okładka

Zamów kolekcję
cena kolekcji: 3900 2990

Zamów Tom
cena 1 tomu: 200

O TOMIE

Dane techniczne
ISBN: 978-83-7595-096-0
ilość stron: 670
oprawa: twarda, skóropodobna z ozdobnym grzbietem i złoceniami


Opis

Tom VIII DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II obejmuje trzecią, ostatnią część katechez i zawiera trzy zbiory tematyczne:
Katechezy o Maryi
Psalmy i kantyki biblijne w Tradycji Kościoła
Katechezy okolicznościowe (wygłoszone poza cyklami)

Cykl katechez maryjnych Papież rozpoczął 6 czerwca 1995 roku i z różną częstotliwoś- cią kontynuował przez kolejne lata swojego pontyfikatu. W sumie znalazło się tu 79 katechez. Ostatnią z nich Jan Paweł II wygłosił 7 stycznia 2005 roku. Podczas lektury warto pamiętać, że mariologia Ojca Świętego jest ściśle powiązana z doktryną soborową i niejako wyrasta z naucza- nia II Soboru Watykańskiego.

Obszerny cykl katechez Psalmy i kantyki biblijne w Tradycji Kościoła podkreśla znaczenie liturgii uświęcenia czasu w Kościele. Jan Paweł II na początku każdej katechezy odwołuje się do przeżyć słuchaczy, którzy usłyszeli recytację Psalmu lub biblijnego kantyku, następnie objaśnia tekst biblijny, a na zakończenie przechodzi do praktycznych wskazań życiowych.

Choć zdecydowana większość katechez stanowiła część dużych cyklów tematycznych, to jednak w każdym roku zdarzało się kilka katechez, które do żadnego cyklu nie należały. W ni- niejszym tomie zamieszczono 60 takich katechez, związanych z rokiem liturgicznym bądź waż- nymi wydarzeniami międzynarodowymi czy kościelnymi. Kilka z nich zawiera odniesienia do zdarzeń z życia Papieża, takich jak np. chrzest, udział w Soborze, zamach z 13 maja 1981 roku, pobyt w szpitalu.

SPIS TREŚCI

OD REDAKCJI 7
WSTĘP DO KATECHEZ – ks. Tadeusz Panuś 9
MARYJA
Wstęp do katechez o Maryi – o. Zdzisław J. Kijas OFMConv 15
I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 21
1. Maryi w Dziejach Apostolskich 23
2. Dziewicze macierzyństwo Maryi 25
3. Udział Maryi w dziele zbawienia 27
4. Maryja w Ewangeliach 30
5. Maryjne doświadczenie Kościoła 32
6. Osobowość Maryi wzorem dla Kościoła 34
7. Maryja a godność kobiety 37
8. Maryja a powołanie kobiety w Kościele i społeczeństwie 39
9. Obecność Maryi w pracach soborowych 41
10. Cel i metoda wykładu doktryny maryjnej 44
11. Maryja w perspektywie trynitarnej 46
II. ZAPOWIEDZI STAROTESTAMENTALNE 49
12. Maryja w protoewangelii 51
13. Zapowiedź mesjańskiego macierzyństwa 53
14. Macierzyństwo pochodzi od Boga 55
15. Rola kobiet w ocaleniu ludu wego 58
16. Szlachetność moralna kobiety 60
17. Miłość przyrzeczona Córze Syjonu 62
III. PRAWDA O DOSKONAŁEJ ŚWIĘTOŚCI DZIEWICTWIE MARYI 65
18. Nowa Córa Syjonu 67
19. „Łaski pełna” 69
20. Doskonała świętość Maryi 71
21. Maryja – Niepokalanie Poczęta 73
22. Niepokalana – odkupiona przez zachowanie od grzechu 76
23. Niepokalana – dogmatyczna definicja przywileju 78
24. Maryja przez całe życie święta 80
25. Ta, która uwierzyła 82
26. Dziewictwo Maryi prawdą wiary 84
27. Postanowienie zachowania dziewictwa 87
28. Znaczenie dziewiczego poczęcia Jezusa 89
29. Maryja – wzór dziewictwa 91
30. Dziewicza jedność Maryi i Józefa 93
31. Maryja zawsze Dziewica (Aeiparthenos) 95
IV. UDZIAŁ MARYI W EKONOMII ZBAWIENIA 97
32. Posłuszna Służebnica Pańska 99
33. Maryja „nową Ewą” 101
34. Tajemnica nawiedzenia zapowiedzią misji Zbawiciela 103
35. W Magnificat Maryja wielbi wielkie dzieła Boże 105
36. Maryja a narodzenie Jezusa 107
37. Matka Boga 109
38. Wychowawczyni Syna Bożego 111
39. Ofiarowanie Jezusa w świątyni 113
40. Proroctwo Symeona łączy Maryję z przeznaczeniem Syna 115
41. Ofiarowanie Jezusa w świątyni zapowiada współpracę Niewiasty w odkupieniu 117
42. Dwunastoletni Jezus odnaleziony w świątyni 119
43. Maryja w życiu ukrytym Jezusa 121
44. Maryja na godach w Kanie Galilejskiej 123
45. Maryja orędowniczką pierwszego cudu Jezusa w Kanie 125
46. Pod krzyżem Maryja uczestniczy w dramacie odkupienia 127
47. Maryja eschatologiczną ikoną Kościoła 129
48. Maryja – umiłowana Córa Ojca 131
49. Maryja w drodze do Ojca 133
50. Boże macierzyństwo Maryi 135
51. Maryja – Matka 137
52. Maryja – wzór wiary 139
53. Maryja – Matka ożywiona Duchem Świętym 141
54. Maryja – szczególna współpracowniczka odkupienia 143
55. „Niewiasto, oto Syn Twój” 145
56. „Oto Matka twoja!” 147
57. Maryja i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa 149
58. Maryja a dar Ducha Świętego 151
59. Zaśnięcie Matki Boskiej 153
60. Wniebowzięcie Maryi prawdą wiary 155
61. Wniebowzięcie Maryi w Tradycji Kościoła 157
62. Królowa Wszechświata 159
63. Maryja – pielgrzymująca w wierze, Gwiazda trzeciego tysiąclecia 161
V. MARYJA I KOŚCIÓŁ 163
64. Maryja – najznakomitszy członek Kościoła 165
65. Maryja figurą i wzorcem Kościoła 167
66. Wzór macierzyństwa Kościoła 169
67. Wzór dziewictwa Kościoła 171
68. Wzór świętości Kościoła 173
69. Wzór kultu Kościoła 175
70. Matka Kościoła 177
71. Wstawiennictwo Matki Łaski Bożej 179
72. Maryja jako pośredniczka 181
73. Kult Błogosławionej Dziewicy 183
74. Natura kultu maryjnego 185
75. Pobożność maryjna a kult ów 187
76. Modlitwa do Maryi 189
77. Matka jedności i nadziei 191
78. Modlitwa różańcowa w życiu Kościoła 193
79. Odmawiajmy różaniec 195
PSALMY I KANTYKI BIBLIJNE W TRADYCJI KOŚCIOŁA
Wstęp do katechez na temat Psalmów i kantyków w Tradycji Kościoła – ks. Tadeusz Brzegowy 199
I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 203
1. Psalmy w Tradycji Kościoła 205
2. Liturgia Godzin liturgią Kościoła 208
3. Wprowadzenie do liturgii nieszporów (I) 210
4. Wprowadzenie do liturgii nieszporów (II) 212
II. PSALMY 215
5. Psalm 5 – Poranna modlitwa o pomoc Pana 217
6. Psalm 8 – Wielkość Stwórcy i godność człowieka (I) 219
7. Psalm 8 – Wielkość Stwórcy i godność człowieka (II) 221
8. Psalm 11 – Bóg nadzieją sprawiedliwego 223
9. Psalm 15 – Człowiek sprawiedliwy 225
10. Psalm 16 – Bóg najwyższym d 227
11. Psalm 19 – Hymn na cześć Boga Stwórcy 229
12. Psalm 20 – Modlitwa o zwycięstwo dla króla 231
13. Psalm 24 – Pan wchodzi do swojej świątyni 233
14. Psalm 21,2-8.14 – Dziękczynienie za zwycięstwo Króla-Mesjasza 235
15. Psalm 27,1-6 – Bóg moim światłem (I) 237
16. Psalm 27,7-14 – Bóg moim światłem (II) 239
17. Psalm 29 – Pan ogłasza z mocą swe słowo 241
18. Psalm 30 – Podzięka za wybawienie od śmierci 243
19. Psalm 32 – Szczęście uwolnionego od winy 245
20. Psalm 33 – Hymn ku czci Bożej Opatrzności 247
21. Psalm 36 – Przewrotność grzesznika i dobroć Boga 249
22. Psalm 41 – W ciężkiej chorobie 251
23. Psalm 42 – Tęsknota za Bogiem i świątynią 253
24. Psalm 43 – Tęsknota za świątynią Pańską 255
25. Psalm 45,2-10 – Zaślubiny króla (I) 257
26. Psalm 45,11-18 – Zaślubiny króla (II) 259
27. Psalm 46 – Bóg schronieniem i mocą 261
28. Psalm 47 – Pan, Król wszechświata 263
29. Psalm 48 – Dziękczynienie za ocalenie ludu 265
30. Psalm 49,1-13 – Marność bogactw (I) 267
31. Psalm 49 – Marność bogactw (II) 269
32. Psalm 51 – Błaganie pokutnika (I) 271
33. Psalm 51 – Błaganie pokutnika (II) 273
34. Psalm 51 – Zmiłuj się nade mną, Boże 275
35. Psalm 51 – Błaganie grzesznika 277
36. Psalm 57 – Poranna modlitwa w cierpieniu 279
37. Psalm 62 – Pokój Boży 281
38. Psalm 63 – Dusza łaknąca Boga 283
39. Psalm 65 – Radość stworzeń z Opatrzności Bożej 285
40. Psalm 67 – Niech wszystkie narody wysławiają Boga (I) 287
41. Psalm 67 – Niech wszystkie narody wysławiają Boga (II) 289
42. Psalm 72,1-11 – Królewska władza Mesjasza 291
43. Psalm 72,12-19 – Królestwo pokoju i błogosławieństwa 293
44. Psalm 77 – Pamięć o dziełach Bożej miłości 295
45. Psalm 80 – Nawiedź, Panie, swoją winnicę 297
46. Psalm 81 – Uroczyste odnowienie przymierza 299
47. Psalm 84 – Szczęście mieszkańca świątyni 301
48. Psalm 85 – Bliskie jest nasze zbawienie 303
49. Psalm 86 – O pomoc w przeciwnościach 305
50. Psalm 87 – Syjon matką narodów 307
51. Psalm 90 – Bóg nadzieją człowieka 309
52. Psalm 92 – Doskonałość Boża (I) 311
53. Psalm 92 – Doskonałość Boża (II) 313
54. Psalm 93 – Wspaniałość Boga Stworzyciela 315
55. Psalm 96 – Śpiewajcie Panu pieśń nową 317
56. Psalm 97 – Chwała Boga Sędziego 319
57. Psalm 98 – Chwała Bogu, Zbawcy świata 321
58. Psalm 99 – Chwalcie Najświętszego Boga 323
59. Psalm 100 – Radość wchodzących do świątyni (I) 325
60. Psalm 100 – Radość wchodzących do świątyni (II) 327
61. Psalm 101 – Wyznanie żarliwej duszy 329
62. Psalm 108 – Bóg nadzieją swego ludu 331
63. Psalm 110,1-5.7 – Mesjasz królem i kapłanem (I) 333
64. Psalm 110 – Mesjasz królem i kapłanem (II) 335
65. Psalm 114 – Cuda Boże towarzyszące wyjściu z Egiptu 337
66. Psalm 115 – Chwała prawdziwego Boga 339
67. Psalm 117 – Chwała miłosiernemu Bogu! 341
68. Psalm 117 – Zachęta do wielbienia Boga za jego miłość 343
69. Psalm 118 – Świąteczny hymn dziękczynny 345
70. Psalm 118 – Pieśń radości i zwycięstwa 347
71. Psalm 119,105-112 – Prawo Boże światłem i dziedzictwem 349
72. Psalm 119,145-152 – Obietnica zachowania Prawa Bożego 351
73. Psalm 119,145-152 – Prośba o wierność przykazaniom 353
74. Psalm 135,1-12 – Chwała Boga, który czyni cuda 355
75. Psalm 141,1-9 – Modlitwa w niebezpieczeństwie 357
76. Psalm 142,2-3.6-8 – Bóg moją ucieczką 359
77. Psalm 143,1-11 – Modlitwa w ucisku 361
78. Psalm 144,1-10 – Modlitwa o zwycięstwo i pokój 363
79. Psalm 146 – Szczęśliwi ufający Panu 365
80. Psalm 147 – Jeruzalem wielbi Boga (I) 367
81. Psalm 147 – Jeruzalem wielbi Boga (II) 369
82. Psalm 147 – Boża potęga i dobroć 371
83. Psalm 148 – Hymn na cześć Stwórcy 373
84. Psalm 149 – Święto przyjaciół Boga 375
85. Psalm 150 – Chwalcie Pana! (I) 377
86. Psalm 150 – Chwalcie Pana! (II) 379
III. KANTYKI BIBLIJNE 381
87. Pieśń Wj 15,1-4.8-13.17-18 – Hymn zwycięstwa po przejściu Morza Czerwonego 383
88. Pieśń Pwt 32,1-12 – Dziejstwa Boże dla wego narodu 385
89. Pieśń 1 Krn – Jedynie Bogu cześć i chwała 387
90. Pieśń 1 Sm 2,1-10 – Bóg nadzieją i radością pokornych 389
91. Pieśń Tb 13,9 – Bóg karze i zbawia 391
92. Pieśń Tb 13,10-13.15.16 c-17 a – Dziękczynienie za wyzwolenie narodu 393
93. Pieśń Jdt 16,1-17 – Bóg, Stwórca świata i Opiekun ludu 395
94. Pieśń Syr 36,1-5.10-13 – Modlitwa za Jerozolimę 397
95. Pieśń Mdr 9,1-6.9-11 – Modlitwa o dar mądrości 399
96. Pieśń Iz 2,2-5 – Świątynia Pańska światłością narodów 401
97. Pieśń Iz 12,1-6 – Radość wyzwolonego ludu 403
98. Pieśń Iz 26,1-1.7-9.12 – Hymn po zwycięstwie nad wrogami 405
99. Pieśń Iz 33,13-16 – Bóg sędzia sprawiedliwy 407
100. Pieśń Iz 38,10-14.17-20 – Udręki umierającego, radość uzdrowionego 409
101. Pieśń Iz 40,10-17 – Dobroć i wielkość Boga 412
102. Pieśń Iz 42,10-16 – Chwała zwycięskiego Boga 414
103. Pieśń Iz 45,15-26 – Niech wszystkie narody nawrócą się do Boga 416
104. Pieśń Iz 61,10, 62,5 – Radość Nowego Jeruzalem 418
105. Pieśń Iz 66,10-14a – Pociecha i radość Jerozolimy 420
106. Pieśń Jr 14,17-21 – Skarga udręczonego ludu 422
107. Pieśń Jr 31,10-14 – Bóg wyzwala i gromadzi swój lud w radości 424
108. Pieśń Ez 36,24-28 – Bóg swój lud odnowi 426
109. Pieśń Dn 3,26-27, 29,34-41 – Modlitwa Azariasza w piecu ognistym 428
110. Pieśń Dn 3,52-57 – Niech wszelkie stworzenie wielbi Pana 430
111. Pieśń Dn 3,52-57 – Hymn uwielbienia 432
112. Pieśń Dn 3,57 – Wszelkie stworzenie niech wielbi Pana 434
113. Pieśń Dn 3,57-88.56 – Całe stworzenie wielbi Boga 436
114. Pieśń Ha 3,2-4.13.15-19 – Bóg przychodzi na sąd 438
115. „Benedictus” 440
116. Pieśń Ef 1,3-10 – Bóg Zbawca (I) 442
117. Pieśń Ef 1,3-10 – Bóg Zbawca (II) 444
118. Pieśń Flp 2,6-11 – Chrystus Sługa Boży (I) 446
119. Pieśń Flp 2,6-41 – Chrystus Sługa Boży (II) 448
120. Pieśń Kol 1,11c-20 – Chrystus początkiem całego stworzenia i zmartwychwstania (I) 450
121. Pieśń Kol 1,11c-20 – Chrystus początkiem całego stworzenia i zmartwychwstania (II) 452
122. Pieśń 1 P 2,21-24 – Dolna męka Chrystusa, Sługi Bożego (I) 454
123. Pieśń 1 P 2,21-24 – Dolna męka Chrystusa, Sługi Bożego (II) 456
124. Pieśń Ap 4,11, 5,9.10.12 – Hymn odkupionych (I) 458
125. Pieśń Ap 4,11, 5,9.10.12 – Hymn odkupionych (II) 460
126. Pieśń Ap 11,17-18, 12,10b-12a – Sąd Boży (I) 462
127. Pieśń Ap 11,17-18, 12,10b-12b – Sąd Boży (II) 464
128. Pieśń Ap 15,3-4 – Hymn uwielbienia 466
129. Pieśń Ap 19,1-7 – Gody Baranka (I) 468
130. Pieśń AP 19,1C-2A.5B.7 – Gody Baranka (II) 470
KATECHEZY OKOLICZNOŚCIOWE
Wstęp do katechez okolicznościowych – Janusz Poniewierski 475
1. Chrześcijaństwo przeżywa tajemnicę rzeczywistego przyjścia Boga 477
2. Stworzenie jest darem miłości Boga 480
3. Poszukiwanie Boga na drogach życia 483
4. Rozpoznanie siebie w Chrystusie 485
5. Wyzwolenie rodzi się z prawdy Chrystusowej 488
6. Jałmużna jest otwarciem się ku drugim 490
7. Jałmużna – uniwersalnym znakiem sprawiedliwości i solidarności 493
8. Nasza solidarność z Chrystusem Cierpiącym 496
9. Chrześcijańska uniwersalność Rzymu w historii człowieka 499
10. Powierzenie Maryi powołań kapłańskich 502
11. W przypowieści o d pasterzu zawarty jest sens tajemnicy Kościoła 504
12. Wyzwalająca wiedza, która rodzi zaufanie 507
13. Wszyscy jesteśmy uczestnikami misyjnej natury Kościoła 510
14. Eucharystia: sakrament bliskości Boga 513
15. Nauczmy się odczytywać tajemnicę Serca Chrystusowego 516
16. Pokój, sprawiedliwość i ewangelizacja w nauczaniu Pawła VI 518
17. Wprowadzać w życie naukę soborową 521
18. Nauczanie społeczne zrodzone w świetle słowa Bożego 524
19. Kościół modlił się za niego nieustannie 528
20. Doświadczyłem wielkiej łaski: cierpieniem i zagrożeniem życia mogłem dać świadectwo 531
21. Przebaczenie 533
22. Podejmuję posługę Ewangelii, która jest walką przeciw mocom ciemności 535
23. Na Chrzcie świętym otrzymałem imię świętego Karola Boromeusza 538
24. Papież Jan – wielki dar Boga dla Kościoła 541
25. Trzeba odzyskać prawdę tych świąt 544
26. Nawet w sprzecznościach ludzkiego losu Bóg zawsze jest obecny 546
27. Niech wszyscy odnajdą mieszkanie w Tobie, o Panie 548
28. Sens Bożego Narodzenia 551
29. Międzynarodowy Rok Rodziny 553
30. Rodzina objawia miłość Boga 555
31. Triduum Sacrum 557
32. Światowy Dzień Chorego 559
33. Czas przygotowania Kościoła do Paschy 561
34. Paschalne Triduum męki i zmartwychwstania Chrystusa 563
35. Najważniejsze wydarzenia naszej wiary 565
36. Dialog z żydami 567
37. Dialog z islamem 569
38. Dialog z wielkimi religiami świata 571
39. Święci Apostołowie Piotr i Paweł 573
40. W trosce o godność kobiety 575
41. W trosce o godność rodziny 577
42. Wielki Jubileusz wezwaniem dla rodzin 579
43. Ojciec wszystkich wierzących 581
44. Wymowa obrzędów Wielkiego Tygodnia 583
45. Wpatrujemy się w betlejemską stajenkę 585
46. Służba sprawie wolności i sprawiedliwości 587
47. W tajemnicy paschalnej zawiera się sens ludzkich dziejów 589
48. Św. Józef – wzór dla ludzi pracy 591
49. 40. rocznica śmierci bł. Jana XXIII 593
50. Paweł VI – mądry przewodnik Kościoła 595
51. Św. Pius X i Paweł VI 597
52. 25. rocznica wyboru papieża Jana Pawła I 599
53. Adwent czasem nadziei 601
54. Dialog ekumeniczny przynosi owoce 603
55. Spieszmy z pomocą cierpiącym 605
56. W rocznicę zawierzenia ludzkości Niepokalanemu Sercu Maryi 607
57. Przeżywajmy z wiarą wielkie tajemnice naszego zbawienia 609
58. Po tragedii w Biesłanie 611
59. Wszyscy ludzie powołani są do zbawienia 612
60. Zjednoczenie chrześcijan darem Bożym 613
CHRONOLOGICZNY WYKAZ DOKUMENTÓW 615
WYKAZ SKRÓTÓW 621
INDEKS RZECZOWY 627
INDEKS BIBLIJNY 643
INDEKS AUTORÓW I DZIEŁ CYTOWANYCH 665

FRAGMENTY

MARYJA
WSTĘP DO KATECHEZ O MARYI
Wiek XX był wiekiem wielkich papieży, którzy darzyli Maryję szczególną miłością, dlatego każdego z nich można nazwać „Papieżem maryjnym”. Tytułem takim określano na przykład Piusa XII, który ogłosił dogmat o chwalebnym wniebowzięciu Maryi (1950 r.), wydał maryj-ną encyklikę Fulgens corona (8 września 1953), a także zamierzał ogłosić inną prawdę maryj-ną – o wszechpośrednictwie łask. Oddał również cały świat w macierzyńską opiekę Dziewiczej Matki Jezusa i otworzył polską kaplicę Matki Bożej Częstochowskiej w grotach watykańskich, w pobliżu grobu św. Piotra Apostoła. Także Jan XXIII był głęboko związany z osobą Maryi. Największe dzieło swojego życia, jakim było zwołanie II Soboru Watykańskiego, papież ten oddał w Jej ręce. Obrady soborowe otworzył w święto Macierzyństwa Matki Bożej, 11 października 1962 roku, a ich przebieg i rezul-taty polecał w modlitwie Czarnej Madonnie z Jasnej Góry, sam natomiast pielgrzymował w tej intencji do włoskiego Loreto. To właśnie on skierował do kardynała Stefana Wyszyńskiego proś-bę: „Częstochowa, Częstochowa, spraw, aby tam modlono się za mnie”. Umierał ze słowami modlitwy na ustach: Maria, spes mea, fiducia mea. W jego ślady poszedł Paweł VI. Rozpoczęty przez poprzednika sobór doprowadził szczęś-liwie do końca i zamknął w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Maryi, 8 grudnia 1965 roku. Matkę Boga, na prośbę polskich biskupów, nazwał po raz pierwszy oficjalnie Matką Kościoła (21 listopada 1964). Ten sam papież wydał następnie bardzo ważny dokument poświęcony poboż-ności maryjnej – adhortację Marialis cultus (2 lutego 1974). Jednakże Jan Paweł II przewyższa, jak się wydaje, swoich poprzedników intensywnością swego przywiązania do Maryi. Znamienny wydawał się już fakt, że 16 października 1978 roku na tron św. Piotra wstępował człowiek, która w swym biskupim herbie umieścił „znak Obleczo-nej w słońce” z Ewangelii św. Jana i zawołanie Totus Tuus. Maryjny wymiar swej duchowości potwierdził Papież już w pierwszych słowach, którymi otwierał swój długi pontyfikat: „Bałem się przyjąć ten wybór, ale zrobiłem to w duchu posłuszeństwa naszemu Panu i w całkowitym za-ufaniu do Jego Najświętszej Matki (...). Staję przed wami, by wyznać naszą wspólną wiarę, naszą nadzieję i naszą ufność w Matkę Chrystusa i Matkę Kościoła”. Nazajutrz, zwracając się do kardynałów w Kaplicy Sykstyńskiej – przed freskiem przedsta-wiającym Sąd Ostateczny (obok Jezusa miejsce centralne zajmuje na nim Maryja) – mówił: „W tym tak ważnym i niepokojem napawającym momencie zwracamy się myślą z synowskim odda-niem do Dziewicy Maryi, która zawsze żyje i działa w tajemnicy Chrystusa jako Matka, i powta-rzamy słowa: «Cały Twój», jakie przed dwudziestu laty wypisaliśmy w naszym sercu i w herbie w dniu konsekracji biskupiej”. Przekraczał wreszcie Ojciec Święty progi bazyliki Santa Maria Maggiore ze słowami: „Salus Populi Romani... Totus Tuus ego sum et omnia mea Tua sunt. Cały Twój jestem i wszystko, co moje, Twoje jest. Bądź moją Przewodniczką we wszystkim” (8 grudnia 1978). Wypowiedzi maryjne Jana Pawła II stanowią bardzo pokaźny procent jego nauczania. Skła-dają się na nie: encyklika Redemptoris Mater – o Błogosławionej Maryi Dziewicy w życiu piel-grzymującego Kościoła (25 marca 1987), orędzia (np. Obecność Maryi w powszechnej misji o. ZDZISŁAW J. KIJAS OFMConv

Kościoła – orędzie na Światowy Dzień Misyjny, 22 maja 1988; Orędzie na VI Światowy Dzień Chorego 1998 roku, obchodzony 11 lutego, w liturgiczne wspomnienie Matki Bożej w Lour-des), przesłania i listy (m.in. Mulieris dignitatem – list apostolski z okazji Roku Maryjnego o godności i powołaniu kobiety, 15 sierpnia 1988), homilie, modlitwy, akty zawierzenia, a także katechezy wygłaszane podczas audiencji środowych. Te ostatnie zajmują szczególnie wiele miejsca wśród wypowiedzi Papieża na temat Maryi Dziewicy. Tematykę maryjną rozpoczął w nich audiencją 6 czerwca 1995 roku i, z różną często-tliwością, kontynuował przez kolejne lata swego pontyfikatu. Najobfitszy pod tym względem okazał się czas katechez wygłaszanych w latach 1996 i 1997. W sumie mamy więc 79 katechez maryjnych Jana Pawła II. Ostatnią z nich Papież wygłosił 7 stycznia 2005 roku, kiedy mówił o Bo-żym Macierzyństwie Maryi. Katechezy maryjne Jana Pawła II dzielą się na pięć grup tematycznych. W rozważaniach wstępnych (część pierwsza) Papież mówił między innymi o obrazie Maryi w Dziejach Apostol-skich, o Jej dziewiczym macierzyństwie, o udziale w dziele zbawienia, o Maryi w Ewangeliach, o maryjnym doświadczeniu Kościoła, o osobowości Maryi, będącej wzorem dla Kościoła. Nawią-zywał do Niej, kiedy nauczał o godności kobiety i o jej powołaniu w Kościele i społeczeństwie. Wspominał też o obecności Maryi w pracach soborowych. Ponadto przypominał cele i metody wykładu doktryny maryjnej, a także konieczność jej odczytywania w perspektywie trynitarnej. Sporo miejsca Papież poświęcił obecności Maryi w proroctwach autorów Starego Testa-mentu (część druga). Mówił zatem o Jej obecności w Protoewangelii, o zapowiedziach mesjań-skiego macierzyństwa i o macierzyństwie pochodzącym od Boga. Nawiązywał do Maryi, kiedy rozważał rolę kobiety w ocaleniu ludu wybranego, a także gdy podziwiał moralną szlachetność niewiasty, opisywaną często na kartach Biblii, która objawia się zwłaszcza w postawie ufności wobec Pana, w modlitwie o dar macierzyństwa i błaganiu Boga o ocalenie Izraela przed atakami ze strony nieprzyjaciół. Do Maryi Papież odwoływał się również wtedy, gdy mówił o miłości, jaką Bóg przyrzekł „Córze Syjonu”. Bogata w treść jest także trzecia część środowych rozważań, które Jan Paweł II poświęcił prawdzie o doskonałej świętości i dziewictwie Matki Jezusa. Papież mówił wówczas o Maryi jako nowej „Córze Syjonu”, „łaski pełnej”, doskonale świętej, Niepokalanej, czyli odkupionej poprzez zachowanie od grzechu, jak zostało to wyrażone w bulli Piusa IX Ineffabilis Deus (1854 r.), ogłaszającej dogmat o Niepokalanym Poczęciu Maryi. Oznaczało to, że Maryja jest przez całe życie święta. W katechezach powraca też bardzo mocno temat Jej wiary. Widać to szczególnie wyraźnie w katechezie wygłoszonej 3 lipca 1996 roku. Elżbieta wita w swym domu Maryję jako Wierzącą słowami: „Błogosławiona jesteś, któraś uwierzyła, że spełnią się słowa powiedziane Ci od Pana” (Łk 1,45). „To błogosławieństwo – uczy Ojciec Święty – pojawiające się w Ewangelii Łu-kasza jako pierwsze, ukazuje Maryję jako Tę, która dzięki swej wierze poprzedza Kościół w urze-czywistnianiu ducha błogosławieństw. (...) Akt wiary Maryi przypomina wiarę Abrahama, który u zarania Starego Przymierza uwierzył w Boga, dając w ten sposób początek licznemu rodowi (por. Rdz 15,6). Na początku Nowego Przymierza również Maryja dzięki swej wierze wywiera decydujący wpływ na dokonanie się tajemnicy Wcielenia, stanowiącej początek i zawierającej treść całej odkupieńczej misji Jezusa. Ścisły związek między wiarą a zbawieniem, ukazany przez Jezusa podczas Jego życia publicznego (por. Mk 5, 34; 10,52, itp.), pomaga również zrozumieć podstawową rolę, jaką wiara Maryi odgrywała, i nadal odgrywa, w dziele zbawienia rodzaju ludzkiego”. Kilka kolejnych katechez Papież poświęca tematowi dziewictwa Maryi. Przypomina naj-pierw, że jest ono prawdą wiary i że Maryja pragnęła je zachować z miłości do Boga. Jej „prag-nienie życia w dziewictwie współbrzmiało też z ideałem «ubóstwa» wobec Boga, któremu Stary

WSTĘP DO KATECHEZ O MARYI Testament przypisuje wielką wartość. Przyjmując w pełni ten ideał, Maryja rezygnuje także z ma-cierzyństwa, które stanowiło osobiste bogactwo kobiety, wysoko cenione w Izraelu. Dlatego też «zajmuje pierwsze miejsce wśród pokornych i ubogich Pana, którzy z ufnością oczekują od Niego zbawienia i dostępują go»1. Jednakże stając przed Bogiem w swoim ubóstwie i pragnąc płodności jedynie duchowej jako owocu miłości Boga, w chwili zwiastowania Maryja odkrywa, że Bóg przemienił Jej ubóstwo w bogactwo, a Ona stanie się dziewiczą Matką Syna Najwyższe-go. Później odkryje też, że Jej macierzyństwo ma ogarnąć wszystkich ludzi, których Syn przy-szedł zbawić2” (24 lipca 1996). Papież tłumaczy wiernym znaczenie dziewiczego poczęcia Jezusa i stawia Maryję jako wzór dziewictwa. W katechezie z 21 sierpnia 1996 roku rozważa dziewiczą jedność Maryi i Józe-fa, a tydzień później mówi o „Maryi zawsze dziewicy”. Kolejny blok tematów podjętych tu przez Papieża jest poświęcony udziałowi Maryi w eko-nomii zbawienia (część czwarta). Jan Paweł II podkreśla posłuszeństwo Maryi, Boże Macierzyń-stwo, Jej obecność w życiu swojego Syna. Mówi o Niej jako eschatologicznej ikonie Kościoła, umiłowanej Córze Ojca i pomocy, której nam udziela w drodze do Ojca. Ukazuje Ją jako wzór wiary i Matkę, która – ożywiona Duchem Świętym – aktywnie współpracuje w dziele Odkupie-nia. Maryja jest naszą Matką, którą Bóg wziął do nieba z duszą i ciałem. Króluje jako Królowa Wszechświata, nie przestając być dla pielgrzymujących w wierze „Gwiazdą trzeciego Tysiącle-cia”. Tak właśnie nazwał Ją Papież w katechezie z 21 marca 1999 roku. Część piąta obejmuje katechezy, w których Papież podejmuje temat związków Maryi z Kościołem. Ona jest najznakomitszym członkiem Kościoła, jego figurą i wzorcem, ideałem macierzyństwa i dziewictwa, świętości, kultu Kościoła. Jest także jego Matką i Pośredniczką. Jej pośrednictwo, jak zaznaczał Autor w encyklice Redemptoris Mater, „wiąże się ściśle z Jej macierzyństwem, które je wyróżnia od pośrednictwa innych istot stworzonych”3. Papież podej-muje ponadto kwestię kultu maryjnego i mówi o jego naturze. Porusza zagadnienie pobożności maryjnej i kultu obrazów. Ostatnie katechezy tej części rozważań środowych obejmują kwestie odnoszące się do modlitwy maryjnej, a także do Maryi jako Matki jedności i nadziei. Analiza pism Jana Pawła II (w tym również katechez środowych) pozwala zauważyć, że jego mariologia jest bardzo ściśle powiązana z doktryną soborową zawartą w VIII rozdziale konstytu-cji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium. O skali tej zależności może świadczyć chociażby fakt, że w latach 1978-2002 Papież odwołał się do dokumentów II Soboru Watykańskiego ponad 11 tysięcy 200 razy. Najczęściej cytowanymi pismami są: konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes oraz wspomniana już konstytucja dogmatyczna Lu-men gentium. W samej tylko encyklice Redemptoris Mater Jan Paweł II posłużył się tekstami soborowymi blisko dziewięćdziesiąt razy. Wpływ soborowych dokumentów na myśl mariologiczną Jana Pawła II nie ogranicza się jedynie do imponującej liczby wykorzystanych cytatów. Papieska doktryna maryjna niejako wy-rasta z nauczania Soboru. Papież przejął tę samą perspektywę historiozbawczą, w podobny sposób przedstawia Błogosławioną Dziewicę w tajemnicy Chrystusa i Kościoła. Także wymiary biblijny i ekumeniczny, tak charakterystyczne dla soborowego nauczania o Matce Pana, ujawnia-ją się bardzo mocno w środowych katechezach Ojca Świętego. Jan Paweł II, głosząc katechezy maryjne, zaznacza, że uczestnictwo Maryi w zbawczym zamyśle Boga ma charakter współpracy i jest podporządkowane jedynemu Odkupicielowi. Jej 1 II Sobór Wat., Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 55.2 Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 501.3 Jan Paweł II, Enc. Redemptoris Mater, 38.

o. ZDZISŁAW J. KIJAS OFMConv

udział w tym wydarzeniu jest jedyny i niepowtarzalny, odmienny od współpracy pozostałych wierzących. „Tylko Ona została w ten sposób zespolona z odkupieńczą ofiarą, która wyjednała zbawienie wszystkim ludziom. Zjednoczona z Chrystusem i Jemu poddana, Maryja współdziała-ła z Nim, aby uzyskać łaskę zbawienia dla całej ludzkości” (9 kwietnia 1997). Rola Maryi jako wpółpracowniczki Odkupienia, posiadająca swój fundament w Bożym macierzyństwie, rozciąga się na całe życie Jezusa. Tę potrzebę uczestnictwa Matki w dziele Od-kupienia dokonanym przez Jej Syna, Papież dostrzega w dziele stworzenia. W katechezie wy-głoszonej 9 kwietnia 1997 roku Jan Paweł II mówił: „Maryja uczestniczy w zbawczym dziele jako kobieta. Bóg, stworzywszy człowieka jako «mężczyznę i niewiastę» (por. Rdz 1,27), pragnie także w dziele odkupienia postawić Nową Ewę u boku Nowego Adama. Dwoje prarodziców weszło na drogę grzechu. Nowa «para» – Syn Boży we współpracy z Matką – miała przywrócić pierwotną godność rodzajowi ludzkiemu”. W tej samej katechezie Papież, przywołując nauczanie soborowe, mówi, że „II Sobór Waty-kański przedstawia (...) Maryję nie tylko jako «Matkę Odkupiciela», ale jako «szlachetną towarzysz-kę», która «w szczególny zaiste sposób współpracuje z dziełem Zbawiciela przez wiarę, nadzieję i żarliwą miłość». Przypomina ponadto, że wspaniałym owocem tej współpracy jest powszechne macierzyństwo: «Dlatego to stała się nam matką w porządku łaski»4”. Maryja nie posiada „własnego” porządku zbawienia, ponieważ również Ona znajduje się w przygotowanym przez Boga jedynym planie zbawczym. Chociaż doskonała i święta, Maryja nie stanowi dla Boga pod żadnym względem „konkurencji”, wszystko, co posiada, jest bowiem Jego wyłączną własnością: „Wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny” – powie w Magnificat (Łk 1,49). A zatem wszystko w Niej jest własnością Boga, ponieważ wszystko zostało Jej dane ze względu na misterium Wcielenia. Papież zauważa, że maryjne „niech mi się stanie według twego słowa” (Łk 1,38) świadczy o całkowitym posłuszeństwie „Służebnicy Pańskiej” względem Bożych zamiarów, o gotowości pełnienia wyłącznie Jego świętej woli. W katechezie z 4 września 1996 Jan Paweł II mówił: „Tryb wyrażający życzenie: génoito – «niech się stanie», którym posłużył się Łukasz, wyraża nie tylko akceptację, lecz zdecydowane zaangażowanie się w realizację Bożego planu i całkowite utożsamienie się z nim”. Równie wyjątkowa jest relacja pomiędzy Maryją a osobą wierzącą. Więź ta – niepowtarzal-na i jedyna w swoim rodzaju – jest twórcza i nierozerwalna. Wierni zatem winni zwracać się do Niej, prosząc o wstawiennictwo. Papież nawiązywał do tego wyraźnie w katechezie środowej wygłoszonej 21 marca 2001 roku: „Do Niej zwracamy się, by wciąż prowadziła nas do Chrystusa i Ojca, również podczas mrocznych nocy zła, a także w chwilach zwątpienia, kryzysu, milczenia i cierpienia. Do Niej kierujemy pieśń umiłowaną przez Kościół Wschodni, a mianowicie hymn Akatyst, wysławiający językiem poezji lirycznej Jej postać w 24 strofach. W trzeciej strofie, po-święconej nawiedzeniu Elżbiety, głosi on: «Witaj, konarze pnia, co nie usycha,
Witaj, pole rodzące Owoc nieskalany,
Witaj, uprawiająca rolę Rolnika – ludzi przyjaciela,
Witaj, Rodzicielko Stwórcy naszego życia.
Witaj, niwo dająca obfitość zmiłowań,
Witaj, stole pełny bogactw pojednania,
Witaj, bo nam gotujesz łąkę słodkich rozkoszy,
Witaj, bo duszom przystań spokojną sposobisz.
4 II Sobór Wat., Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 61.

WSTĘP DO KATECHEZ O MARYI
Witaj, modlitwy kadzidło pachnące, Witaj, całego świata ceno pojednania,
Witaj, dobroci Boża śmiertelnym życzliwa,
Witaj, któraś śmiertelnych śmiałym przystępem do Boga.
Witaj, Oblubienico dziewicza!»
Ponadto, do czego również bardzo często powraca Papież w swoich katechezach, Maryja z woli Bożej stała się w pewnym stopniu „miarą” autentycznej, dojrzałej pobożności i miłości do Jezusa Chrystusa, wzorem zawierzenia Bogu, ufnego i pełnego szczerości oddania się Jego opiece. Bóg uczynił z Niej najpewniejszą, jedynie słuszną, najbardziej miłą drogę do Niego. Kontemplacja Maryi prowadzi więc wierzących do głębszej kontemplacji oblicza Jezusa i od-wrotnie – kontemplacja Jezusa wiedzie ku kontemplacji osoby Maryi. Nie można zatem uważać za błędną, czy odciągającą nas od Chrystusa, praktykę bezgranicznego oddania się Maryi, zawie-rzenia Jej siebie: Ona nikogo i nigdy nie oddala od Boga, lecz przeciwnie: przyprowadza ludzi do Tego, który „strąca władców z tronu, a wywyższa pokornych. Głodnych nasyca dobrami, a bogatych z niczym odprawia” (Łk 1,52-53). Mocno zaakcentowana perspektywa antropologiczna pozwoliła Papieżowi ukazać postać Maryi jako wzorzec dla współczesnego chrześcijanina. Jest Ona przedstawiona jako wzór wiary, wzór przyjmowania słowa Bożego, ufności pokładanej w Bogu, uczestnictwa w dziele zbaw-czym Chrystusa, wzór matki, dziewicy i oblubienicy. W nawiązaniu do Maryi Jan Paweł II mówi o pięknie bycia kobietą. Broni jej godności i powołania, wskazując na niedościgniony wzór, jaki zostawiła nam Matka Pana. Mówi też o pięknie wiary i godności, zaszczycie należenia do Chrystusa. Język tych katechez jest zrozumiały dla każdego czytelnika. Papież stara się unikać, jeśli to tylko możliwe, terminów trudnych, którymi operuje teologia. Jeżeli zaś jest zmuszony do korzystania z nich, usiłuje wyjaśnić ich sens poprzez użycie innych pojęć, które czerpie z Biblii lub z życia codziennego. Taka właśnie jest istota katechez: uczyć, rozmawiać, prowadzić dia-log, zadawać pytania i odpowiadać na nie. Jej sens i cel opisywał Jan Paweł II 12 grudnia 1984 roku, kiedy mówił, że słowo „katecheza” „pierwotnie znaczyło «wołać z góry» (ex alto), również «wywoływać echo» (...). Późniejsze znaczenie: pouczać (gdy głos nauczyciela jest świadomym niejako echem pytania ucznia, a odpowiedź ucznia – echem nauczyciela). To ostatnie wyjaśnie-nie jest ważne, gdyż wskazuje na to, że pouczenie, jakim jest katecheza, dokonuje się nie tylko w sposób jednostronny, jako wykład, ale także w drodze rozmowy, poprzez pytania i odpowie-dzi”. o. Zdzisław J. Kijas OFMConv
o. prof. dr hab. Zdzisław Kijas OFMConv, teologia dogmatyczna, ekumenizm; Franciszkański Uniwersytet Seraficum w Rzy-mie i Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie


MECENAT

Wydawnictwo M, ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków, t: 12 431 25 50, email: zamowienia@dzielazebrane.pl
Prześlij znajomemu Administracja