okładka

Zamów kolekcję
cena kolekcji: 3900 2990

Zamów Tom
cena 1 tomu: 200

O TOMIE

Dane techniczne
ISBN: 978-83-7595-198-1
ilość stron: 928
oprawa: twarda, skóropodobna z ozdobnym grzbietem i złoceniami


Opis

Tom XIV DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II zawiera homilie i przemówienia okolicznościowe Papieża. Podzielono je na 5 części:

1. Przemówienia do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej.
2. Przemówienia do instytucji Kurii Rzymskiej.
3. Watykańskie homilie wygłoszone podczas mszy beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych.
4. Deklaracje i przemówienia o treści ekumenicznej.
5. Przemówienia do organizacji międzynarodowych.

Część pierwsza tomu zawiera przemówienia Papieża do najbliższych współpracowników. Teksty ukazują, jak wielkie znaczenie przywiązywał Ojciec Święty do dobrej współpracy z centralnym instytucjami Kościoła. W czasie regularnych spotkań podsumowywał każdy miniony rok pontyfikatu, relacjonował odbyte podróże oraz ważne wystąpienia. Jego przemówienia pozwalają lepiej zrozumieć wiele wydarzeń i pokazują, jak rozumiał świat i Kościół.

W części drugiej znajdują się wybrane przemówienia Ojca Świętego do licznych instytucj Kurii Rzymskiej, wśród których są kongregacje, rady, komisje i akademie. Wszelkie działania Jana Pawła II, reformujące tę najważniejszą instytucję Stolicy Apostolskiej, miały na celu ożywienie ducha apostolskiej służby.

Część trzecia tomu zawiera niepublikowane jeszcze w DZIEŁACH ZEBRANYCH JANA PAWŁA II homilie wygłoszone podczas mszy beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych celebrowanych w Watykanie. Wybór homili obejmuje beatyfikacje i kanonizacje wszystkich Polaków i Polek oraz świętych i błogosławionych najbardziej znanych w Kościele powszechnym. Znaczną część homilii, poświęconych postaciom świętych i błogosławionych, zamieszczono w tomach IX–XIII; w III tomie znaleźć można obszerny wybór listów, a w tomie V orędzia poświęcone świętym. Zamieszczone homilie są świadectwem olbrzymiego zainteresowania Jana Pawła II tematyką świętości.

Część czwartą stanowi zbiór wspólnych deklaracji ekumenicznych oraz wybór ekumenicznych przemówień wygłaszanych zasadniczo w Watykanie. Warto przypomnieć, że tematyka ekumeniczna była już wcześniej obecna w DZIEŁACH ZEBRANYCH w tomach III, V, i od IX do XIII.

Część piąta tomu zawiera wybór przemówień Ojca Świętego do organizacji międzynarodowych. Wiele z jego listów, orędzi i przemówień tego typu znalazło się w tomach III–V oraz X–XII DZIEŁ ZEBRANYCH. Zamieszczone przemówienia do różnych instytucji Unii Europejskiej nawiązują do fundamentów, na których powinno się budować „europejski dom”.

SPIS TREŚCI

OD REDAKCJI 7
Wstęp do przemówień do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – kard. Z. Grocholewski 9
Wprowadzenie do przemówień do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – Redakcja 11
PRZEMÓWIENIA DO KOLEGIUM KARDYNAŁÓW I KURII RZYMSKIEJ
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 18 października 1978 r. Święte kolegium znakiem powszechności Kościoła 15
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1978 r. Posługa Piotrowa jest obowiązkiem miłości 17
Przemówienie podczas konsystorza publicznego – 30 czerwca 1979 r. Oto przemówiło do nas z mocą słowo Boże 22
Przemówienie podczas konsystorza – 30 czerwca 1979 r. Głębokiej doznajemy radości 25
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 11 lipca 1979 r. Apostolska służba Kurii Rzymskiej 30
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1979 r. Kościółi godności każdego człowieka 33
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 28 czerwca 1980 r. O głównych zadaniach i pracach pontyfikatu 44
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1980 r. Rok działalności Stolicy Apostolskiej 59
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 3 listopada 1981 r. Świadectwo ewangeliczne dostosowane do trudnych czasów 73
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1981 r. Działalność Stolicy Apostolskiej ad extra w roku 1981 75
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 24 maja 1982 r. Jesteście moimi współpracownikami i pomocnikami w kierowaniu Kościołem powszechnym 85
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 28 czerwca 1982 r. Życie wewnętrzne Kościoła.87
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 23 listopada 1982 r. Spotkanie z Kolegium Kardynałów jest jednym z przejawów kolegialności Kościoła 98
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 26 listopada 1982 r. „Chwalcie, słudzy, Pana, chwalcie imię Pana” 103
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 23 grudnia 1982 r. Otwórzcie drzwi Odkupicielowi 107
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1983 r. Kościół i świat w przededniu Wielkiego Jubileuszu Roku Dwutysięcznego 115
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 28 czerwca 1984 r. Sprawa chrześcijańskiego wychowania młodzieży 123
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 1984 r. Pluralizm, który buduje jedność 132
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 28 czerwca 1985 r. Święta sprawa jedności140
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 listopada 1985 r. Czym jest i jaką rolę spełnia Kuria Rzymska? 148
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 20 grudnia 1985 r. Główne wydarzenia kończącego się roku 153
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 28 czerwca 1986 r. Czym było dla Kościoła nadzwyczajne zgromadzenie synodu biskupów? 159
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1986 r. To, co powinno stać się kontynuacją spotkania w Asyżu 167
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1987 r. Maryjny wymiar Kościoła 173
Przemówienie podczas konsystorza tajnego – 28 czerwca 1988 r. W eklezjologicznej wizji soboru 180
Przemówienie podczas konsystorza publicznego – 28 czerwca 1988 r. Kardynalat 183
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1988 r. Stajemy wobec wzniosłej tajemnicy naszego zbawienia 186
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1989 r. Ujrzały wszystkie krańce ziemi 193
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 20 grudnia 1990 r. Synod – urzeczywistnienie więzi między kolegialnością a prymatem 199
Przemówienie podczas konsystorza – 28 czerwca 1991 r. Paście stado Boże 206
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 23 grudnia 1991 r. Z nową odwagą podejmijmy dzieło głoszenia Ewangelii 209
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1992 r. Sobór Watykański II programem posłannictwa i duszpasterstwa Kościoła 215
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 1993 r. Rok 1993 w życiu Kościoła powszechnego 220
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1994 r. Kościółi godności małżeństwa i rodziny 225
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1995 r. DPasterz naszym wzorem w służbie Jego owczarni 230
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 1996 r. Posługa miłości Kościołowi powszechnemu 234
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1997 r. Kościół głosi ludziom orędzie zbawienia 239
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1998 r. Stolica Apostolska chce być domem całego Kościoła 243
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 1999 r. Ogarnijmy naszą refleksją horyzont upływającego czasu 247
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 2000 r. Wielki Jubileusz Roku 2000 w życiu Kościoła 251
Przemówienie podczas konsystorza – 24 maja 2001 r. W naszym działaniu liczymy na pomoc Trójcy Świętej256
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 2001 r. Bóg rozbił wśród nas swój namiot 260
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 27 grudnia 2002 r. Z Maryją kontemplujemy oblicze Chrystusa 264
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 18 października 2003 r. Wspomagajcie posługę następcy Piotra 268
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 2003 r. Europa potrzebuje świadków Ewangelii 270
Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 21 grudnia 2004 r. Dziękuję za „harmonię”, w jakiej pracujecie razem ze mną w służbie Kościoła powszechnego 272
Wstęp do przemówień do instytucji Kurii Rzymskiej – kard. Stanisław Ryłko 275
Wprowadzenie do przemówień do instytucji Kurii Rzymskiej – Redakcja 277
PRZEMÓWIENIA DO INSTYTUCJI KURII RZYMSKIEJ
Przemówienie do Kongregacji Nauki Wiary – 24 listopada 1995 r. W służbie Magisterium Kościoła 291
Przemówienie do Kongregacji Nauki Wiary – 24 października 1997 r. W służbie Bożej prawdy 294
Przemówienie do Kongregacji Nauki Wiary – 18 stycznia 2002 r. Głosić orędzie Chrystusa w całej pełni297
Przemówienie do Kongregacji Nauki Wiary – 6 lutego 2004 r. Z odwagą głośmy prawdy konieczne do zbawienia 299
Przemówienie do Papieskiej Komisji Biblijnej – 26 kwietnia 1979 r. Nauki biblijne a Magisterium Kościoła.302
Przemówienie do Papieskiej Komisji Biblijnej – 18 kwietnia 1985 r. Ścisłość naukowa i nieskażoność wiary. 304
Przemówienie do Papieskiej Komisji Biblijnej – 11 kwietnia 1997 r. Więź chrześcijaństwa ze Starym Testamentem 306
Przemówienie do Papieskiej Komisji Biblijnej – 29 kwietnia 2003 r. Słowo Boże daje odpowiedź na problemy ludzkości 308
Przemówienie do Międzynarodowej Komisji Teologicznej – 6 października 1981 r. Chrystus objawia w pełni człowieka samemu człowiekowi 309
Przemówienie do Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów – 16 października 1981 r. Rodzina w dziele ewangelizacji 311
Przemówienie do Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów – 17 października 1986 r. Seminaria na misjach i dla misji 314
Przemówienie do Papieskiej Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów – 30 kwietnia 1992 r. Działalność misyjna wymaga świętości 317
Przemówienie do Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów – 24 maja 2003 r. Praca misyjna wymaga przygotowania 320
Przemówienie do Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów – 3 maja 1996 r. Prawdziwa i głęboka odnowa liturgiczna 322
Przemówienie do Kongregacji ds. Duchowieństwa – 22 października 1993 r. Kapłaństwo darem Boga dla ludzi325
Przemówienie do Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego – 7 marca 1980 r. Modlitwa podtrzymuje i zasila życie poświęcone Bogu 329
Przemówienie do Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego – 20
listopada 1981 r. Rozwijać życie zakonne przez działalność ewangelizacyjną 333
Przemówienie do Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego – 24
stycznia 1986 r. Tożsamość i posłannictwoi zakonnych 336
Przemówienie do Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego – 20
listopada 1992 r. Wspólnota zakonna 339
Przemówienie do Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego – 26 marca 1981 r. Decydujące znaczenie apostolstwa wychowawczego 342
Przemówienie do Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego – 4 lutego 2002 r. Umacniajcie powołania do służby Bożej 345
Przemówienie do Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego – 27 kwietnia 2004 r. O pojednanie między wiarą, rozumem i kulturą 348
Przemówienie do Kongregacji dla Kościołów Wschodnich – 21 listopada 2002 r. Mimo trudności postępujcie ą drogą 351
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich oraz Papieskiej Rady ds. Rodziny – 22 września 1980 r. Chrześcijanie powinni być zaczynem ewangelicznym wewnątrz życia rodzinnego 354
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 5 października 1981 r. Być tam, gdzie decyduje się przyszłość człowieka 358
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 12 października 1982 r. Świętość i struktury 361
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 26 września 1983 r. Rozesłanie 365
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 19 listopada 1984 r. Budujcie bardziej sprawiedliwy i bardziej ludzki świat 366
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 7 czerwca 1986 r. Powołani do świętości, by przemienić świat 369
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 24 listopada 1990 r. Misja aktualna aż do skończenia świata 372
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich oraz przywódców międzynarodowych organizacji laikatu – 14
maja 1992 r. Zaszczepiajcie Kościół w każdym ludzkim środowisku 375
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 8 listopada 1993 r. Wszyscy ochrzczeni uczestniczą w misji Chrystusa 379
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 30 października 1997 r. Być chrześcijaninem u progu trzeciego tysiąclecia 381
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 1 marca 1999 r. Dawajmy świadectwo Chrystusowi słowem i czynem 384
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich – 23 listopada 2002 r. Bądźcie świadomi waszej misji uczniów Chrystusa 387
Przemówienie do Papieskiej Rady „Iustitia et Pax” – 11 listopada 1978 r. Rozwój w wolności 390
Przemówienie do Papieskiej Rady „Iustitia et Pax” – 9 lutego 1980 r. Stawiajcie ludziom dzisiejszym przed oczy ideał miłości społecznej 393
Przemówienie do Papieskiej Rady „Iustitia et Pax” – 14 listopada 1980 r. Prawo narodów do własnego rozwoju i zachowania swej tożsamości 397
Przemówienie do Papieskiej Rady „Iustitia et Pax” – 8 listopada 1996 r. Chrześcijanie a demokracja 400
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 28 listopada 1978 r. Bądźcie świadkami powszechnej miłości 402
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 5 listopada 1981 r. Ponawiam apel o pomoc dla krajów dotkniętych suszą 404
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 23 listopada 1981 r. Przyczyniajcie się do rehabilitacji ewangelicznego miłosierdzia 406
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 22 listopada 1982 r. Trzeba „ocalić” miłosierdzie przez włączenie go w wielki plan Bożej miłości 409
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 17 listopada 1984 r. Racją bytu naszego miłosierdzia jest godność człowieka 412
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 18 kwietnia 1997 r. Przed Rokiem Miłosierdzia 415
Przemówienie do Papieskiej Rady „Cor Unum” – 7 lutego 2002 r. Aby dla wszystkich starczyło nam serca 418
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 5 marca 1981 r. Głosić na cały świat420
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 7 marca 1985 r. W służbie jedności i miłości 422
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 12 marca 1993 r. Kościół i środki społecznego przekazu 425
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 4 marca 1994 r. Sztuka na usługach wiary 427
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 7 marca 1996 r. Ewangelizacja przez środki społecznego przekazu 429
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 28 lutego 1997 r. Głosić Dobrą Nowinę o Jezusie 431
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 16 marca 2001 r. Kościół a kultura medialna 433
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 25 marca 2003 r. Głosić prawdę i umacniać solidarność 435
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu – 9 marca 2004 r. Misja służąca odnowie społeczeństwa 437
Przemówienie Papieskiej Rady ds. Rodziny – 28 maja 1987 r. Sakramentalność małżeństwa oraz duchowość małżeńska i rodzinna 438
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 4 października 1991 r. Potrzeba przygotowania do małżeństwa i życia rodzinnego 442
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 30 stycznia 1993 r. Przed obchodami Międzynarodowego Roku Rodziny 445
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 24 marca 1994 r. Godność kobiety – małżonki i matki 448
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 24 stycznia 1997 r. Duszpasterstwo osób rozwiedzionych żyjących w nowych związkach 451
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 4 czerwca 1999 r. W ie rodziny i jej praw 454
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 18 października 2002 r. Rodzina chrześcijańska silna wiarą457
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Rodziny – 20 listopada 2004 r. Rodzina jest instytucją naturalną i niezastąpioną 460
Przemówienie do Sekretariatu dla Niechrześcijan – 27 kwietnia 1979 r. Słowo i miłość dla owocnego dialogu462
Przemówienie do Sekretariatu dla Niewierzących – 2 kwietnia 1981 r. Misja Sekretariatu dla Niewierzących. 465
Przemówienie do Sekretariatu dla Niewierzących – 22 marca 1985 r. Dialog ożywiony umiłowaniem prawdy468
Przemówienie do Sekretariatu dla Niewierzących – 5 marca 1988 r. Ideologie, mentalności i wiara chrześcijańska 471
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego – 13 listopada 1992 r. Podejmujmy szczery dialog, aby usuwać przyczyny nietolerancji i niezrozumienia 474
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego – 9 listopada 2001 r. Duchowość dialogu 477
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego – 15 maja 2004 r. Znaczenie dialogu z wyznawcami innych religii 479
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 18 listopada 1978 r. Pogłębiać dialog, by przezwyciężyć podziały 481
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 8 lutego 1980 r. Jedność chrześcijan jest jednym z głównych celów soborowej odnowy 484
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 13 listopada 1981 r. Ekumeniczny wymiar życia rodzinnego 488
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 16 listopada 1984 r. Dialog i kroki ekumeniczne w wierności Ewangelii Chrystusa 491
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 5 lutego 1988 r. Nowe dyrektorium ekumeniczne 494
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan – 19 lutego 1998 r. Ku pełnej jedności w prawdzie 496
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych – 25 czerwca 1999 r. Sens pielgrzymowania do sanktuariów 498
Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych – 18 maja 2004 r. Miłość najważniejszą formą ewangelizacji 500
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 10 listopada 1979 r. Głęboka harmonia prawdy nauki z prawdą wiary 502
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 12 listopada 1983 r. Nauka w służbie pokoju 507
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 2 października 1984 r. Użytkowanie przestrzeni kosmicznej powinno być zapewnione wszystkim 512
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 28 października 1986 r. Mądrość i etyka – granice nauki515
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 31 października 1992 r. Sprawa Galileusza lekcją dla współczesnych 522
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 27 października 1998 r. Aby głębiej zrozumieć tajemnicę Boga, człowieka i stworzenia 528
Przemówienie do członków Papieskiej Akademii Nauk – 12 marca 1999 r. Zrównoważony rozwój 531
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 11 listopada 2002 r. Odkrywać zdumiewającą prawdę o człowieku i świecie 534
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 10 listopada 2003 r. Prawda, która rządzi światem i kieruje życiem ludzi 536
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk – 8 listopada 2004 r. Na drogach prowadzących do Boga 538
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 22 marca 1996 r. Człowiek ma prawo do pracy. 540
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 25 kwietnia 1997 r. Prawo do pracy w świetle Magisterium Kościoła 543
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 6 marca 1999 r. Ludzki kapitał i moralne wartości. 547
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 27 kwietnia 2001 r. Globalizacja i etyka 551
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 11 kwietnia 2002 r. Wychowywać do solidarności. 554
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 2 maja 2003 r. Globalizacja a dcałej rodziny ludzkiej 557
Przemówienie do Papieskiej Akademii Nauk Społecznych – 30 kwietnia 2004 r. Trzeba budować solidarność między pokoleniami 559
Przemówienie do Papieskiej Akademii „Pro Vita” – 14 lutego 1997 r. Nienaruszalne prawo do życia nie narodzonych 561
Przemówienie do Papieskiej Akademii „Pro Vita” – 27 lutego 1999 r. Godność człowieka umierającego563
Przemówienie do Papieskiej Akademii „Pro Vita” – 3 marca 2001 r. Życie zwycięży 566
Przemówienie do Papieskiej Akademii „Pro Vita” – 27 lutego 2002 r. Kościół domaga się prawa do życia dla każdej istoty ludzkiej 569
Przemówienie do Papieskiej Akademii „Pro Vita” – 21 lutego 2004 r. Zamysł Stwórcy a sztuczna prokreacja. 573
Wstęp do watykańskich homilii wygłoszonych podczas mszy beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych – ks. Zygmunt Podlejski 575
WATYKAŃSKIE HOMILIE WYGŁOSZONE
PODCZAS MSZY BEATYFIKACYJNYCH I KANONIZACYJNYCH
Homilia podczas beatyfikacji ks. Luigi Orione, s. Marii Anny Sala i Bartolo Longo – 26 października 1980 r. Kapłan, zakonnica i świecki potwierdzają, że wszyscy jesteśmy powołani do świętości 581
Homilia podczas kanonizacji bł. Maksymiliana Kolbe – 10 października 1982 r. Męczennik miłości 585
Homilia podczas beatyfikacji s. Marii od Jezusa Ukrzyżowanego, karmelitanki bosej, Palestynki – 13 listopada 1983 r. Błogosławiona z Galilei 588
Służebnic Jezusa w Eucharystii – 28 czerwca 1987 r. Przyjmijcie proroka, jako proroka. Przyjmijcie sprawiedliwego, jako sprawiedliwego 591
konspiracyjnego życia zakonnego obejmującego 10 tysięcy osób – 16 października 1988 r. Niech nas ogarnie łaska Twoja, Panie, według ufności pokładanej w Tobie 595
Najświętszego Serca; Marie Catherine od św. Augustyna, augustianki działającej w Kanadzie, pracującej wśród chorych i najuboższych – 23 kwietnia 1989 r. Bóg został w nich otoczony chwałą 599
Homilia podczas kanonizacji bł. Agnieszki Czeskiej i bł. Brata Alberta – 12 listopada 1989 r. Objawiłeś im, że jesteś miłością 603
Homilia podczas beatyfikacji Piotra Jerzego Frassatiego – 20 maja 1990 r. Człowiek Ośmiu Błogosławieństw. 606
Homilia podczas beatyfikacji ks. Adolfa Kolpinga, kapłana archidiecezji kolońskiej i znanego działacza społecznego – 27 października 1991 r. Zwiastun społecznej nauki Kościoła 609
a pod koniec życia krakowskiego karmelity – 17 listopada 1991 r. Człowiek „zdobyty przez Chrystusa” 612
Sudanki, zakonnicy ze Zgromadzenia Córek Miłości – 17 maja 1992 r. Przykazanie miłości Boga i człowieka – syntezą świętości 615
Homilia podczas kanonizacji bł. Klaudiusza La Colombiere – 31 maja 1992 r. Apostoł kultu Najświętszego Serca Jezusa 619
Homilia podczas beatyfikacji o. Jana Dunsa Szkota i s. Diny Belanger – 20 marca 1993 r. Nasza epoka potrzebuje świadków Ewangelii 623
Marii Angeli Truszkowskiej, założycielki Zgromadzenia Sióstr św. Józefa, i s. Faustyny Kowalskiej, apostołki miłosierdzia Bożego – 18 kwietnia 1993 r. Kościół raduje się i dziękuje za wielkie dzieła Boże 626
(Joanny Gl), Polki, założycielki Zgromadzenia Sióstr Zakonu św. Benedykta od Miłosierdzia; s. Floridy Cevoli, włoskiej franciszkanki – 16 maja 1993 r. Żyli pełnią miłości 630
założycieli zgromadzeń zakonnych rozwijających działalność duszpasterską na terenach misyjnych – 17 marca 1996 r. Nieśli Ewangelię ludziom nieznającym Chrystusa 633
oraz Marii Anny Mogas Fontcuberta, Hiszpanki, założycielki Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Tercjarek Matki Boskiego Pasterza – 6 października 1996 r. Naśladujmy ich wierność i odwagę 636
Homilia podczas beatyfikacji Ojca Pio z Pietrelciny, kapłana z zakonu kapucynów, mistyka i stygmatyka już za życia otoczonego opinią świętości – 2 maja 1999 r. Zadziwił świat swoim życiem i wiarą 639
Sióstr ze Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu z Nowogródka, męczenniczek z 1943 r. – 5 marca 2000 r. Wytrwali w miłości Boga i bliźniego 642
Homilia podczas kanonizacji s. Faustyny Kowalskiej, ze Zgromadzenia Matki Bożej Miłosierdzia, apostołki miłosierdzia Bożego – 30 kwietnia 2000 r. Dar Boży dla naszych czasów 645
Marianistów, irlandzkiego benedyktyna o. Kolumbana Józefa Marmiona – 3 września 2000 r. Ich miłość do Boga ii światłem na naszej drodze życia 648
Homilia podczas kanonizacji bł. Ojca Pio – 16 czerwca 2002 r. Krzyż Chrystusa był jego chlubą 651
Homilia podczas kanonizacji bł. Josemarii Escrivy de Balaguera – 6 października 2002 r. Tajemnica świętości i apostolstwa 653
Matki Boskiej Schronienia na Górze Kalwarii i Córek Matki Boskiej z Góry Kalwarii – 18 maja 2003 r. Kto trwa w Chrystusie, przynosi owoc obfity 655
Homilia podczas beatyfikacji Matki Teresy z Kalkuty – 19 października 2003 r. Służyła Chrystusowi w najuboższych z ubogich 658
Yenes, Hiszpanki ze Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki; portugalskiej mistyczki Aleksandry Marii da Costy – 25 kwietnia 2004 r. Pokładali ufność w Bogu 660
Francii, założyciela rogacjonistów, promotora powołań kapłańskich i zakonnych – 16 maja 2004 r. Świadkowie pokoju Chrystusa wśród ludzi 663
Ludwiki De Angelis, zakonnicy opiekującej się chorymi dziećmi w Argentynie, oraz Karola I Habsburga, ostatniego cesarza Austro-Węgier – 3 października 2004 r. D i wierni słudzy Ewangelii 666
Wstęp do deklaracji i przemówień o treści ekumenicznej – Zdzisław J. Kijas OFMConv 669
DEKLARACJE I PRZEMÓWIENIA O TREŚCI EKUMENICZNEJ
Fanar, 30 listopada 1979 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Dimitriosa I 677
Canterbury, 29 maja 1982 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i arcybiskupa Canterbury Roberta Runcie 678
Rzym, 23 czerwca 1984 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy prawosławnego Kościoła Syryjskiego w Antiochii Morana Mar Ignatiusa Zakka I Iwasa 680
Rzym, 7 grudnia 1987 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Dimitriosa I 683
Rzym, 2 października 1989 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i arcybiskupa Canterbury Roberta Runcie 685
Rzym, 11 listopada 1994 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i katolikosa patriarchy Kościoła Asyryjskiego Mar Dinkha IV 687
Rzym, 29 czerwca 1995 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Bartłomieja I 689
Rzym, 5 grudnia 1996 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i arcybiskupa Canterbury George’a Leonarda Careya 691
Rzym, 13 grudnia 1996 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i katolikosa patriarchy wszystkich Ormian Karekina I Sarkissiana 693
Rzym, 25 stycznia 1997 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i katolikosa ormiańskiego Cylicji Arama I Keshishiana 695
Bukareszt, 8 maja 1999 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy prawosławnego Kościoła Rumunii Teoktysta 697
Tbilisi, 8 listopada 1999 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i katolikosa patriarchy całej Gruzji Eliasza II 698
Ateny, 4 maja 2001 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i arcybiskupa Aten i całej Grecji Christodoulosa 699
Rzym-Wenecja, 10 czerwca 2002 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Bartłomieja I O obowiązku szanowania świata stworzonego 701
Watykan, 29 czerwca 2004 r. – Wspólna deklaracja ekumeniczna papieża Jana Pawła II i patriarchy ekumenicznego Konstantynopola Bartłomieja I 704
Przemówienie do delegacji Prawosławnego Kościoła Koptyjskiego – 23 czerwca 1979 r. Aby wszyscy stanowili jedno 707
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Syryjskiego w Antiochii Morana Mar Ignatiusa Zakka I Iwasa – 14 maja 1980 r. Pragnę coraz większej zgodności z działaniem Ducha Świętego 709
Przemówienie do Katolikosa Patriarchy Kościoła w Gruzji Eliasza II – 6 czerwca 1980 r. Przygotowanie jedności obowiązkiem wszystkich chrześcijan 711
Przemówienie w 450 rocznicę Wyznania augsburskiego – 25 czerwca 1980 r. Nowa siła płynąca z Ewangelii przez wiarę pełną nadziei 713
Przemówienie do delegacji Patriarchatu Ekumenicznego z Konstantynopola – 28 czerwca 1980 r. Dialog teologiczny jest potrzebny do ukazania naszej chrześcijańskiej tożsamości 715
Przemówienie do Komisji ds. Dialogu między Katolikami a Anglikanami – 4 września 1980 r. Mamy skarb, który musimy na nowo odkryć 717
Przemówienie do członków Komisji Mieszanej Światowej Rady Metodystów i Kościoła Katolickiego – 5 grudnia 1980 r. Nawrócenie oparte na uczestnictwie w miłości Chrystusa 719
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Etiopii Abune Tekle Haymanota – 17 października 1981 r. Wspólne poszukiwanie jedności 720
z Judaizmem – 6 marca 1982 r. Ważne zagadnienie stosunków pomiędzy Kościołem katolickim a Judaizmem 722
Przemówienie do delegacji Patriarchatu Ekumenicznego Konstantynopola – 28 czerwca 1982 r. Przez pogłębianie teologicznego dialogu przezwyciężamy podziały odziedziczone z przeszłości 725
Przemówienie do Katolikosa Ormiańskiego Cylicji Karekina I Sarkissiana – 16 kwietnia 1983 r. Dzisiejsze spotkanie nowym krokiem na drodzeerskiego dialogu 727
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Syryjskiego Antiochii Ignacego IV Hazima – 13 maja 1983 r. Nasze dzisiejsze spotkanie pragnie przyczynić się do dialogu między Kościołami Zachodu i Wschodu 729
Przemówienie do delegacji Patriarchy Ekumenicznego Konstantynopola – 30 czerwca 1983 r. Jedność chrześcijan rękojmią wiarygodności Ewangelii 732
Przemówienie w Zborze Ewangelicko-Luterańskim w Rzymie – 11 grudnia 1983 r. Wszyscy jesteśmy objęci łaską Pana naszego Jezusa Chrystusa 734
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Syryjskiego Antiochii Morana Mar Ignatiusa Zakka I Iwasa – 21 czerwca 1984 r. Ku wspólnemu świadectwu 736
Przemówienie do Międzynarodowej Rady Chrześcijan i Żydów – 6 lipca 1984 r. Pokój na świecie buduje się bez uprzedzeń i na drodze dialogu 738
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Syryjskiego Mar Denkha IV – 8 listopada 1984 r. Budować jedność Kościoła i poświęcać się rozwiązywaniu konfliktów na Bliskim Wschodzie 740
Przemówienie do uczestników sympozjum w rocznicę Nostra aetate – 19 kwietnia 1985 r. Żydzi i chrześcijanie 742
Przemówienie do delegacji Patriarchatu Ekumenicznego z Konstantynopola – 29 czerwca 1985 r. Autentyczny ducherstwa charakteryzuje relacje Kościoła katolickiego z Kościołem prawosławnym 745
Przemówienie w rzymskiej Synagodze Większej – 13 kwietnia 1986 r. Odnalezioneerstwo 747
Przemówienie powitalne do uczestników modlitw o pokój w Bazylice Matki Boskiej Anielskiej w Asyżu – 27
października 1986 r. Dziękuję za otwartość ducha i dobrą wolę 752
Przemówienie do Patriarchy Ekumenicznego Konstantynopola Dimitriosa I – 3 grudnia 1987 r. Aby odpowiedzieć wymogom chwili obecnej 754
Przemówienie do Światowej Federacji Luterańskiej – 4 marca 1988 r. Eklezjologia komunii 755
i Grzegorza – 30 września 1989 r. Nasza wspólna modlitwa jest dla mnie kolejnym etapem ekumenicznego pielgrzymowania 757
Przemówienie do członków Brytyjskiej Rady Chrześcijan i Żydów – 16 listopada 1990 r. Antysemityzm jest grzechem przeciwko Bogu i ludzkości 760
Przemówienie do delegatów Międzynarodowego Komitetu Żydów ds. Konsultacji Międzyreligijnych oraz Komisji ds. Kontaktów Religijnych z Judaizmem – 5 grudnia 1990 r. 25 rocznica deklaracji Nostra aetate.762
Przemówienie do przedstawicieli Światowej Rady Metodystów – 26 marca 1992 r. Świętość życia prowadzi ku jedności chrześcijan 764
Przemówienie do delegacji Światowej Federacji Luterańskiej – 23 kwietnia 1992 r. Wzrastanie w prawdzie owocem dialogu ekumenicznego 766
Przemówienie do delegacji Muzułmanów – 10 stycznia 1993 r. Autentyczna wiara jest źródłem zrozumienia i harmonii 768
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Etiopii Abune Paulosa – 11 czerwca 1993 r. Podejmijmy na nowo dialog miłości 770
Przemówienie do delegacji Patriarchatu Ekumenicznego z Konstantynopola – 28 czerwca 1994 r. Prowadźmy dalej dialog teologiczny 773
Przemówienie do delegacji Patriarchatu Ekumenicznego z Konstantynopola – 29 czerwca 1996 r. Duchowa pielgrzymka katolików i prawosławnych ku jubileuszowi 775
Przemówienie do Arcybiskupa Canterbury George’a Leonarda Careya – 5 grudnia 1996 r. Wypełnić wolę Chrystusa 777
Przemówienie do Arcybiskupa Canterbury George’a Leonarda Careya podczas nieszporów w kościele świętych Andrzeja i Grzegorza – 5 grudnia 1996 r. Musimy dążyć do odzyskania jedności 779
Przemówienie do Katolikosa Patriarchy wszystkich Ormian Karekina I Sarkissiana – 13 grudnia 1996 r. Aby wspólnie realizować zadanie ewangelizacji 782
Przemówienie do uczestników Zgromadzenia Międzyreligijnego – 28 października 1999 r. Uczmy się iść razem werstwie i pokoju 785
Przemówienie do delegacji Światowej Federacji Luterańskiej – 9 grudnia 1999 r. Wspólnie świętujemy wielki jubileusz 788
Przemówienie do Międzynarodowej Komisji Anglikańsko-Rzymskokatolickiej – 24 listopada 2001 r. Świat potrzebuje wspólnego świadectwa chrześcijan 790
Przemówienie do Patriarchy Prawosławnego Kościoła Rumunii Teoktysta – 12 października 2002 r. Idźmy wspólną drogą dialogu prawdy i miłości 792
Przemówienie do delegacji Prawosławnego Patriarchatu Serbii – 6 lutego 2003 r. Oczyszczenie pamięci, przebaczenie, współpraca 795
Przemówienie do przedstawicieli Światowego Kongresu Żydów oraz Międzynarodowego Komitetu Żydów ds. Konsultacji Międzyreligijnych – 22 maja 2003 r. Jesteśmy zobowiązani do współpracy 797
Przemówienie do delegacji Prawosławnego Kościoła Bułgarii – 26 maja 2003 r. Idźmy śladami świętych Cyryla i Metodego 798
Przemówienie do delegacji Ekumenicznego Patriarchatu Konstantynopola – 28 czerwca 2003 r. Rozwijamy dialog prawdy i miłości 800
Przemówienie do Arcybiskupa Canterbury Rowana Williamsa – 4 października 2003 r. Świat potrzebuje naszej jedności 802
Przemówienie do Patriarchy Ekumenicznego Konstantynopola Bartłomieja I – 29 czerwca 2004 r. Od 40 lat w drodze do jedności 804
Przemówienie do zwierzchników religijnych z Azerbejdżanu – 18 listopada 2004 r. Tolerancja jest możliwa.806
Wstęp do przemówień do instytucji międzynarodowych – Jerzy Buzek 809
Wprowadzenie do przemówień do organizacji międzynarodowych – ks. Andrzej Koprowski SJ 811
PRZEMÓWIENIA DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Przemówienie do Kolegium y NATO – 8 lutego 1979 r. Godność osoby fundamentem pokoju 819
Przemówienie do Kolegium y NATO – 7 lutego 1980 r. Najgłębsze ludzkie tęsknoty zmierzają ku pokojowi i sprawiedliwości 820
Przemówienie do Kolegium y NATO – 2 lutego 1981 r. Budując pokój zapewnia się wolność 822
Przemówienie do Rady y NATO – 31 stycznia 1983 r. Dążenie do budowania prawdziwego i trwałego pokoju 824
Przemówienie do Kolegium y NATO – 18 stycznia 1985 r. Priorytet wartości duchowych w międzynarodowych stosunkach 825
Przemówienie do Międzynarodowego Instytutu Praw Człowieka – 22 marca 1979 r. Z Ewangelii wypływa obowiązek y praw ludzkich 826
Przemówienie do Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wspólnoty Europejskiej – 22 marca 1979 r. Rozszerzające sięerstwo 828
Przemówienie do Prezydium Parlamentu Europejskiego – 5 kwietnia 1979 r. Europejska odpowiedzialność i solidarność 829
Przemówienie do Grupy Demokratycznej Parlamentu Europejskiego – 13 listopada 1980 r. Klimat życzliwości jest konieczny do rozwoju współpracy 831
Przemówienie do grupy katolickich parlamentarzystów europejskich – 10 listopada 1983 r. Odpowiedzialność Europy za pokój i sprawiedliwość w świecie 832
Przemówienie do parlamentarzystów Unii Europejskiej – 29 października 1984 r. Europejska cywilizacja umocni się, jeśli zachowa swą duszę 836
Przemówienie do Komitetu Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europejskiej ds. Stosunków z Parlamentami Krajowymi – 17 marca 1988 r. O podstawową tożsamość Europy 838
Przemówienie do grupy chrześcijańskich deputowanych do Parlamentu Europejskiego – 6 marca 1997 r. Budujemy Europę wierni orędziu Chrystusa 840
Przemówienie do przewodniczących parlamentów Unii Europejskiej – 23 września 2000 r. Służyć dwspólnemu 843
Przemówienie do uczestników Konferencji Ministrów Rady Europy – 3 listopada 2000 r. Wartości religijne i moralne wspólnym dziedzictwem 845
Przemówienie do ministrów spraw wewnętrznych krajów Unii Europejskiej – 31 października 2003 r. Współpraca między religiami i kulturami 847
Przemówienie do przewodniczącego Komisji Europejskiej – 28 października 2004 r. Chrześcijaństwo i Europa 850
Przemówienie do prawników i sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – 10 listopada 1980 r. Europejska a praw człowieka 851
Przemówienie do Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE – 10 października 2003 r. Wolność religijna warunkiem bezpieczeństwa 855

FRAGMENTY

WSTĘP
DO PRZEMÓWIEŃ DO KOLEGIUM KARDYNAŁÓW I KURII RZYMSKIEJ
Jan Paweł II był niezwykle otwartym i przyjacielskim człowiekiem. Uczestnicząc aktywnie w sesjach II Soboru Watykańskiego jeszcze jako biskup, dostrzegał potrzebę bliskiej współpracy biskupów i kardynałów z papieżem. Gdy sam został wybrany na Stolicę Piotrową, jednym z ważnych zadań, jakie postawił przed sobą, było utrzymywanie stałej i bliskiej więzi z Kolegium Kardynałów.

Już w czasie pierwszego spotkania docenił wagę i znaczenie Kolegium dla całego Kościoła: „Czcigodni Bracia, decyzja powołania na Biskupa Rzymu «nie-Włocha» była aktem zaufania i równocześnie wielkiej odwagi. Nie można powiedzieć nic więcej, lecz tylko pochylić głowę wobec takiej decyzji Świętego Kolegium” (Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej, 18 października 1978).

Działalność Kolegium Kardynałów Ojciec Święty traktował jako przejaw kolegialności Kościoła będącej wyrazem nauczania soborowego. Mówił: „Uaktywnienie Kolegium Kardynalskiego w zakresie odpowiednich spraw nie tylko nie przesłania – ale właśnie tym bardziej odsłania kolegialny charakter urzędu biskupiego, to jest kolegialną troskę wszystkich biskupów Kościoła w dziedzinie nauczania, pasterzowania i uświęcania ludu Bożego” (Przemówienie do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej, 23 listopada 1982).

Kodeks Prawa Kanonicznego, promulgowany przez Jana Pawła II w 1983 roku, potwierdza, że „Kardynałowie Świętego Rzymskiego Kościoła tworzą szczególne Kolegium” (kan. 349; zob. też kan. 352), oraz przypisuje temu Kolegium podwójne zadanie: a) wyboru Biskupa Rzymskiego oraz pewne funkcje podczas wakansu Stolicy Apostolskiej, zgodnie z postanowieniami specjalnego prawa (por kan. 349 oraz 335). Tym prawem jest obecnie Konstytucja Apostolska Jana Pawła II Universi Dominici Gregis z 22 lutego 1996; b) być „do dyspozycji papieża, czy to działając kolegialnie, gdy są zwoływani razem do rozważenia ważniejszych spraw, czy też pojedynczo, mianowicie przez wykonywanie różnych urzędów, świadcząc pomoc Biskupowi Rzymskiemu, zwłaszcza w codziennej trosce o Kościół powszechny” (kan. 349). Kolegialnie służą kardynałowie najwyższemu Pasterzowi Kościoła pomocą „głównie na konsystorzach, na które zbierają się z polecenia Biskupa Rzymskiego i pod jego przewodnictwem”. Konsystorze mogą być zwyczajne lub nadzwyczajne, te ostatnie dla rozważenia szczególnych potrzeb Kościoła lub bardzo poważnych spraw. Tylko konsystorz zwyczajny może być publiczny, tzn. taki, w którym uczestniczą także inne osoby (kan. 353). Pojedynczo służą kardynałowie papieżowi jako prefekci lub przewodniczący różnych organizmów Kurii Rzymskiej; poza tym wszyscy kardynałowie – także ci, którzy pracują poza Rzymem, jako biskupi diecezjalni – są mianowani przez Biskupa Rzymskiego członkami jednej lub kilku dykasterii Kurii Rzymskiej i współpracują w rozwiązywaniu różnych kwestii. Spotkania z Kolegium – zwłaszcza te najczęstsze wraz z innymi przedstawicielami Kurii Rzymskiej – były dla Ojca Świętego okazją do dzielenia się swoją wizją Kościoła, refleksjami z odbytych pielgrzymek, opinią o współczesnym świecie.

Wiele z tych wyjątkowych przemówień było podsumowaniem poszczególnych lat pontyfikatu. Papież mówił o realizacji ważnych inicjatyw i zamierzeń, opisywał problemy świata i Kościoła. Słowa, które kierował do swych najbliższych współpracowników, pozwalają nam spojrzeć w nowym świetle na wiele wydarzeń pontyfikatu. Teksty papieskich wystąpień ukazują dynamiczną wizję Kościoła. Jeśli Kościół ma pozostać wierny swej misji, ma obowiązek współpracy z wszystkimi ludźmi, bez względu na ustrój, w którym żyją. Kościół jest zobowiązany do konstruktywnego dialogu z współczesnym światem.

Stałe przypominanie o obronie praw człowieka to powinność papieża i Kościoła. Ważnym aspektem posługi pasterskiej Jana Pawła II była troska o jedność Kościoła. W nawiązaniu do soborowej nauki (Lumen gentium, 13) Kościół jest postrzegany jako wspólnota, w której prawomocnie istnieją partykularne Kościoły, korzystające z własnej tradycji. Jest to zgromadzenie miłości, któremu przewodzi następca św. Piotra. Papież troszczy się, by właściwe Kościołom lokalnym dary rozwijały się dla wspólnego dobra, by odrębności nie szkodziły jedności, lecz jej służyły. W papieskiej posłudze jedności ma swój udział Kolegium Kardynałów, którego zadaniem jest wspieranie misji Biskupa Rzymu i troska o jedność Kościoła. Mimo wielu zagrożeń i problemów Jan Paweł II patrzył w przyszłość z ufnością i nadzieją. Omawiając najważniej¬sze wydarzenia podczas dorocznych spotkań Kolegium, umiał spojrzeć na nie w perspektywie transcendentalnego wymiaru życia ludzkiego i eklezjologii soborowej. Był zawsze dla swoich współpracowników wzorem zaufania Bogu, który jest Panem życia i dzierży w swych dłoniach dzieła i dni człowieka.


kard. Zenon Grocholewski
kard. dr Zenon Grocholewski, przewodniczy Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, znawca prawa kanonicznego, Papieski Uniwersytet Gregoriański

WPROWADZENIE
DO PRZEMÓWIEŃ DO KOLEGIUM KARDYNAŁÓW

Kolegium Kardynałów (Collegium Cardinalium Sanctae Romanae Ecclesiae – Kolegium Kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego) wywodzi się ze starożytnej rady starszych (prezbiterium) kierującej diecezją rzymską pod przewodnictwem Biskupa Rzymskiego. Formalnie zostało ono utworzone przez Eugeniusza III w 1150 roku, było to jednak tylko zwieńczenie procesu, który trwał wiele stuleci. W Kolegium zgodnie z tradycją wyróżnia się trzy stopnie kardynałów:
• kardynałowie biskupi (tytularni zwierzchnicy podmiejskich diecezji Rzymu – Ostia, Albano, Frascati, Palestrina, Porto-Santa Rufina, Sabina-Poggio Mirteto i Velletri-Segni oraz zaliczeni do kolegium kardynalskiego patriarchowie Kościołów wschodnich);
• kardynałowie prezbiterzy (biskupi diecezjalni podniesieni do godności kardynała, jako tytularni zwierzchnicy jednego z kościołów rzymskich);
• kardynałowie diakoni (jako tytuł otrzymali jedną z diakonii rzymskich, są to przeważnie urzędnicy Kurii Rzymskiej).

Na czele Kolegium Kardynalskiego stoi jego dziekan. Funkcja dziekana Kolegium Kardynalskiego jest związana z godnością kardynała-biskupa Ostii. Z chwilą wakansu dziekan wybierany jest przez kardynałów biskupów (mających tytuły diecezji podmiejskich), zebranych pod przewodnictwem prodziekana (lub najstarszego z kardynałów biskupów) i przedstawiany do zatwierdzenia papieżowi. Podobnie dokonuje się, pod przewodnictwem dziekana, wyboru prodziekana.

Redakcja

PRZEMÓWIENIA
DO KOLEGIUM KARDYNAŁÓW
I KURII RZYMSKIEJ
Przemówienie
do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 18 października 1978 r.

ŚWIĘTE KOLEGIUM ZNAKIEM POWSZECHNOŚCI KOŚCIOŁA
Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!
Czcigodni Bracia!
Cóż mogę i co chciałbym wam powiedzieć w czasie tego spotkania, podczas gdy wszyscy jesteśmy jeszcze bez wątpienia poruszeni wydarzeniami, jakie miały miejsce w Kościele w tych dniach? Przede wszystkim dziękuję Kardynałowi Dziekanowi za szlachetne słowa, jakie skierował do mnie wyrażając wasze uczucia, a w szczególności wyrażam wdzięczność za gest wyjątkowego zaufania, jakie okazaliście w odniesieniu do mojej skromnej osoby, wybierając mnie na Następcę św. Piotra na Rzymskiej Stolicy. Tylko w świetle wiary możliwe jest przyjęcie z wewnętrznym spokojem i ufnością faktu, że na mocy waszego wyboru przypadło mi stać się Namiestnikiem Chrystusa na ziemi i widzialną Głową Kościoła.

Czcigodni Bracia, decyzja powołania na Biskupa Rzymu „nie-Włocha” była aktem zaufania i równocześnie wielkiej odwagi. Nie można powiedzieć nic więcej, lecz tylko pochylić głowę wobec takiej decyzji Świętego Kolegium.

Może nigdy jak w tych ostatnich wydarzeniach, które dotknęły Kościół, pozbawiając go dwukrotnie w ciągu dwóch miesięcy jego najwyższego pasterza, lud chrześcijański nie odczuł tak i nie doświadczył doniosłości, delikatności i odpowiedzialności zadań, jakie musiało wykonać Święte Kolegium Kardynałów; i nigdy jak w tym okresie – powinniśmy to uznać z prawdziwą satysfakcją – wierni nie okazali najczcigodniejszym Ojcom tak bardzo czułego i tak życzliwego zrozumienia. Intensywne i długie oklaski pod waszym adresem na zakończenie Mszy Pro eligendo Papa i w chwili ogłoszenia wyboru nowego Papieża, były tego najwymowniejszym, najbardziej entuzjastycznym i najbardziej wzruszającym dowodem.

Wierni naprawdę zrozumieli, Czcigodni Bracia, że purpura, którą przywdziewacie, jest znakiem tej wierności usque ad effusionem sanguini, którą przyrzekliście Papieżowi w uroczystej przysiędze. Szata wasza jest koloru krwi, który przypomina i oznacza krew, jaką Apostołowie, biskupi, kardynałowie przelali w ciągu wieków za Chrystusa. W tej chwili przypominam sobie postać wielkiego biskupa, św. Jana Fishera, wyniesionego do godności kardynała – jak wiadomo – kiedy znajdował się w więzieniu za swoją wierność papieżowi w Rzymie. Rankiem 22 czerwca 1535 roku, kiedy przygotowywał się do złożenia swojej głowy pod topór kata, zwróciwszy się do tłumu zawołał: „Ludu chrześcijański, umieram za wiarę w święty katolicki Kościół Chrystusowy”.

Ośmieliłbym się też dodać, że również w naszej epoce nie brak tych, którym nie oszczędzono i nadal nie oszczędza się doświadczenia więzienia, cierpień, upokorzenia dla Chrystusa.

Niech ta niewzruszona wierność dla Oblubienicy Jezusowej będzie zawsze zaszczytną oznaką i najważniejszą zasługą Kardynalskiego Kolegium.

Chciałbym podkreślić w czasie tego naszego krótkiego spotkania inny element: poczucie braterstwa, które w tym ostatnim okresie coraz bardziej się ujawniało i cementowało się w obrębie Świętego Kolegium: „Oto jak dobrze i jak miło, gdy bracia mieszkają razem” (Ps 133[132],1). Święte Kolegium musiało dwukrotnie i w bardzo krótkim odstępie czasu stawić czoło jednemu z najdelikatniejszych problemów Kościoła: wyborowi papieża. I z tej okazji wspaniale zajaśniała prawdziwa powszechność Kościoła. Można było rzeczywiście stwierdzić to, co mówi św. Augustyn: „Kościół mówi językami wszystkich narodów (...) Kościół rozpowszechniony wśród narodów mówi wszystkimi językami” .

Doświadczenia, potrzeby, złożone problemy kościelne są rozliczne, a także niekiedy różne. Ale ta rozmaitość zawsze była – i z pewnością będzie – zgodna z jedną wiarą, jak przypomina nam ten sam biskup Hippony, kiedy podkreśla piękno i rozmaitość szaty Kościoła-Królowej: „Te języki stanowią rozmaitość szaty tej Królowej. Jak bowiem wszelka rozmaitość szaty jest zgodna z jednością, tak też wszystkie języki w odniesieniu do jednej wiary” .

Trudno mi nie wyrazić głębokiej wdzięczności wobec Ojca Świętego Pawła VI także za fakt, że zechciał nadać Świętemu Kolegium tak szeroki, międzynarodowy, międzykontynentalny wymiar. Jego członkowie bowiem pochodzą z najodleglejszych krańców ziemi. To pozwala nie tylko uwidaczniać powszechność Kościoła, lecz także powszechny aspekt Miasta.

Za kilka dni wszyscy powrócicie na swoje stanowiska, za które jesteście odpowiedzialni: większość z was do swoich diecezji; inni do dykasterii Stolicy Świętej; wszyscy, aby z ciągle wzrastającą gorliwością prowadzić dalej pasterskie posługiwanie, wymagające odpowiedzialności, trosk, ofiar, lecz także wspierane przez łaskę Pana i radość duchową, której On użycza swoim wiernym sługom. Ale mimo że przewodzicie poszczególnym Kościołom, zawsze uczestniczycie w trosce o cały Kościół, przeżywając i urzeczywistniając wszystkimi siłami to, co poleca II Sobór Watykański: „Jako prawowici następcy Apostołów i członkowie Kolegium biskupiego, powinni biskupi być zawsze świadomi swej wzajemnej łączności i okazywać troskę o wszystkie Kościoły, skoro każdy z nich na mocy Bożego ustanowienia i z nakazu swego apostolskiego urzędu stanowi razem z resztą biskupów rękojmię Kościoła” .

Błagając o łaskę Chrystusa i czułą opiekę Maryi „Matki Kościoła” dla was wszystkich, dla wiernych powierzonych waszej pasterskiej gorliwości i dla osób wam drogich, chciałbym z wielką miłością udzielić swojego Błogosławieństwa Apostolskiego; chciałbym to uczynić najpierw dla was, a potem z wami wszystkimi: aby w ten sposób Kościół został wszędzie pobłogosławiony przez nowego Biskupa Rzymu i przez całe Kolegium Kardynalskie, którego członkowie pochodzą ze wszystkich stron świata i są przy nim.


Przemówienie
do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej – 22 grudnia 1978 r.



POSŁUGA PIOTROWA JEST OBOWIĄZKIEM MIŁOŚCI
Drodzy Bracia, Członkowie Świętego Kolegium i Wy, Synowie Kościoła Rzymskiego!
Na życzenia złożone mi przed chwilą w imieniu wszystkich tu obecnych pragnę odpowiedzieć krótko, ale słowami płynącymi z głębi serca: dziękuję bardzo! Tak, dziękuję, ponieważ Wasza wizyta w przeddzień uroczystości Bożego Narodzenia nie jest zwykłą czynnością protokolarną, stanowiącą przejaw miłego skądinąd tradycyjnego zwyczaju, lecz jest aktem nasyconym tak bardzo gorącym uczuciem, że stanowi dla mnie kolejną oznakę – gdyby takiej było potrzeba – ale nie jest potrzebna – faktu, że po wybraniu mnie przed zaledwie dwoma miesiącami na papieża, po opuszczeniu umiłowanej ziemi polskiej i mojej krakowskiej diecezji, otrzymałem w zamian za to tutaj w Rzymie inną ziemię i Kościół rozległy jak świat.

Boże Narodzenie, to święto uczuć rodzinnych: jest ono powracaniem do naszych własnych narodzin, razem z Dziecięciem Jezusem, które przyszło na świat jako nasz Brat, a w tej wewnętrznej wędrówce – do pierwotnych korzeni naszej egzystencji wypełnionej obecnością drogich postaci naszych rodziców, krewnych i rodaków. Dlatego Boże Narodzenie jest zaproszeniem do wracania myślą do własnych narodzin z wszystkimi konkretnymi ich okolicznościami, dla każdego z nas odmiennymi. Jak dla mnie jest tak bardzo naturalną rzeczą wracanie myślami pełnymi miłych wspomnień do mego domu i moich Wadowic, tak i dla każdego z Was jest rzeczą naturalną wracać do ciepła Waszych ognisk domowych.



POSŁUGA PIOTROWA JEST OBOWIĄZKIEM MIŁOŚCI
Ta wasza życzliwa, serdeczna obecność tego ranka wplata się w moje osobiste, prywatne myśli, ale jednocześnie – budząc spontaniczne uczucia – przeprowadza mnie do innej, znacznie wznioślejszej rzeczywistości: tej nowej rzeczywistości, w której znalazłem się w następstwie Waszego właśnie, Czcigodni Kardynałowie oraz innych współbraci z całego świata wyboru, którego dokonaliście owego przełomowego dla mnie dnia 16 października. Vos estis corona mea – powtarzam za Apostołem (zob. Flp 4,1). Wy poszerzyliście krąg mojej rodziny i z bardzo szczególnego tytułu staliście się moimi „bliskimi” w owej wspólnocie transcendentnej, ale jakże rzeczywistej i tworzącej więzi równie mocne jak więzi rodziny ludzkiej, wspólnocie, która nazywa się i jest życiem Kościoła.

Dziękuję więc za te wspólne życzenia, które mi składacie nie Wy sami, bo przecież razem z Wami składają mi je także ci wszyscy, których jesteście przedstawicielami. Odwzajemniam się za nie „toto corde” i życzę każdemu z Was i wszystkim Waszym bliskim obfitych darów nadprzyrodzonej łaski oraz dobroci i łaskawości Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa (zob. Tt 3,4).


Wiem dobrze, że mój niezapomniany poprzednik Paweł VI na podobnych spotkaniach, które miały miejsce w tej auli podczas jego aktywnego, świetlanego piętnastolecia papieskiego posługiwania, chętnie mówił o zadaniach swej pasterskiej misji. Miał on zwyczaj przypominać najważniejsze fakty z życia Kościoła i świata, nie tylko dla dokładnego ustalenia treści rozmowy ze swymi najlepszymi współpracownikami, lecz także w celu „podsumowania” ogólnej sytuacji przez staranną analizę najświeższych wydarzeń.

Również mnie nadarza się dzisiaj sposobność uczynienia tego w formie podobnej, a równocześnie odmiennej – może łatwiejszej… Co wydarzyło się w tym roku? A dokładniej: co wydarzyło się od owego wieczora 6 sierpnia, od momentu w którym ten czcigodny Papież zamknął oczy na scenę tego świata, a otworzył je na światło nieba, do którego wszedł, aby odebrać nagrodę dobrego i wiernego sługi (zob. Mt 25,21). Są to wydarzenia dobrze znane i z pewnością nie ma potrzeby ich przypominać, Wam szczególnie, nie zwyczajnym ich obserwatorom, lecz aktorom i w dużej mierze protagonistom. Nikt z nas – powtórzyłbym za uczniem idącym do Emaus – nie jest tylko przechodniem w Rzymie, który nie wie, quae facta sunt in illa his diebus (zob. Łk 24,18).

W dziennikarskim lub biurokratycznym ujęciu mówiono wtedy o zdarzeniu, czy nawet podwójnym zdarzeniu na szczycie Kościoła: oto w przeciągu jednego roku było trzech papieży! Obiektywnie jest to prawda, jednak sam ten fakt z pewnością nie wyczerpuje treści tej sukcesji na Stolicy Apostolskiej oraz tego, co w niej najbardziej istotne i najważniejsze. Mam na myśli tę wspaniałą spuściznę samej posługi Piotrowej, która dokonywała się w ciągu owych trudnych lat, za pontyfikatu Pawła VI, wzbogacając się jednocześnie o zalążki i soki, o nowatorskie inicjatywy i programowe orientacje sesji soborowych.

Trzeba też dodać, że krótka wprawdzie, ale jakże intensywna posługa papieża Jana Pawła I odcisnęła znamię na tej tak złożonej spuściźnie, nadając jej bardziej konkretny wymiar duszpasterski. Toteż ja, powołany do jej przejęcia, każdego dnia odczuwam naprawdę wielki ciężar odpowiedzialności.

Czy byłoby tu rzeczą stosowną mówić o szczytach lub władzach? O nie, Bracia! Jak już nadmieniłem w kaplicy Sykstyńskiej nazajutrz po swym wyborze, posługa Piotrowa jest z samej swej istoty zobowiązaniem do poświęcenia się i miłości. Chciałbym, żeby takie właśnie było moje pokorne posługiwanie.

W jej pełnieniu sił dodaje mi przede wszystkim pewność – albo lepiej niezachwiana wiara w moc Pana Jezusa, który Kościołowi przyrzekł swą niezawodną obecność (zob. Mt 28,20), a swemu Namiestnikowi, podobnie jak, a nawet bardziej jeszcze niż wszystkim pozostałym pasterzom szepcze podnoszące na duchu słowa: „Czemu zwątpiłeś, człowiecze małej wiary?” (Mt 14,31). Umacnia mnie jednak także różnoraka i skuteczna pomoc, którą mi wyświadczacie, i której potwierdzenie znajduję każdego dnia już na tym pierwszym etapie mojej papieskiej drogi. I tutaj właśnie wracam do motywu życzeń, wieńcząc je ponownym zaproszeniem do modlitwy w mojej intencji. Pierwszą świadomie wybieraną formą waszej cennej współpracy niech będzie wspólnota modlitwy i miłości.



PEDAGOGIA POKOJU
Ogarnąwszy spojrzeniem najpierw Kościół, teraz – podobnie jak to czynił papież Paweł – ze względu na zachodzące tu naturalne powiązanie, kieruję myśli ku otaczającemu go światu. Jaka była w tym kończącym się już roku ludzka społeczność? i jaka jest ona w tych dniach? Uważniej niż faktom znanym nam wszystkim trzeba się przyjrzeć ich powiązaniom, aby w ten sposób – na ile to możliwe – uchwycić ich sens i ukierunkowanie. Można na przykład zapytać: Czy sprawa pokoju rozwija się, czy też przeżywa zastój? Odpowiedź okazuje się lękliwa i niepewna, gdy w różnych krajach stwierdzamy groźne napięcia, które nierzadko prowadzą do przerażających aktów gwałtu.

Niestety, jeśli zwrócimy uwagę na zagrażające mu czynniki, pokój okazuje się dość niepewny. Gdzie nie ma sprawiedliwości – któż tego nie wie? – tam nie może zapanować pokój, ponieważ niesprawiedliwość jest nieładem, i nadal prawdziwe pozostają słowa proroka: opus iustitiae pax (Iz 32,17). Podobnie pokój nie może istnieć tam, gdzie nie są respektowane prawa człowieka – prawa niezbywalne, należne człowiekowi jako takiemu – nie może być wtedy pokoju, ponieważ każde naruszenie godności osoby ludzkiej rodzi urazy i ducha pomsty. Nie może być wreszcie pokoju tam, gdzie zabrakło wychowania do czynienia dobra, ponieważ zawsze trzeba zachowywać czujność i przeciwstawiać się negatywnym tendencjom gnieżdżącym się w sercu.

Nie chcę, Bracia, dłużej się zatrzymywać przy tych myślach, bardzo bym chciał jednak z tego wszystkiego wydobyć jedno wskazanie: gdy zastanawiamy się nad tą tematyką, coraz bardziej niezbędne okazuje się umacnianie duchowych podstaw pokoju oraz odważne i wytrwałe trzymanie się owej pedagogii pokoju, której Paweł VI był wiarygodnym mistrzem. W opublikowanym dopiero wczoraj Orędziu na Światowy Dzień Pokoju podjąłem jego temat wychowywania do pokoju i również do Was – podobnie jak i do wszystkich ludzi, moich braci – zwracam się z prośbą o zgłębianie go i przyswajanie sobie.



INICJATYWY STOLICY ŚWIĘTEJ ZWIĄZANE Z ZATARGIEM MIĘDZY CHILE I ARGENTYNĄ
Konieczność bezzwłocznego zaangażowania się w sprawę pokoju potwierdzają także smutne wieści dochodzące w tych dniach z kontynentu Ameryki Południowej.

Głębokim bólem i troską napawa nas konflikt między Argentyną i Chile, który w ostatnim okresie coraz bardziej narastał, pomimo żarliwych apeli do zawarcia pokoju kierowanych do odpowiedzialnych za tę sprawę przez episkopaty obydwu tych krajów, a energicznie i osobiście popieranych przez mego Poprzednika Jana Pawła I.

Wiedziony ojcowskimi uczuciami wobec tych dwu drogich mi narodów, 12 grudnia, w przeddzień spotkania w Buenos Aires ich ministrów spraw zewnętrznych, w którym pokładano tak wielkie nadzieje, również ja wyjawiłem bezpośrednio obydwom prezydentom moje zatroskanie, życzenia i zachętę do szukania w spokojnej i odpowiedzialnej analizie sytuacji sposobu uratowania pokoju, którego tak bardzo pragną obydwa narody.

Otrzymane odpowiedzi są pełne szacunku i wyrazów dobrej woli. Mimo jednak zasadniczej zgody obydwu zwaśnionych stron na pośrednictwo Stolicy Apostolskiej, z powodu konkretnych trudności, które się potem wyłoniły, wspólny plan nie został zrealizowany. Stolica Święta nie odmówiłaby przyjęcia wyzwania, bo chociaż zdaje sobie sprawę z delikatnego charakteru i całej złożoności tego problemu, to jednak nad politycznymi i technicznymi aspektami zatargu wyżej stawia istotną sprawę, jaką jest zawarcie pokoju.

W dniu wczorajszym, kiedy zaczęły dochodzić coraz bardziej alarmujące wiadomości o pogorszeniu się sytuacji i o możliwym, bliskim już zdaniem wielu, niekontrolowanym rozwoju wypadków, powiadomiłem obydwie strony o swej gotowości, więcej nawet, o moim pragnieniu wysłania do obydwu stolic mojego specjalnego wysłannika w celu zdobycia bezpośrednich i konkretnych informacji dotyczących ich stanowisk oraz przebadania i znalezienia razem możliwości zażegnania sporu na honorowych warunkach.

Wieczorem dotarła do mnie wiadomość o przyjęciu tej propozycji przez obydwa rządy, oraz wyrazy ich wdzięczności i ufności, które z jednej strony podniosły mnie na duchu, jednocześnie jednak umocniły poczucie wielkiej odpowiedzialności związanej z interwencją, od której Stolica Święta we własnym przekonaniu nie powinna się uchylać. A ponieważ obydwie strony zgodnie podkreślają potrzebę natychmiastowej interwencji, Stolica Święta bezzwłocznie podejmie odpowiednie kroki.

Dlatego pragnę ponownie skierować gorące wezwanie do odpowiedzialnych osób, żeby unikały działań, które by mogły pociągnąć za sobą następstwa niemożliwe – czy raczej zbyt łatwe – do przewidzenia, w postaci wielkich strat i cierpień ludności tych bratnich krajów. Wzywam też wszystkich do gorącej modlitwy do Pana, o to by zamiast pokoju nie doszło do gwałtownych wystąpień zbrojnych.


A teraz pragnę podzielić się z Wami kilkoma wiadomościami będącymi radosną zapowiedzią inicjatyw i wydarzeń, które mają bardzo różny charakter, wszystkie jednak stanowią oznakę wielorakiej obecności i zaangażowania Kościoła świętego.

a) Oto pierwsza z nich. Przy końcu najbliższego stycznia postanowiłem – jeśli Bóg pozwoli – udać się do Meksyku, aby wziąć udział w III Zgromadzeniu Ogólnym Episkopatu Ameryki Południowej, które jak wiecie będzie miało miejsce w Puebla de los Angeles. Wydarzenie to ma niezwykle doniosłe znaczenie eklezjalne, nie tylko dlatego że rozległy kontynent Ameryki Łacińskiej, zwany kontynentem nadziei, jest w ogromnej większości zamieszkały przez katolików, lecz także z racji szczególnego zainteresowania, a co więcej – wielkich oczekiwań związanych z tym zgromadzeniem; będzie ono autentyczną historyczną zasługą biskupów rządzących tymi starymi i nowymi Kościołami, stanowiącymi pocieszającą rzeczywistość. Zanim jednak dotrę do siedziby tej Konferencji, najpierw zatrzymam się w słynnym sanktuarium Panny Maryi z Guadalupe. W tym właśnie miejscu pragnę znaleźć duchowe umocnienie i niezbędną motywację – jakby dobrą zapowiedź – dla mojej misji pasterza Kościoła, a w szczególności dla pierwszego mego kontaktu z Kościołem Ameryki Łacińskiej. Istotnym punktem upragnionego spotkania z tym Kościołem będzie właśnie ta religijna pielgrzymka do stóp Najświętszej Dziewicy, podczas której pragnę oddać jej hołd, błagać Ją i prosić o natchnienie i rady dla współbraci całego kontynentu. Cieszę się, że o wszystkim tym mogę powiedzieć w wigilię Bożego Narodzenia, w momencie, w którym wszyscy, pasterze i wierni, gromadzą się wokół Matki, która jak niegdyś zrodziła dla świata Jezusa Zbawiciela w grocie betlejemskiej, tak też odtąd codziennie rodzi Go dla nas w niewyczerpanej płodności swego dziewiczego i duchowego macierzyństwa. Oby moja obecność w Jej pięknym sanktuarium na ziemi meksykańskiej przyczyniła się do otrzymania na nowo Chrystusa od Niej, za Jej pośrednictwem jako Matki, nie tylko przez lud tej ziemi, ale przez wszystkie narody Ameryki Łacińskiej.

Sam temat obrad w Puebla jest Wam już znany, podobnie jak i mądre wskazania zawarte w dokumencie przygotowawczym opracowanym przez CELAM: „Ewangelizacja Ameryki Łacińskiej dzisiaj i w przyszłości ”. Doniosłość tego tematu, jego implikacje teologiczne, eklezjologiczne i duszpasterskie, doktrynalne i praktyczne, rozległość samego obszaru, na którym trzeba będzie wprowadzać w życie każdą konkretną decyzję, są tak oczywiste, że nie ma potrzeby uzasadniania mojej decyzji. Jak już Paweł VI chciał być obecny na II Zgromadzeniu podczas Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego w Bogocie, tak też i ja znajdę się pośród braci zebranych tam na kolejnym Zgromadzeniu, po to by im samym oraz ich kapłanom i wiernym dać świadectwo uznania, zaufania i nadziei Kościoła powszechnego i umocnić ich odwagę we wspólnym zaangażowaniu pasterskim. Ktoś powiedział, że przyszłość Kościoła decyduje się w Ameryce Łacińskiej. Nawet jeśli na planie ogólnym przyszłość ta jest ukryta w Bogu, zgodnie z Jego zamysłem przerastającym ludzkie plany i uwarunkowania historyczno-społeczne (zob. Rz 11,33; Dz 16, 6-9), zdanie to zawiera jakąś prawdę, ponieważ potwierdza solidarność losu Kościoła na kontynencie Ameryki Środkowej i Południowej z losem jednego niepodzielnego Kościoła Chrystusowego. Już teraz więc przesyłam swoje pozdrowienia i życzenia temu znamienitemu Zgromadzeniu.

ZOSTANĄ OTWARTE DLA UCZONYCH ARCHIWA, DO LEONA XIII WŁĄCZNIE.
b) Drugie ogłoszenie jest związane z decyzją otwarcia dla naukowców Tajnego Archiwum Watykańskiego włącznie z całym pontyfikatem papieża Leona XIII. Ta decyzja, od dawna oczekiwana przez świat kultury, została podjęta w odpowiednim momencie – w roku 1978, w którym jak dobrze wiecie, przypada podwójne stulecie: śmierci Sługi Bożego Piusa IX i wyniesienia po nim na Piotrową katedrę Joachima Pecci, którego posługa trwała bez mała dwadzieścia pięć lat, usque ad summam senectutem, i zakończyła się w pierwszych latach naszego wieku. Stolica Święta, zezwalając na swobodne przeglądanie papierów i dokumentów dotyczących tego długiego i wcale nie drugorzędnego okresu trwającego od 1878 do 1903 roku, zadecydowała o wejściu w wiek dwudziesty i tym samym udostępnia badaniom szeroką panoramę, w służbie prawdzie historycznej, a także dla dania świadectwa zawsze czynnej obecności Kościoła w świecie kultury.

AULA NERVIEGO POŚWIĘCONA PAWŁOWI VI
c) Do tego samego porządku idei należy zaliczyć również inicjatywę uczczenia pamięci mojego wielkiego Poprzednika Pawła VI. Z jednej strony, wielka Aula audiencji, której ideę on rzucił i jej wykonanie powierzył geniuszowi Pier Luigi Nerviego, odtąd ku jego wiecznej pamięci będzie zwana „Aulą Pawła VI”; z drugiej strony, dla dowartościowania spuścizny powstałej w ostatnim roku jego pontyfikatu, zostaną udostępnione „autografy” wielu wybitnych osobistości ofiarowane mu na jego osiemdziesiąte urodziny. Uważam bowiem za swój obowiązek kontynuowanie i rozwijanie stałego zainteresowania Pawła VI sprawami kultury i sztuki, które stanowi niemały tytuł jego chwały i znacznie podnosi prestiż Kościoła.

W ten sposób, Bracia i drodzy Synowie, odpowiedziałem na Wasze życzenia, zapoznałem Was oficjalnie z niektórymi inicjatywami i poprosiłem Was do modlitw w mojej intencji i o zachęcenie do tego innych. Dotychczasowe kontakty z Wami skłaniają mnie do podkreślenia znaczenia tej komunii. Mogłem już, dzięki Bogu, poznać osobiście część moich najbliższych współpracowników, mianowicie członków Sekretariatu Stanu, i zamierzam kontynuować, gdy tylko będzie to możliwe, wizytowanie innych dykasteriów Kurii Rzymskiej, w przekonaniu że wzajemne poznanie się sprzyja koordynowaniu naszych wysiłków zmierzających – odpowiednio do powierzonych każdemu funkcji – do realizowania tego samego zasadniczego celu, którym jest wzrastanie ludu Bożego w wierze i miłości.

Nadchodzi oto Boże Narodzenie, przychodzi Pan Jezus: oby – zgodnie z życzeniem adwentowej prefacji – mógł znaleźć wszystkich czuwających w oczekiwaniu, radosnych w wychwalaniu, gorących w miłości, pod słodkim, dodającym otuchy spojrzeniem Tej, która jako Matka Jezusa, była i jest także naszą Matką. Oby tak się stało – na to Wam z serca błogosławię.

(tłum. o. Wiesław Szymona OP)


Wydawnictwo M, ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków, t: 12 431 25 50, email: zamowienia@dzielazebrane.pl
Prześlij znajomemu Administracja