1978 r.

W PERSPEKTYWIE ŻYCIA W dniu dzisiejszym proszę wszystkich tu zgromadzonych, ażeby odmawiając wraz ze mną „Anioł Pański” skupili się na tajemnicy dzisiejszej liturgii.

Kościół żyje w wielkiej perspektywie. Ta perspektywa stale mu towarzyszy, nieustannie go kształtuje i skierowuje ku wieczności. Liturgia dnia dzisiejszego w szczególnej mierze uwydatnia tę rzeczywistość eschatologiczną, która wyrasta z całego planu zbawienia, a zarazem z dziejów człowieka, rzeczywistość, która nadaje ostateczny sens samemu istnieniu Kościoła i jego posłannictwu.

Dlatego z takim przejęciem przeżywamy uroczystość Wszystkich Świętych, jak i jutrzejszy Dzień Zaduszny. W treści obu tych dni wyraża się w sposób szczególny wiara w „żywot wieczny” – ostatni artykuł Składu Apostolskiego.

I chociaż oba te dni stawiają przed oczyma naszej duszy nieuniknioną konieczność śmierci, to równocześnie właśnie one dają szczególne świadectwo Życiu.

Człowiek, który wedle praw swej doczesnej natury jest „skazany na śmierć”, człowiek, który bytuje w perspektywie zniszczenia swego ciała – ten człowiek równocześnie bytuje w perspektywie życia i jest powołany do chwały! Uroczystość Wszystkich Świętych stawia przed oczyma naszej wiary tych wszystkich, którzy już osiągnęli pełnię powołania do zjednoczenia z Bogiem. Dzień Zaduszny zwraca nasze myśli w stronę tych, którzy odszedłszy z tego świata dojrzewają jeszcze do tej pełni miłości, której domaga się zjednoczenie z Bogiem.

Obydwa te dni są wielkimi dniami Kościoła, który niejako „żyje dalej” w swoich świętych, a także we wszystkich, którzy przez posługę Prawdy i Miłości zostali przygotowani do tego życia.

I dlatego Kościół w pierwszych dniach listopada w szczególny sposób łączy się ze swoim Panem, który przez swoją Śmierć i Zmartwychwstanie wprowadził nas w samą rzeczywistość tego Życia! A zarazem uczynił nas dla swego Ojca „królestwem i kapłanami”.

W dniu dzisiejszym wypada mi również w skupieniu dziękować Bogu za trzydzieści dwa lata kapłaństwa, które kończą się właśnie w uroczystość Wszystkich Świętych.

I dlatego do naszej dzisiejszej wspólnej modlitwy dołączam szczególną prośbę o powołania kapłańskie w Kościele na całym świecie. Proszę Chrystusa Pana, ażeby wzywał, aby do wielu młodych mówił: „Pójdź za mną!”. I proszę młodych, aby się nie opierali, aby nie odmawiali. Proszę też wszystkich, ażeby modlili się o powołania, aby z nimi współpracowali.

Żniwo jest wielkie.

Uroczystość Wszystkich Świętych mówi nam właśnie o tym, jak wielkie jest Żniwo! Nie żniwo śmierci – ale Zbawienia. Nie żniwo świata, którego postać przemija, ale żniwo Chrystusa, który trwa na wieki.

Watykan, 5 listopada 1978 r.

PRZYJMIJCIE JANA PAWŁA II JAK PRZYJĘLIŚCIE PIOTRA Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! Dzisiejszą niedzielę pragnę w szczególny sposób poświęcić świętym patronom Italii. Zdaję sobie sprawę, że obejmując Stolicę św. Piotra w Rzymie wszedłem tym samym w sam środek dziejów tego kraju i tego narodu.

Italia! Któż nie zna jej dalekiej przeszłości związanej z potęgą starożytnego Rzymu! RzymuMiasta i Rzymu-Imperium. To właśnie do stolicy tego Imperium przybył Piotr, któremu Chrystus polecił „umacniać braci swoich”. To właśnie tu skierowała go wszechmocna ręka Pańska, wyzwalając z więzienia jerozolimskiego, z kajdan Heroda.

W dniach po konklawe, po wyborze, myślałem: co powiem Rzymianom, kiedy stanę wobec nich jako ich Biskup, przybysz „z dalekiego kraju”, z Polski? Przyszedł mi wówczas na myśl św. Piotr. I pomyślałem, powiem im: prawie dwa tysiące lat temu wasi przodkowie przyjęli również Przybysza. Przyjmijcie więc i wy dzisiaj innego Przybysza – przyjmijcie Jana Pawła II, jak kiedyś przyjęliście Piotra z Galilei.

Może już nie wypada wracać do tych spraw, gdy bieg wydarzeń potwierdził, jak bardzo serdecznie przyjęliście po tylu wiekach papieża nie-Włocha. Pragnę więc nade wszystko podziękować Bogu samemu za tę łaskę, a wam za ten wspaniały wyraz waszej wielkoduszności, której doznałem i doznaję. Chcę na tę waszą wielkoduszność odpowiedzieć w szczególny sposób w dniu dzisiejszym. Dlatego właśnie udaję się do stóp waszych Patronów, do Asyżu – miasta św. Franciszka oraz do grobu św. Katarzyny Sieneńskiej, który znajduje się, jak wiecie, w bazylice „S. Maria sopra Minerva” w Rzymie (niestety, krótki listopadowy dzień nie pozwala na to, abym mógł udać się również do samej Sieny, jak pragnąłbym tego). W ten sposób Jan Paweł II pragnie włączyć się w historię zbawienia, która tak wymownie i tak szczodrze wyraziła się w dziejach Italii, w różnych miejscach tego kraju.

Italia! Rzym! – te słowa zawsze były mi bliskie i drogie. Historia Polski, dzieje Kościoła w mej Ojczyźnie pełne są faktów, które przybliżały mi Rzym i Italię, które czyniły je drogimi, poniekąd własnymi. Kraków, miasto, z którego przybyłem, często bywa nazywany „polskim Rzymem”. Ufam, że przybywając z „polskiego Rzymu” do Wiecznego Rzymu, będę mógł – pod opieką Matki Kościoła i wszystkich świętych Patronów – służyć wszystkim jako Biskup Rzymu, a w szczególności służyć tej nowej ziemi i ludziom, którzy tak wspaniałomyślnie mnie przyjęli.

Odmówmy „Anioł Pański”.

Módlmy się za Rzym i za Italię.

Polecajmy Bogu wszystkich mieszkańców tej ziemi, tak błogosławionej przez Boga.

Polecajmy również wszystkich jej zmarłych, wszystkich poległych i zaginionych, wszystkie ofiary wojny.

Watykan, 12 listopada 1978 r.

POZDRAWIAM DZIŚ CAŁY RZYM Drodzy Bracia i Siostry! Dzień dzisiejszy ma dla mnie szczególne znaczenie. Oto bowiem dziś, obejmując bazylikę św. Jana na Lateranie, mam przejąć po moich Czcigodnych Poprzednikach katedrę Biskupa diecezji rzymskiej.

Przygotowałem się do tego poprzez spotkania z kardynałem Ugo Poletti, Wikariuszem Miasta, z arcybiskupem Canestri i biskupami pomocniczymi, którzy przedstawili mi w zarysie całokształt pracy duszpasterskiej i jej organizację. Ważnym momentem w tym przygotowaniu było spotkanie z duchowieństwem rzymskim w dniu 9 listopada, w święto poświęcenia bazyliki laterańskiej i – następnego dnia – spotkanie z siostrami zakonnymi, w które nasza diecezja rzymska jest szczególnie bogata.

Dzisiejsza uroczystość na Lateranie ma odbyć się o godzinie siedemnastej.

Pragnę jednak już teraz, w czasie spotkania z wami tak licznie zgromadzonymi na placu św. Piotra na „Anioł Pański”, najserdeczniej pozdrowić cały Rzym, wszystkich Rzymian będących diecezjanami Papieża! Pozdrawiam rodziny, rodziców i dzieci! Pozdrawiam młodzież! Pozdrawiam wszystkich chorych, zwłaszcza tych, którzy znajdują się w licznych szpitalach i klinikach naszego Miasta. Wraz z nimi pozdrawiam lekarzy, służbę zdrowia, kapelanów szpitalnych i siostry.

Pozdrawiam także wszystkie osoby starsze, samotne, cierpiące.

Pozdrawiam wszystkie szkoły i uczelnie Rzymu, a w sposób szczególny uniwersytety papieskie, profesorów i studentów! Pozdrawiam ponadto każdą parafię Rzymu, każdą z osobna i wszystkie razem.

Czytałem w tych dniach w wielu gazetach, że po moim wyborze różni ludzie, a zwłaszcza dziennikarze, odwiedzali parafię z której pochodzę – Wadowice w archidiecezji krakowskiej. Obecny proboszcz tej parafii, który był ongiś moim katechetą w gimnazjum, musiał wszystkim pokazywać księgę chrztów, w której zostałem zapisany w roku 1920. Potem przy moim nazwisku zapisywano notatki o święceniach kapłańskich, o konsekracji biskupiej, o powołaniu do Kolegium Kardynalskiego – i wreszcie o tym, co stało się w dniu 16 października tego roku.

Ze wzruszeniem myślałem o mojej rodzinnej parafii. Przypomina mi ona, że każda parafia jest podstawową wspólnotą ludu Bożego, w której Chrystus jest obecny przez biskupa i kapłanów działających w jego zastępstwie.

Ze wzruszeniem myślę więc dzisiaj o każdej parafii rzymskiej. Myślę o wszystkich tych wspólnotach, a zarazem żywych częściach Kościoła w tej diecezji, którą Pan Jezus w tak przedziwny sposób mi powierzył.

Wstępując w progi bazyliki laterańskiej wstępuję równocześnie w progi każdej parafii, w progi wszystkich parafii, których jest w Rzymie 296.

W tym dniu tak uroczystym, tak ważnym dla nowego Biskupa Rzymu, ogarniam wszystkich myślą i sercem i polecam się waszym myślom i sercom. Polecam się przede wszystkim waszym modlitwom.

Odmówmy dziś „Anioł Pański” wspominając w szczególny sposób zmarłych Biskupów Rzymu! Watykan, 19 listopada 1978 r.

MODLITWA ŁĄCZY Z BOGIEM I Z LUDŹMI Odmawiamy dziś, jak w każdą niedzielę, „Anioł Pański”.

Istnieje jednak w wielu miejscach piękny zwyczaj odmawiania go przy pracy, także i w dni powszednie. Gdy odezwie się dzwon na „Anioł Pański”, ludzie przerywają na chwilę pracę i wspominają tajemnicę Wcielenia Słowa Przedwiecznego, tajemnicę, która wiąże się ze Zwiastowaniem Anielskim. Jest to piękny zwyczaj, pełen głębokiej wymowy. Niestety, zwyczaj ten w naszym uprzemysłowionym i zaśpieszonym życiu zdaje się zanikać. Mimo tych trudności nie możemy jednak zapomnieć o tym, jak głęboką prawdę zawiera w sobie stare powiedzenie benedyktynów: ora et labora, módl się i pracuj.

Modlitwa łączy ludzi z Bogiem i przybliża ich wzajemnie do siebie.

Dziś, w dniu, kiedy Italia obchodzi Dzień Emigranta, pragnę też przez wspólną modlitwę połączyć się z tymi wszystkimi ludźmi, którzy z różnych powodów – ale przede wszystkim w poszukiwaniu pracy, zarobku, lepszych warunków życia – znajdują się poza Ojczyzną, poza Italią.

Emigracja jest zjawiskiem powszechnym. Trudno w krótkich słowach powiedzieć wszystko, co na ten temat należałoby powiedzieć. Jedno wszakże jest jasne. Trzeba w tym dniu przenieść się myślą i sercem z tylu domów rodzinnych, z tylu miejscowości na ziemi ojczystej – do innych krajów, do innych miejscowości, do innych warsztatów pracy, wszędzie tam, gdzie żyją i pracują synowie i córki tej ziemi. Pamiętamy o nich stale. Podążają za nimi nasze uczucia i życzenia. Niech Bóg błogosławi ich życiu i pracy. Niech nie zapominają o tych, których pozostawili. Niech wiedzą, że tu o nich myślimy, że o nich się troszczymy, że za nich się modlimy.

Episkopat włoski przez osobną Komisję stale utrzymuje kontakt z emigrantami. Podobnie czynią inne Episkopaty (np. Episkopat Polski, z którego działalnością na tym odcinku jestem blisko obeznany).

Drodzy bracia i siostry! Gdziekolwiek jesteście na świecie, trwajcie w wierze i zachowujcie szlachetne dziedzictwo, które wynieśliście z tej ziemi.

Polecamy was Dobremu Pasterzowi: Chrystusowi i Jego Matce.

Przerwijcie dziś na chwilę inne zajęcia i stańcie tutaj w duchu z nami, aby odmówić „Anioł Pański”.

Watykan, 26 listopada 1978 r.

PRZYJDŹ KRÓLESTWO TWOJE! Obchodzimy dziś uroczystość Chrystusa Króla.

Kiedy zastanawiałem się, co mam dzisiaj wam powiedzieć, drodzy Bracia i Siostry zgromadzeni na „Anioł Pański”, pomyślałem, że trzeba, aby właśnie tutaj, przed bazyliką św. Piotra, właśnie tu, w sercu Rzymu, zabrzmiały słowa Ewangelii św. Jana.

Mówi Piłat: „Czy Ty jesteś królem żydowskim?” Jezus odpowiedział: „Czy ty mówisz od siebie, czy też inni powiedzieli ci o mnie?” Piłat odparł: „Czy ja jestem Żydem? Naród twój i kapłani wydali mi Ciebie. Coś uczynił?” Odpowiedział Jezus: „Królestwo moje nie jest z tego świata” (J 18,33-36).

Przywodzą te słowa na pamięć sprawy dalekie, które działy się na peryferiach wielkiego Imperium Rzymskiego. Jednakże nie są one zupełnie przebrzmiałe. Może brzmią w nich także jakieś treści dzisiejsze, aktualne. Może w tym dialogu można by odnaleźć, przynajmniej w niektórych aspektach, te same dyskusje, które toczą się dziś.

Chrystus odpowiada na pytania sędziego i wykazuje, że nie ma żadnych podstaw do tego oskarżenia, które wniesiono przeciw Niemu. Nie sięga po władzę doczesną.

Wkrótce potem zostanie ubiczowany i ukoronowany cierniami. Na pośmiewisko. I będą pokazywali Go palcami i mówili: „Witaj, królu żydowski” (J 19,3). A Chrystus milczy. Jakby chciał dopowiedzieć tym milczeniem do końca to, co przedtem odpowiedział Piłatowi.

Ale to nie była jeszcze całkowita odpowiedź! Piłat również to czuł. I dlatego zapytał powtórnie: „A więc jesteś królem?” (J 18,37).

Dziwne pytanie, dziwne – po tym, co Chrystus stwierdził z taką stanowczością. A jednak Piłat czuł, że to przeczenie Oskarżonego nie wyczerpuje wszystkiego, że w głębi tego przeczenia kryje się jakieś twierdzenie. Jakie? I oto Chrystus pomaga je znaleźć sędziemu. Odpowiada: „Tak, jestem królem. Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu” (tamże).

Musimy wszyscy dobrze się zastanowić nad tym przeczeniem i nad tym twierdzeniem Chrystusa.

Nie należy ono do przebiegu sprawy, która kiedyś rozegrała się na peryferiach Imperium Rzymskiego lecz leży wciąż w samym centrum życia. Jest aktualne. Muszą zastanowić się nad nim i ci, którzy stanowią prawa, jak również i ci, którzy rządzą państwami, którzy sądzą innych.

Musi zastanowić się nad tym stwierdzeniem każdy chrześcijanin i każdy człowiek, który zawsze jest obywatelem, należy do określonej wspólnoty politycznej, ekonomicznej, narodowej, międzynarodowej.

„ Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie” mówi Chrystus Król przed trybunałem namiestnika, w obliczu wyroku, który wkrótce zostanie wydany.

Posłuchajmy jeszcze, co powiedział na ten temat Sobór Watykański II: „Kościół, który z racji swego zadania i kompetencji w żaden sposób nie utożsamia się ze wspólnotą polityczną ani nie wiąże się z żadnym systemem politycznym, jest zarazem znakiem i zabezpieczeniem transcendentnego charakteru osoby ludzkiej”1 .

Tak myśli i tak mówi współczesny Kościół.

Kościół chce być wierny temu, co powiedział Chrystus. To jest jego racja bytu.

Wybiegamy dziś myślą ku wszystkim tym, którzy stają przed sądem, których może skazano na śmierć, jeśli nie fizyczną może, to przynajmniej cywilną, ponieważ wyznają swą wiarę, ponieważ są wierni prawdzie, ponieważ bronią prawdziwej sprawiedliwości.

Trzeba uznać, że i w dzisiejszym świecie nie brak podobnych sytuacji. Dlatego też w dzień Chystusa Króla trzeba koniecznie podkreślić podobieństwo ludzi, którzy cierpią z takich właśnie powodów, do Chrystusa osądzonego i skazanego przez Piłata.

Módlmy się każdego dnia: Przyjdź Królestwo Twoje! Nie zapomnijmy nigdy o tych, którzy za swą wierność królestwu Bożemu płacą skazaniem, dyskryminacją, cierpieniem, śmiercią. Musimy o nich pamiętać tutaj, przed bazyliką św. Piotra, w czasie spotkania na „Anioł Pański”.

Watykan, 3 grudnia 1978 r.

W OCZEKIWANIU NA PRZYJŚCIE PANA Dziś pierwsza niedziela Adwentu. Rozpoczyna się nowy rok liturgiczny. Co roku, poczynając od pierwszej niedzieli Adwentu, Kościół poprzez cykl niedziel i świąt stara się nam uświado1 II Sobór Wat., Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 76.

mić zbawcze działanie Boga w dziejach człowieka, ludzkości, świata. Właśnie dlatego „adventus”, czyli „przyjście”. Bóg przychodzi do człowieka. To jest podstawowy wymiar naszej wiary. Żyjemy wiarą, gdy otwieramy się na „przyjście Boga”, gdy trwamy „w adwencie”. Modlitwa „Anioł Pański”, którą odmawiamy, przypomina nam, jak była otwarta na przyjście Boga Najświętsza Maryja Panna: Ona wprowadza nas w Adwent.

Dzisiaj po raz pierwszy udaję się na wizytację jednej z parafii Rzymu. Jest to parafia św. Franciszka Ksawerego w dzielnicy Garbatella. Udaję się tam jako Biskup, aby dać świadectwo o tajemnicy adwentu, który kształtuje życie parafii, ponieważ kształtuje życie każdego parafianina.

Myślę przede wszystkim o tym adwencie, który urzeczywistnia się w sakramencie chrztu świętego. Człowiek przychodzi na świat. Rodzi się jako dziecko swoich rodziców. Przychodzi na świat z dziedzictwem grzechu pierworodnego. Rodzice, świadomi tego dziedzictwa, kierując się wiarą w Słowo Chrystusa, przynoszą to swoje dziecko do chrztu. Pragną otworzyć jego duszę na przyjście Zbawiciela, na Jego „adwent”. W ten sposób adwent oznacza też początek nowego życia. Zostaje niejako zdjęta z tego dziecięcia pieczęć grzechu pierworodnego i zostaje wszczepiony początek nowego życia, Bożego życia, Chrystus bowiem nie przychodzi z próżnymi rękami. Przynosi nam Boże życie. Chce, abyśmy życie mieli, i mieli je w obfitości(por. J 10,10).

Wiadomo, że każda parafia jest miejscem chrztu. We wspólnocie ludu Bożego, która nosi imię św. Franciszka Ksawerego, rokrocznie przyjmuje chrzest wielu Rzymian rodzących się w tym mieście, w tej właśnie parafii. W ten sposób staje się ona też miejscem „przyjścia”. Nieustannie trwa „w adwencie”. Oczekuje w każdym nowym parafianinie na przyjście Pana.

I jeszcze o jednym pomyślmy w pierwszą niedzielę Adwentu. Wspomniałem o św. Franciszku Ksawerym, bo właśnie w dniu 3 grudnia, czyli dzisiaj, wspomina go Kościół. Wiadomo, że był on wielkim misjonarzem Wschodu, Dalekiego Wschodu.

Otóż myśli moje i serce często wędrowały w tych ostatnich dniach na Daleki Wschód, do Wietnamu. Doszła bowiem wiadomość o śmierci kardynała Joseph Marie Trin-Nhu-Khue, ar cybiskupa Hanoi w Wietnamie. Jeszcze dwa tygodnie temu spotkałem go tutaj, rozmawiałem z nim. Mimo swych siedemdziesięciu dziewięciu lat (i trudnego życia) wydawał się młody i czerstwy. Jednak wiek ma swoje prawa – oto przychodzi wiadomość o jego śmierci. Wspominam więc dzisiaj o tym pasterzu wiernym i wytrwałym, o tym słudze Boga, który tak wymownie dawał świadectwo Chrystusowi wśród swoich rodaków w Wietnamie, tak odległym, a równocześnie tak bliskim sercu Kościoła.

I oto również temat adwentowy. Może w ostatniej chwili swego życia ów pasterz i biskup, kardynał Joseph Marie Trin-Nhu-Khue, zdołał jeszcze wypowiedzieć te słowa: „Przyjdź, Panie Jezu” – aby usłyszeć odpowiedź: „Zaiste, przyjdę niebawem” (Ap 22,20).

O Wietnamie mówi się wiele w tych dniach. Wszyscy śledzimy wiadomości ukazujące się w prasie.

Módlmy się więc i za tych Wietnamczyków, którzy opuścili swój kraj i cierpią, ponieważ nie znaleźli nikogo, kto by w poczuciu ludzkiej solidarności przyjął ich i pomógł im w biedach i potrzebach.

Ufam, że apel Stolicy Świętej przekazany za pośrednictwem Narodów Zjednoczonych osiągnie zamierzony cel. Dlatego też proszę was o modlitwę, aby Pan błogosławił i umacniał tych, którzy pracują na rzecz tych braci znajdujących się w potrzebie.

W tych intencjach i za Kościół w Wietnamie odmówmy dziś „Anioł Pański”.

Watykan, 8 grudnia 1978 r.

BĄDŹ POZDROWIONA, ŁASKI PEŁNA Za chwilę odmówimy „Anioł Pański”. Będziemy przypominać w tej modlitwie wydarzenie, które miało miejsce w Nazarecie, na ziemi galilejskiej. Wydarzenie, na które czekał świat cały ogarnięty mrokiem adwentu, oczekiwania.

„Bądź pozdrowiona łaski pełna, Pan z Tobą” (Łk 1,28).

Są to słowa Boże skierowane ku ubogiej dziewczynie z Nazaretu, której było na imię Miriam (Maryja), której rodzice nazywali się, jak głosi tradycja, Joachim i Anna, która od najwcześniejszych lat pragnęła całkowicie i bez reszty należeć do Boga, jak o tym świadczy wspomnienie „Prezentacji”, obchodzone co roku w dniu 21 listopada.

„Bądź pozdrowiona łaski pełna”. Co znaczą te słowa? Ewangelista Łukasz pisze, że Maryja (Miriam) usłyszawszy je z ust Archanioła „zmieszała się na te słowa i rozważała, co miało znaczyć to pozdrowienie” (Łk 1,29).

Słowa te mówią o szczególnym wybraniu. Łaska oznacza szczególną pełnię stworzenia, poprzez którą istota Bogu podobna uczestniczy w samym wewnętrznym życiu Boga. Łaska oznacza miłość i dar Boga samego – dar całkowicie wolny (darmo dany), w którym Bóg powierza człowiekowi swoją Tajemnicę, czyniąc go zdolnym do świadczenia tej Tajemnicy, do wypełnienia nią swego ludzkiego bytu i życia, myśli, woli i serca.

Pełnią łaski jest sam Chrystus. Maryja z Nazaretu otrzymuje Chrystusa i wraz z Chrystusem i przez Niego, dostępuje Ona najpełniejszego uczestniczenia w odwiecznej Tajemnicy, w życiu wewnętrznym Boga, Ojca, Syna i Ducha Świętego. To uczestnictwo jest najpełniejsze wśród wszystkich stworzeń. Wyrasta ponad wszystko, co oddziela człowieka od Boga. Wyklucza sam grzech pierworodny, dziedzictwo Adama. Chrystus, który jest sprawcą życia Bożego, czyli łaski w każdym człowieku, przez Odkupienie, jakiego dokonał, dla swej Matki musi być szczególnie szczodry. Musi Ją szczególnie „szczodrze” odkupić z grzechu (copiosa apud eum redemptio – „obfite u Niego odkupienie”) (Ps 130[129],7). Ta szczodrość Syna dla Matki sięga pierwszej chwili Jej zaistnienia. Nazywa się Niepokalane Poczęcie.

Przed stu laty zmarł wielki Papież Pius IX, Sługa Boży. Przypomnijmy dzisiaj, w jakich słowach wyraził On naukę Kościoła o Niepokalanym Poczęciu Maryi: „Powagą Pana Naszego Jezusa Chrystusa, Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz naszą, ogłaszamy, orzekamy i określamy, że nauka, która utrzymuje, iż Najświętsza Maryja Panna od pierwszej chwili swego poczęcia, na podstawie szczególnej łaski i przywileju Wszechmocnego Boga, mocą przewidzianych zasług Jezusa Chrystusa, Zbawiciela rodzaju ludzkiego – została zachowana nietknięta od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego, jest prawdą przez Boga objawioną i dlatego wszyscy wierni powinni w nią wytrwale i bez wahania wierzyć”1 .

Mając to wszystko w pamięci ze szczególnym przejęciem odmówmy dziś „Anioł Pański”.

Modli się tym Pozdrowieniem Anielskim Rzym, modli się cały Kościół i świat.

Watykan, 10 grudnia 1978 r.

MARYJA JEST CAŁA ADWENTEM W okresie Adwentu Kościół w sposób szczególny łączy się z Maryją. Ona bowiem jest dla nas wielkim przykładem oczekiwania na przyjście Chrystusa, które przenika cały ten okres litur giczny. W Niej to oczekiwanie od chwili Wcielenia Słowa przybiera kształt konkretny: jest Macierzyństwem. Pod Jej dziewiczym sercem tętni już nowe życie, życie Syna Bożego, który stał się Człowiekiem w Jej łonie. Maryja jest cała Adwentem! Oto widzimy Ją, jak po Zwiastowaniu udaje się z Galilei na południe, aby odwiedzić swą krewną Elżbietę w Ain-Karim. Tam też, na progu domu Elżbiety i Zachariasza, zostaną wypowiedziane te słowa, które stale powtarzamy pozdrawiając Maryję: „Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twego”.

W tej chwili myśl nasza i serce idą w tamtym kierunku. Postępujemy za Maryją z Nazaretu ku południowi. Roztacza się przed nami krajobraz Jej ziemi ojczystej, tej ziemi, która miała stać się ojczyzną Mesjasza. Ku tej Ziemi Świętej pielgrzymują całe pokolenia chrześcijan, aby znaleźć się na śladach Zbawiciela.

Przypominam sobie, z jak ogromną radością przyjęli biskupi zgromadzeni na drugiej sesji Soboru słowa Ojca Świętego Pawła VI, kiedy przemawiając na zakończenie tej sesji zapowiedział, że udaje się po raz pierwszy jako pielgrzym do Ziemi Świętej.

Jak bardzo pragnąłbym móc powtórzyć w tej chwili Jego słowa! Jak bardzo pragnąłbym udać się do ziemi mojego Pana i Odkupiciela. Jak bardzo pragnąłbym znaleźć się na tych drogach, po których wędrował ongiś lud Boży, wstąpić na szczyt Synaju, gdzie otrzymaliśmy Dziesięcioro Przykazań. Jak bardzo pragnąłbym z miłością i pokorą przebyć wszystkie te drogi między Jerozolimą, Betlejem, jeziorem Genezaret! Jak bardzo chciałbym stanąć na górze Przemienienia, skąd widać masyw Libanu: „Liban i Hermon wykrzykują radośnie na cześć Twego imienia” (Ps 89[88],13).

To było i jest największe moje pragnienie od początku pontyfikatu. Wdzięczny jestem za zaproszenie i sugestie, które otrzymałem. Jednakże z żalem muszę przynajmniej na razie zrezygnować z tej pielgrzymki, z tego szczególnego aktu wiary, którego znaczenie najgłębiej chyba może odczuć Biskup Rzymu – Następca św. Piotra. Przecież Piotr stamtąd właśnie pochodzi. Przybył do Rzymu z Ziemi Chrystusa i Maryi.

Dzisiaj proszę więc tylko was, drodzy bracia i siostry, abyśmy w naszej modlitwie polecili Bogu cały ten obszar ziemi tak ściśle związany z historią naszego zbawienia.

Módlmy się za Ziemię Świętą.

Módlmy się za krainę Libanu, od kilku już lat tak bardzo doświadczoną wojną i zniszczeniem.

Polecajmy Bogu prace specjalnej delegacji, która pod kierunkiem kardynała Paolo Bertoli udała się w tych dniach do Libanu.

Módlmy się o pokój na Bliskim Wschodzie.

Polecajmy również krainę Iranu, która stała się w ostatnich tygodniach widownią walk i niepokojów.

Wiemy, że Matka Chrystusa doznaje gorącej czci ze strony naszych braci mahometan.

Prośmy Ją, aby okazała się dla ziemi swoich przodków i dla wszystkich ziem sąsiednich Matką i Królową Pokoju!


Wydawnictwo M, ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków, t: 12 431 25 50, email: zamowienia@dzielazebrane.pl
Prześlij znajomemu Administracja