Watykan, 22 października 1978 r.

NIECH MI SIĘ STANIE WEDŁUG SŁOWA TWEGO Pragnę podjąć wspaniały zwyczaj moich poprzedników i odmówić wraz z wami, drodzy bracia i siostry, „Anioł Pański”.

Przed chwilą zakończyła się uroczysta Msza św. inaugurująca mój pontyfikat jako Następcy św. Piotra. Przeżywając ten historyczny moment, wyznaliśmy wspólnie prawdę wiary, którą wypowiadamy codziennie w Składzie Apostolskim; „wierzę w święty Kościół powszechny”, a w Credo nicejsko-konstantynopolitańskim: „wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół”.

Uświadomiliśmy sobie także wspólnie tę wspaniałą prawdę o Kościele, którą II Sobór Watykański wyjaśnił w dwu dokumentach, w konstytucji dogmatycznej Lumen gentium oraz w konstytucji pastoralnej o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes.

A teraz musimy pójść jeszcze dalej. Musimy dotrzeć do tego momentu w dziejach świata, kiedy Słowo staje się ciałem. Kiedy Syn Boży staje się Człowiekiem. Dzieje zbawienia osiągają swój szczyt, a zarazem rozpoczynają się na nowo w swym definitywnym wymiarze, kiedy Dziewica z Nazaretu przyjmuje Zwiastowanie Anielskie i wypowiada słowa: fiat mihi secundum verbum tuum, „niech mi się stanie według twego słowa” (Łk 1,38).

W tym momencie niejako zostaje poczęty Kościół. Zstępujemy więc do samego początku tajemnicy. W niej ogarniamy raz jeszcze całą treść dzisiejszej uroczystości. W niej ogarniamy całą przeszłość chrześcijaństwa i Kościoła, który tutaj w Rzymie znalazł swoje centrum. W niej staramy się ogarnąć przyszłość tego pontyfikatu, ludu Bożego i całej rodziny ludzkiej, bo rodzina bierze początek z woli Ojca, lecz poczyna się zawsze pod sercem Matki.

Z taką wiarą i z taką ufnością mówimy „Anioł Pański”...

Watykan, 29 października 1978 r.

MODLITWA, KTÓRĄ BARDZO UKOCHAŁEM I oto spotykamy się jak przed tygodniem, aby wspólnie odmówić „Anioł Pański”. Bardzo szybko minął ten tydzień, pełen doniosłych spotkań i odwiedzin.

Dzisiaj, w ostatnią niedzielę października, pragnę bardzo zwrócić waszą uwagę w stronę różańca. Październik jest bowiem tym miesiącem, w ciągu którego cały Kościół szczególnie modli się na różańcu.

Jest to modlitwa, którą bardzo ukochałem. Przedziwna modlitwa! Przedziwna w swej prostocie i głębi zarazem. Powtarzamy w niej wielokrotnie te słowa, które Maryja usłyszała z ust Archanioła i z ust swej krewnej, Elżbiety. Do tych słów dołącza się cały Kościół. Można powiedzieć, że różaniec staje się jakby modlitewnym komentarzem do ostatniego rozdziału konstytucji Vaticanum II Lumen gentium, mówiącego o przedziwnej obecności Bogarodzicy w tajemnicy Chrystusa i Kościoła. Oto bowiem na kanwie słów Pozdrowienia Anielskiego (Ave Maria) przesuwają się przed oczyma naszej duszy główne momenty z życia Jezusa Chrystusa. Układają się one w całokształt tajemnic radosnych, bolesnych i chwalebnych. Jakbyśmy obcowali z Panem Jezusem poprzez – można by powiedzieć – serce Jego Matki.

Równocześnie zaś w te same dziesiątki różańca serce nasze może wprowadzić wszystkie sprawy, które składają się na życie człowieka, rodziny, narodu, Kościoła, ludzkości. Sprawy osobiste, sprawy naszych bliźnich, zwłaszcza tych, którzy nam są najbliżsi, tych, o których najbardziej się troszczymy. W ten sposób ta prosta modlitwa różańcowa pulsuje niejako życiem ludzkim.

W ciągu ostatnich tygodni wypadło mi spotkać wielu ludzi, którzy reprezentowali różne narody, państwa, środowiska, różne Kościoły i wspólnoty chrześcijańskie. Pragnę wszystkich zapewnić, że kontakty, jakie miałem szczęście z nimi nawiązać, zostały również przeniesione na paciorki różańca, aby mogły się odnaleźć w samym sercu modlitwy, która wszystkiemu nadaje pełny wymiar.

Wiele też doznałem – wraz ze Stolicą Apostolską – w ciągu tych ostatnich tygodni życzliwości od ludzi z całego świata. Tę wdzięczność również pragnę przenieść na dziesiątki różańca, ażeby prócz innych form ludzkiego wyrazu wypowiedzieć ją również w modlitwie. W tej najprostszej, a tak bardzo bogatej. Wszystkich do niej serdecznie zachęcam.

Wczoraj po południu, w trzydziestym dniu od śmierci mego poprzednika Jana Pawła I, odprawiłem w Grotach Watykańskich Mszę św. Wczoraj też minęła, jak wiecie, 20 rocznica wyboru papieża Jana XXIII, którego ojcowska postać jest ciągle żywa w sercach wiernych.

Jan XXIII był papieżem, który ukochał wiele i którego kochano bardzo. Pamiętajmy o Nim w modlitwie, a przede wszystkim starajmy się wcielać w życie cenną spuściznę Jego nauczania, które pozostawił nam w swych słowach, w przykładzie zaangażowania w odnowie, w wierności tradycji, w swym całym życiu i w swej świętej śmierci.

Watykan, 1 listopada 1978 r.

W PERSPEKTYWIE ŻYCIA W dniu dzisiejszym proszę wszystkich tu zgromadzonych, ażeby odmawiając wraz ze mną „Anioł Pański” skupili się na tajemnicy dzisiejszej liturgii.

Kościół żyje w wielkiej perspektywie. Ta perspektywa stale mu towarzyszy, nieustannie go kształtuje i skierowuje ku wieczności. Liturgia dnia dzisiejszego w szczególnej mierze uwydatnia tę rzeczywistość eschatologiczną, która wyrasta z całego planu zbawienia, a zarazem z dziejów człowieka, rzeczywistość, która nadaje ostateczny sens samemu istnieniu Kościoła i jego posłannictwu.

Dlatego z takim przejęciem przeżywamy uroczystość Wszystkich Świętych, jak i jutrzejszy Dzień Zaduszny. W treści obu tych dni wyraża się w sposób szczególny wiara w „żywot wieczny” – ostatni artykuł Składu Apostolskiego.

I chociaż oba te dni stawiają przed oczyma naszej duszy nieuniknioną konieczność śmierci, to równocześnie właśnie one dają szczególne świadectwo Życiu.

Człowiek, który wedle praw swej doczesnej natury jest „skazany na śmierć”, człowiek, który bytuje w perspektywie zniszczenia swego ciała – ten człowiek równocześnie bytuje w perspektywie życia i jest powołany do chwały! Uroczystość Wszystkich Świętych stawia przed oczyma naszej wiary tych wszystkich, którzy już osiągnęli pełnię powołania do zjednoczenia z Bogiem. Dzień Zaduszny zwraca nasze myśli w stronę tych, którzy odszedłszy z tego świata dojrzewają jeszcze do tej pełni miłości, której domaga się zjednoczenie z Bogiem.

Obydwa te dni są wielkimi dniami Kościoła, który niejako „żyje dalej” w swoich świętych, a także we wszystkich, którzy przez posługę Prawdy i Miłości zostali przygotowani do tego życia.

I dlatego Kościół w pierwszych dniach listopada w szczególny sposób łączy się ze swoim Panem, który przez swoją Śmierć i Zmartwychwstanie wprowadził nas w samą rzeczywistość tego Życia! A zarazem uczynił nas dla swego Ojca „królestwem i kapłanami”.

W dniu dzisiejszym wypada mi również w skupieniu dziękować Bogu za trzydzieści dwa lata kapłaństwa, które kończą się właśnie w uroczystość Wszystkich Świętych.

I dlatego do naszej dzisiejszej wspólnej modlitwy dołączam szczególną prośbę o powołania kapłańskie w Kościele na całym świecie. Proszę Chrystusa Pana, ażeby wzywał, aby do wielu młodych mówił: „Pójdź za mną!”. I proszę młodych, aby się nie opierali, aby nie odmawiali. Proszę też wszystkich, ażeby modlili się o powołania, aby z nimi współpracowali.

Żniwo jest wielkie.

Uroczystość Wszystkich Świętych mówi nam właśnie o tym, jak wielkie jest Żniwo! Nie żniwo śmierci – ale Zbawienia. Nie żniwo świata, którego postać przemija, ale żniwo Chrystusa, który trwa na wieki.

Watykan, 5 listopada 1978 r.

PRZYJMIJCIE JANA PAWŁA II JAK PRZYJĘLIŚCIE PIOTRA Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus! Dzisiejszą niedzielę pragnę w szczególny sposób poświęcić świętym patronom Italii. Zdaję sobie sprawę, że obejmując Stolicę św. Piotra w Rzymie wszedłem tym samym w sam środek dziejów tego kraju i tego narodu.

Italia! Któż nie zna jej dalekiej przeszłości związanej z potęgą starożytnego Rzymu! RzymuMiasta i Rzymu-Imperium. To właśnie do stolicy tego Imperium przybył Piotr, któremu Chrystus polecił „umacniać braci swoich”. To właśnie tu skierowała go wszechmocna ręka Pańska, wyzwalając z więzienia jerozolimskiego, z kajdan Heroda.

W dniach po konklawe, po wyborze, myślałem: co powiem Rzymianom, kiedy stanę wobec nich jako ich Biskup, przybysz „z dalekiego kraju”, z Polski? Przyszedł mi wówczas na myśl św. Piotr. I pomyślałem, powiem im: prawie dwa tysiące lat temu wasi przodkowie przyjęli również Przybysza. Przyjmijcie więc i wy dzisiaj innego Przybysza – przyjmijcie Jana Pawła II, jak kiedyś przyjęliście Piotra z Galilei.

Może już nie wypada wracać do tych spraw, gdy bieg wydarzeń potwierdził, jak bardzo serdecznie przyjęliście po tylu wiekach papieża nie-Włocha. Pragnę więc nade wszystko podziękować Bogu samemu za tę łaskę, a wam za ten wspaniały wyraz waszej wielkoduszności, której doznałem i doznaję. Chcę na tę waszą wielkoduszność odpowiedzieć w szczególny sposób w dniu dzisiejszym. Dlatego właśnie udaję się do stóp waszych Patronów, do Asyżu – miasta św. Franciszka oraz do grobu św. Katarzyny Sieneńskiej, który znajduje się, jak wiecie, w bazylice „S. Maria sopra Minerva” w Rzymie (niestety, krótki listopadowy dzień nie pozwala na to, abym mógł udać się również do samej Sieny, jak pragnąłbym tego). W ten sposób Jan Paweł II pragnie włączyć się w historię zbawienia, która tak wymownie i tak szczodrze wyraziła się w dziejach Italii, w różnych miejscach tego kraju.

Italia! Rzym! – te słowa zawsze były mi bliskie i drogie. Historia Polski, dzieje Kościoła w mej Ojczyźnie pełne są faktów, które przybliżały mi Rzym i Italię, które czyniły je drogimi, poniekąd własnymi. Kraków, miasto, z którego przybyłem, często bywa nazywany „polskim Rzymem”. Ufam, że przybywając z „polskiego Rzymu” do Wiecznego Rzymu, będę mógł – pod opieką Matki Kościoła i wszystkich świętych Patronów – służyć wszystkim jako Biskup Rzymu, a w szczególności służyć tej nowej ziemi i ludziom, którzy tak wspaniałomyślnie mnie przyjęli.

Odmówmy „Anioł Pański”.

Módlmy się za Rzym i za Italię.

Polecajmy Bogu wszystkich mieszkańców tej ziemi, tak błogosławionej przez Boga.

Polecajmy również wszystkich jej zmarłych, wszystkich poległych i zaginionych, wszystkie ofiary wojny.

Watykan, 12 listopada 1978 r.

POZDRAWIAM DZIŚ CAŁY RZYM Drodzy Bracia i Siostry! Dzień dzisiejszy ma dla mnie szczególne znaczenie. Oto bowiem dziś, obejmując bazylikę św. Jana na Lateranie, mam przejąć po moich Czcigodnych Poprzednikach katedrę Biskupa diecezji rzymskiej.

Przygotowałem się do tego poprzez spotkania z kardynałem Ugo Poletti, Wikariuszem Miasta, z arcybiskupem Canestri i biskupami pomocniczymi, którzy przedstawili mi w zarysie całokształt pracy duszpasterskiej i jej organizację. Ważnym momentem w tym przygotowaniu było spotkanie z duchowieństwem rzymskim w dniu 9 listopada, w święto poświęcenia bazyliki laterańskiej i – następnego dnia – spotkanie z siostrami zakonnymi, w które nasza diecezja rzymska jest szczególnie bogata.

Dzisiejsza uroczystość na Lateranie ma odbyć się o godzinie siedemnastej.

Pragnę jednak już teraz, w czasie spotkania z wami tak licznie zgromadzonymi na placu św. Piotra na „Anioł Pański”, najserdeczniej pozdrowić cały Rzym, wszystkich Rzymian będących diecezjanami Papieża! Pozdrawiam rodziny, rodziców i dzieci! Pozdrawiam młodzież! Pozdrawiam wszystkich chorych, zwłaszcza tych, którzy znajdują się w licznych szpitalach i klinikach naszego Miasta. Wraz z nimi pozdrawiam lekarzy, służbę zdrowia, kapelanów szpitalnych i siostry.

Pozdrawiam także wszystkie osoby starsze, samotne, cierpiące.

Pozdrawiam wszystkie szkoły i uczelnie Rzymu, a w sposób szczególny uniwersytety papieskie, profesorów i studentów! Pozdrawiam ponadto każdą parafię Rzymu, każdą z osobna i wszystkie razem.

Czytałem w tych dniach w wielu gazetach, że po moim wyborze różni ludzie, a zwłaszcza dziennikarze, odwiedzali parafię z której pochodzę – Wadowice w archidiecezji krakowskiej. Obecny proboszcz tej parafii, który był ongiś moim katechetą w gimnazjum, musiał wszystkim pokazywać księgę chrztów, w której zostałem zapisany w roku 1920. Potem przy moim nazwisku zapisywano notatki o święceniach kapłańskich, o konsekracji biskupiej, o powołaniu do Kolegium Kardynalskiego – i wreszcie o tym, co stało się w dniu 16 października tego roku.

Ze wzruszeniem myślałem o mojej rodzinnej parafii. Przypomina mi ona, że każda parafia jest podstawową wspólnotą ludu Bożego, w której Chrystus jest obecny przez biskupa i kapłanów działających w jego zastępstwie.

Ze wzruszeniem myślę więc dzisiaj o każdej parafii rzymskiej. Myślę o wszystkich tych wspólnotach, a zarazem żywych częściach Kościoła w tej diecezji, którą Pan Jezus w tak przedziwny sposób mi powierzył.

Wstępując w progi bazyliki laterańskiej wstępuję równocześnie w progi każdej parafii, w progi wszystkich parafii, których jest w Rzymie 296.

W tym dniu tak uroczystym, tak ważnym dla nowego Biskupa Rzymu, ogarniam wszystkich myślą i sercem i polecam się waszym myślom i sercom. Polecam się przede wszystkim waszym modlitwom.

Odmówmy dziś „Anioł Pański” wspominając w szczególny sposób zmarłych Biskupów Rzymu! Watykan, 19 listopada 1978 r.

MODLITWA ŁĄCZY Z BOGIEM I Z LUDŹMI Odmawiamy dziś, jak w każdą niedzielę, „Anioł Pański”.

Istnieje jednak w wielu miejscach piękny zwyczaj odmawiania go przy pracy, także i w dni powszednie. Gdy odezwie się dzwon na „Anioł Pański”, ludzie przerywają na chwilę pracę i wspominają tajemnicę Wcielenia Słowa Przedwiecznego, tajemnicę, która wiąże się ze Zwiastowaniem Anielskim. Jest to piękny zwyczaj, pełen głębokiej wymowy. Niestety, zwyczaj ten w naszym uprzemysłowionym i zaśpieszonym życiu zdaje się zanikać. Mimo tych trudności nie możemy jednak zapomnieć o tym, jak głęboką prawdę zawiera w sobie stare powiedzenie benedyktynów: ora et labora, módl się i pracuj.

Modlitwa łączy ludzi z Bogiem i przybliża ich wzajemnie do siebie.

Dziś, w dniu, kiedy Italia obchodzi Dzień Emigranta, pragnę też przez wspólną modlitwę połączyć się z tymi wszystkimi ludźmi, którzy z różnych powodów – ale przede wszystkim w poszukiwaniu pracy, zarobku, lepszych warunków życia – znajdują się poza Ojczyzną, poza Italią.

Emigracja jest zjawiskiem powszechnym. Trudno w krótkich słowach powiedzieć wszystko, co na ten temat należałoby powiedzieć. Jedno wszakże jest jasne. Trzeba w tym dniu przenieść się myślą i sercem z tylu domów rodzinnych, z tylu miejscowości na ziemi ojczystej – do innych krajów, do innych miejscowości, do innych warsztatów pracy, wszędzie tam, gdzie żyją i pracują synowie i córki tej ziemi. Pamiętamy o nich stale. Podążają za nimi nasze uczucia i życzenia. Niech Bóg błogosławi ich życiu i pracy. Niech nie zapominają o tych, których pozostawili. Niech wiedzą, że tu o nich myślimy, że o nich się troszczymy, że za nich się modlimy.

Episkopat włoski przez osobną Komisję stale utrzymuje kontakt z emigrantami. Podobnie czynią inne Episkopaty (np. Episkopat Polski, z którego działalnością na tym odcinku jestem blisko obeznany).

Drodzy bracia i siostry! Gdziekolwiek jesteście na świecie, trwajcie w wierze i zachowujcie szlachetne dziedzictwo, które wynieśliście z tej ziemi.

Polecamy was Dobremu Pasterzowi: Chrystusowi i Jego Matce.

Przerwijcie dziś na chwilę inne zajęcia i stańcie tutaj w duchu z nami, aby odmówić „Anioł Pański”.

Watykan, 26 listopada 1978 r.

PRZYJDŹ KRÓLESTWO TWOJE! Obchodzimy dziś uroczystość Chrystusa Króla.

Kiedy zastanawiałem się, co mam dzisiaj wam powiedzieć, drodzy Bracia i Siostry zgromadzeni na „Anioł Pański”, pomyślałem, że trzeba, aby właśnie tutaj, przed bazyliką św. Piotra, właśnie tu, w sercu Rzymu, zabrzmiały słowa Ewangelii św. Jana.

Mówi Piłat: „Czy Ty jesteś królem żydowskim?” Jezus odpowiedział: „Czy ty mówisz od siebie, czy też inni powiedzieli ci o mnie?” Piłat odparł: „Czy ja jestem Żydem? Naród twój i kapłani wydali mi Ciebie. Coś uczynił?” Odpowiedział Jezus: „Królestwo moje nie jest z tego świata” (J 18,33-36).

Przywodzą te słowa na pamięć sprawy dalekie, które działy się na peryferiach wielkiego Imperium Rzymskiego. Jednakże nie są one zupełnie przebrzmiałe. Może brzmią w nich także jakieś treści dzisiejsze, aktualne. Może w tym dialogu można by odnaleźć, przynajmniej w niektórych aspektach, te same dyskusje, które toczą się dziś.

Chrystus odpowiada na pytania sędziego i wykazuje, że nie ma żadnych podstaw do tego oskarżenia, które wniesiono przeciw Niemu. Nie sięga po władzę doczesną.

Wkrótce potem zostanie ubiczowany i ukoronowany cierniami. Na pośmiewisko. I będą pokazywali Go palcami i mówili: „Witaj, królu żydowski” (J 19,3). A Chrystus milczy. Jakby chciał dopowiedzieć tym milczeniem do końca to, co przedtem odpowiedział Piłatowi.

Ale to nie była jeszcze całkowita odpowiedź! Piłat również to czuł. I dlatego zapytał powtórnie: „A więc jesteś królem?” (J 18,37).

Dziwne pytanie, dziwne – po tym, co Chrystus stwierdził z taką stanowczością. A jednak Piłat czuł, że to przeczenie Oskarżonego nie wyczerpuje wszystkiego, że w głębi tego przeczenia kryje się jakieś twierdzenie. Jakie? I oto Chrystus pomaga je znaleźć sędziemu. Odpowiada: „Tak, jestem królem. Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu” (tamże).

Musimy wszyscy dobrze się zastanowić nad tym przeczeniem i nad tym twierdzeniem Chrystusa.

Nie należy ono do przebiegu sprawy, która kiedyś rozegrała się na peryferiach Imperium Rzymskiego lecz leży wciąż w samym centrum życia. Jest aktualne. Muszą zastanowić się nad nim i ci, którzy stanowią prawa, jak również i ci, którzy rządzą państwami, którzy sądzą innych.

Musi zastanowić się nad tym stwierdzeniem każdy chrześcijanin i każdy człowiek, który zawsze jest obywatelem, należy do określonej wspólnoty politycznej, ekonomicznej, narodowej, międzynarodowej.

„ Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie” mówi Chrystus Król przed trybunałem namiestnika, w obliczu wyroku, który wkrótce zostanie wydany.

Posłuchajmy jeszcze, co powiedział na ten temat Sobór Watykański II: „Kościół, który z racji swego zadania i kompetencji w żaden sposób nie utożsamia się ze wspólnotą polityczną ani nie wiąże się z żadnym systemem politycznym, jest zarazem znakiem i zabezpieczeniem transcendentnego charakteru osoby ludzkiej”1 .

Tak myśli i tak mówi współczesny Kościół.

Kościół chce być wierny temu, co powiedział Chrystus. To jest jego racja bytu.

Wybiegamy dziś myślą ku wszystkim tym, którzy stają przed sądem, których może skazano na śmierć, jeśli nie fizyczną może, to przynajmniej cywilną, ponieważ wyznają swą wiarę, ponieważ są wierni prawdzie, ponieważ bronią prawdziwej sprawiedliwości.

Trzeba uznać, że i w dzisiejszym świecie nie brak podobnych sytuacji. Dlatego też w dzień Chystusa Króla trzeba koniecznie podkreślić podobieństwo ludzi, którzy cierpią z takich właśnie powodów, do Chrystusa osądzonego i skazanego przez Piłata.

Módlmy się każdego dnia: Przyjdź Królestwo Twoje! Nie zapomnijmy nigdy o tych, którzy za swą wierność królestwu Bożemu płacą skazaniem, dyskryminacją, cierpieniem, śmiercią. Musimy o nich pamiętać tutaj, przed bazyliką św. Piotra, w czasie spotkania na „Anioł Pański”.

Watykan, 3 grudnia 1978 r.

W OCZEKIWANIU NA PRZYJŚCIE PANA Dziś pierwsza niedziela Adwentu. Rozpoczyna się nowy rok liturgiczny. Co roku, poczynając od pierwszej niedzieli Adwentu, Kościół poprzez cykl niedziel i świąt stara się nam uświado1 II Sobór Wat., Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 76.

mić zbawcze działanie Boga w dziejach człowieka, ludzkości, świata. Właśnie dlatego „adventus”, czyli „przyjście”. Bóg przychodzi do człowieka. To jest podstawowy wymiar naszej wiary. Żyjemy wiarą, gdy otwieramy się na „przyjście Boga”, gdy trwamy „w adwencie”. Modlitwa „Anioł Pański”, którą odmawiamy, przypomina nam, jak była otwarta na przyjście Boga Najświętsza Maryja Panna: Ona wprowadza nas w Adwent.

Dzisiaj po raz pierwszy udaję się na wizytację jednej z parafii Rzymu. Jest to parafia św. Franciszka Ksawerego w dzielnicy Garbatella. Udaję się tam jako Biskup, aby dać świadectwo o tajemnicy adwentu, który kształtuje życie parafii, ponieważ kształtuje życie każdego parafianina.

Myślę przede wszystkim o tym adwencie, który urzeczywistnia się w sakramencie chrztu świętego. Człowiek przychodzi na świat. Rodzi się jako dziecko swoich rodziców. Przychodzi na świat z dziedzictwem grzechu pierworodnego. Rodzice, świadomi tego dziedzictwa, kierując się wiarą w Słowo Chrystusa, przynoszą to swoje dziecko do chrztu. Pragną otworzyć jego duszę na przyjście Zbawiciela, na Jego „adwent”. W ten sposób adwent oznacza też początek nowego życia. Zostaje niejako zdjęta z tego dziecięcia pieczęć grzechu pierworodnego i zostaje wszczepiony początek nowego życia, Bożego życia, Chrystus bowiem nie przychodzi z próżnymi rękami. Przynosi nam Boże życie. Chce, abyśmy życie mieli, i mieli je w obfitości(por. J 10,10).

Wiadomo, że każda parafia jest miejscem chrztu. We wspólnocie ludu Bożego, która nosi imię św. Franciszka Ksawerego, rokrocznie przyjmuje chrzest wielu Rzymian rodzących się w tym mieście, w tej właśnie parafii. W ten sposób staje się ona też miejscem „przyjścia”. Nieustannie trwa „w adwencie”. Oczekuje w każdym nowym parafianinie na przyjście Pana.

I jeszcze o jednym pomyślmy w pierwszą niedzielę Adwentu. Wspomniałem o św. Franciszku Ksawerym, bo właśnie w dniu 3 grudnia, czyli dzisiaj, wspomina go Kościół. Wiadomo, że był on wielkim misjonarzem Wschodu, Dalekiego Wschodu.

Otóż myśli moje i serce często wędrowały w tych ostatnich dniach na Daleki Wschód, do Wietnamu. Doszła bowiem wiadomość o śmierci kardynała Joseph Marie Trin-Nhu-Khue, ar cybiskupa Hanoi w Wietnamie. Jeszcze dwa tygodnie temu spotkałem go tutaj, rozmawiałem z nim. Mimo swych siedemdziesięciu dziewięciu lat (i trudnego życia) wydawał się młody i czerstwy. Jednak wiek ma swoje prawa – oto przychodzi wiadomość o jego śmierci. Wspominam więc dzisiaj o tym pasterzu wiernym i wytrwałym, o tym słudze Boga, który tak wymownie dawał świadectwo Chrystusowi wśród swoich rodaków w Wietnamie, tak odległym, a równocześnie tak bliskim sercu Kościoła.

I oto również temat adwentowy. Może w ostatniej chwili swego życia ów pasterz i biskup, kardynał Joseph Marie Trin-Nhu-Khue, zdołał jeszcze wypowiedzieć te słowa: „Przyjdź, Panie Jezu” – aby usłyszeć odpowiedź: „Zaiste, przyjdę niebawem” (Ap 22,20).

O Wietnamie mówi się wiele w tych dniach. Wszyscy śledzimy wiadomości ukazujące się w prasie.

Módlmy się więc i za tych Wietnamczyków, którzy opuścili swój kraj i cierpią, ponieważ nie znaleźli nikogo, kto by w poczuciu ludzkiej solidarności przyjął ich i pomógł im w biedach i potrzebach.

Ufam, że apel Stolicy Świętej przekazany za pośrednictwem Narodów Zjednoczonych osiągnie zamierzony cel. Dlatego też proszę was o modlitwę, aby Pan błogosławił i umacniał tych, którzy pracują na rzecz tych braci znajdujących się w potrzebie.

W tych intencjach i za Kościół w Wietnamie odmówmy dziś „Anioł Pański”.

Watykan, 8 grudnia 1978 r.

BĄDŹ POZDROWIONA, ŁASKI PEŁNA Za chwilę odmówimy „Anioł Pański”. Będziemy przypominać w tej modlitwie wydarzenie, które miało miejsce w Nazarecie, na ziemi galilejskiej. Wydarzenie, na które czekał świat cały ogarnięty mrokiem adwentu, oczekiwania.

„Bądź pozdrowiona łaski pełna, Pan z Tobą” (Łk 1,28).

Są to słowa Boże skierowane ku ubogiej dziewczynie z Nazaretu, której było na imię Miriam (Maryja), której rodzice nazywali się, jak głosi tradycja, Joachim i Anna, która od najwcześniejszych lat pragnęła całkowicie i bez reszty należeć do Boga, jak o tym świadczy wspomnienie „Prezentacji”, obchodzone co roku w dniu 21 listopada.

„Bądź pozdrowiona łaski pełna”. Co znaczą te słowa? Ewangelista Łukasz pisze, że Maryja (Miriam) usłyszawszy je z ust Archanioła „zmieszała się na te słowa i rozważała, co miało znaczyć to pozdrowienie” (Łk 1,29).

Słowa te mówią o szczególnym wybraniu. Łaska oznacza szczególną pełnię stworzenia, poprzez którą istota Bogu podobna uczestniczy w samym wewnętrznym życiu Boga. Łaska oznacza miłość i dar Boga samego – dar całkowicie wolny (darmo dany), w którym Bóg powierza człowiekowi swoją Tajemnicę, czyniąc go zdolnym do świadczenia tej Tajemnicy, do wypełnienia nią swego ludzkiego bytu i życia, myśli, woli i serca.

Pełnią łaski jest sam Chrystus. Maryja z Nazaretu otrzymuje Chrystusa i wraz z Chrystusem i przez Niego, dostępuje Ona najpełniejszego uczestniczenia w odwiecznej Tajemnicy, w życiu wewnętrznym Boga, Ojca, Syna i Ducha Świętego. To uczestnictwo jest najpełniejsze wśród wszystkich stworzeń. Wyrasta ponad wszystko, co oddziela człowieka od Boga. Wyklucza sam grzech pierworodny, dziedzictwo Adama. Chrystus, który jest sprawcą życia Bożego, czyli łaski w każdym człowieku, przez Odkupienie, jakiego dokonał, dla swej Matki musi być szczególnie szczodry. Musi Ją szczególnie „szczodrze” odkupić z grzechu (copiosa apud eum redemptio – „obfite u Niego odkupienie”) (Ps 130[129],7). Ta szczodrość Syna dla Matki sięga pierwszej chwili Jej zaistnienia. Nazywa się Niepokalane Poczęcie.

Przed stu laty zmarł wielki Papież Pius IX, Sługa Boży. Przypomnijmy dzisiaj, w jakich słowach wyraził On naukę Kościoła o Niepokalanym Poczęciu Maryi: „Powagą Pana Naszego Jezusa Chrystusa, Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz naszą, ogłaszamy, orzekamy i określamy, że nauka, która utrzymuje, iż Najświętsza Maryja Panna od pierwszej chwili swego poczęcia, na podstawie szczególnej łaski i przywileju Wszechmocnego Boga, mocą przewidzianych zasług Jezusa Chrystusa, Zbawiciela rodzaju ludzkiego – została zachowana nietknięta od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego, jest prawdą przez Boga objawioną i dlatego wszyscy wierni powinni w nią wytrwale i bez wahania wierzyć”1 .

Mając to wszystko w pamięci ze szczególnym przejęciem odmówmy dziś „Anioł Pański”.

Modli się tym Pozdrowieniem Anielskim Rzym, modli się cały Kościół i świat.

Watykan, 10 grudnia 1978 r.

MARYJA JEST CAŁA ADWENTEM W okresie Adwentu Kościół w sposób szczególny łączy się z Maryją. Ona bowiem jest dla nas wielkim przykładem oczekiwania na przyjście Chrystusa, które przenika cały ten okres litur giczny. W Niej to oczekiwanie od chwili Wcielenia Słowa przybiera kształt konkretny: jest Macierzyństwem. Pod Jej dziewiczym sercem tętni już nowe życie, życie Syna Bożego, który stał się Człowiekiem w Jej łonie. Maryja jest cała Adwentem! Oto widzimy Ją, jak po Zwiastowaniu udaje się z Galilei na południe, aby odwiedzić swą krewną Elżbietę w Ain-Karim. Tam też, na progu domu Elżbiety i Zachariasza, zostaną wypowiedziane te słowa, które stale powtarzamy pozdrawiając Maryję: „Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twego”.

W tej chwili myśl nasza i serce idą w tamtym kierunku. Postępujemy za Maryją z Nazaretu ku południowi. Roztacza się przed nami krajobraz Jej ziemi ojczystej, tej ziemi, która miała stać się ojczyzną Mesjasza. Ku tej Ziemi Świętej pielgrzymują całe pokolenia chrześcijan, aby znaleźć się na śladach Zbawiciela.

Przypominam sobie, z jak ogromną radością przyjęli biskupi zgromadzeni na drugiej sesji Soboru słowa Ojca Świętego Pawła VI, kiedy przemawiając na zakończenie tej sesji zapowiedział, że udaje się po raz pierwszy jako pielgrzym do Ziemi Świętej.

Jak bardzo pragnąłbym móc powtórzyć w tej chwili Jego słowa! Jak bardzo pragnąłbym udać się do ziemi mojego Pana i Odkupiciela. Jak bardzo pragnąłbym znaleźć się na tych drogach, po których wędrował ongiś lud Boży, wstąpić na szczyt Synaju, gdzie otrzymaliśmy Dziesięcioro Przykazań. Jak bardzo pragnąłbym z miłością i pokorą przebyć wszystkie te drogi między Jerozolimą, Betlejem, jeziorem Genezaret! Jak bardzo chciałbym stanąć na górze Przemienienia, skąd widać masyw Libanu: „Liban i Hermon wykrzykują radośnie na cześć Twego imienia” (Ps 89[88],13).

To było i jest największe moje pragnienie od początku pontyfikatu. Wdzięczny jestem za zaproszenie i sugestie, które otrzymałem. Jednakże z żalem muszę przynajmniej na razie zrezygnować z tej pielgrzymki, z tego szczególnego aktu wiary, którego znaczenie najgłębiej chyba może odczuć Biskup Rzymu – Następca św. Piotra. Przecież Piotr stamtąd właśnie pochodzi. Przybył do Rzymu z Ziemi Chrystusa i Maryi.

Dzisiaj proszę więc tylko was, drodzy bracia i siostry, abyśmy w naszej modlitwie polecili Bogu cały ten obszar ziemi tak ściśle związany z historią naszego zbawienia.

Módlmy się za Ziemię Świętą.

Módlmy się za krainę Libanu, od kilku już lat tak bardzo doświadczoną wojną i zniszczeniem.

Polecajmy Bogu prace specjalnej delegacji, która pod kierunkiem kardynała Paolo Bertoli udała się w tych dniach do Libanu.

Módlmy się o pokój na Bliskim Wschodzie.

Polecajmy również krainę Iranu, która stała się w ostatnich tygodniach widownią walk i niepokojów.

Wiemy, że Matka Chrystusa doznaje gorącej czci ze strony naszych braci mahometan.

Prośmy Ją, aby okazała się dla ziemi swoich przodków i dla wszystkich ziem sąsiednich Matką i Królową Pokoju!