okładka

Zamów kolekcję
cena kolekcji: 3900 2990

Zamów Tom
cena 1 tomu: 200

O TOMIE

Dane techniczne
ISBN: 978-83-7595-097-7
ilość stron: 996
oprawa: twarda, skóropodobna z ozdobnym grzbietem i złoceniami


Opis

Kolejne tomy DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II, od IX do XIII, poświęcone są pielgrzymkom Jana Pawła II. Podczas swojego pontyfikatu Papież odbył ich 104, przemierzając dystans porównywalny z dwudziesto- pięciokrotnym okrążeniem kuli ziemskiej. Podróżował do wszystkich zakątków globu, przełamując bariery kulturowe i ukazując uniwersalność wiary w Jezusa Chrystusa. W trakcie pielgrzymek wyznaczał nowe horyzonty dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego oraz umacniał sprawiedliwość i pokój pomiędzy ludźmi. Jego nauczanie podkreślało powszechny wymiar Kościoła i troskę o konkretne Kościoły lokalne.

Celem tomów zbierających pielgrzymkowe wypowiedzi Ojca Świętego jest udostępnienie Czytelnikom najważniejszych homilii i przemówień oraz pomoc w ich zrozumieniu w kontekście specyfiki danego kraju lub regionu. W układzie tych tomów zastosowano klucz geograficzny. Papieskie wypowiedzi poprzedzają komentarze autorów, którzy nie tylko teoretycznie znają sytuację religijną i społeczną Kościołów lokalnych, ale często sami są z nimi związani.

W tomie IX DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II znalazły się teksty Ojca Świętego wygłoszone podczas pielgrzymek do Polski. Tom zawiera swoisty opis sytuacji społecznej i religijnej naszej ojczyzny, które dotykają zarówno naszej wielkości, jak i słabości.

SPIS TREŚCI

OD REDAKCJI 7
JAN PAWEŁ II: PAPIEŻ–PIELGRZYM – Joaquín Navarro-Valls 9
WSTĘP DO PIELGRZYMEK JANA PAWŁA II DO POLSKI – kard. Stanisław Ryłko 13
PIERWSZA PIELGRZYMKA
2–10 CZERWCA 1979 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 2–10 czerwca 1979 – o. Jan Andrzej Kłoczowski OP.17
Warszawa, 2 czerwca 1979 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku Okęcie 23
Warszawa, 2 czerwca 1979 r. – Przemówienie do księży i wiernych archidiecezji warszawskiej zgromadzonych w katedrze 25
Warszawa, 2 czerwca 1979 r. – Przemówienie do przedstawicieli władz państwowych wygłoszone w Belwederze 27
Warszawa, 2 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na placu Zwycięstwa 30
Warszawa, 3 czerwca 1979 r. – Przemówienie do młodzieży akademickiej zgromadzonej przed kościołem św. Anny 34
Gniezno, 3 czerwca 1979 r. – Przemówienie do pielgrzymów zgromadzonych na błoniach w Gębarzewie.37
Gniezno, 3 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na Wzgórzu Lecha 39
Gniezno, 3 czerwca 1979 r. – Przemówienie do młodzieży zgromadzonej na Wzgórzu Lecha 44
Gniezno, 3 czerwca 1979 r. – Słowo do wiernych zgromadzonych na Wzgórzu Lecha 46
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry47
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Akt oddania Matce Bożej 52
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Przemówienie do wyższych przełożonych męskich zakonów i zgromadzeń zakonnych 54
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Przemówienie do wiernych diecezji częstochowskiej zgromadzonych przed kościołem św. Zygmunta 56
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Przemówienie do wiernych zgromadzonych przed rezydencją biskupa.61
Częstochowa, 4 czerwca 1979 r. – Apel Jasnogórski 62
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Przemówienie do zakonnic zgromadzonych na Jasnej Górze 65
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Przemówienie do wyższych przełożonych żeńskich zakonów i zgromadzeń zakonnych 69
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Przemówienie do Konferencji Episkopatu Polski 72
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 81
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Przemówienie do Rady Naukowej Episkopatu Polski 83
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry dla pielgrzymów z Dolnego Śląska i Śląska Opolskiego 87
Częstochowa, 5 czerwca 1979 r. – Apel Jasnogórski 91
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Przemówienie do członków zakonu paulinów 93
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej dla alumnów, młodzieży zakonnej i służby liturgicznej 95
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Przemówienie do księży zgromadzonych w katedrze 98
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Słowo do chorych zgromadzonych przed katedrą 104
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 105
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Przemówienie do profesorów i studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 106
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry dla pielgrzymów z Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego 109
Częstochowa, 6 czerwca 1979 r. – Przemówienie pożegnalne na Jasnej Górze 113
Kraków, 6 czerwca 1979 r. – Przemówienie powitalne na Błoniach 115
Kraków, 6 czerwca 1979 r. – Słowo do księży i wiernych archidiecezji krakowskiej zgromadzonych w katedrze 117
Kalwaria Zdowska, 7 czerwca 1979 r. – Przemówienie do pielgrzymów zgromadzonych w sanktuarium Matki Bożej 119
Wadowice, 7 czerwca 1979 r. – Przemówienie do mieszkańców Wadowic 122
Oświęcim-Brzezinka, 7 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na terenie byłego obozu koncentracyjnego 125
Nowy Targ, 8 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św 129
Kraków, 8 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w katedrze z okazji zakończenia synodu archidiecezji krakowskiej 132
Kraków, 8 czerwca 1979 r. – Przemówienie do przedstawicieli świata nauki i kultury zgromadzonych w kościele oo. Paulinów na Skałce 134
Kraków, 8 czerwca 1979 r. – Przemówienie do młodzieży zgromadzonej przed kościołem oo. Paulinów na Skałce 138
Kraków, 8 czerwca 1979 r. – Przemówienie do młodzieży 141
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie do Rady Papieskiego Wydziału Teologicznego 144
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie do chorych zgromadzonych w kościele oo. Franciszkanów 146
Kraków–Nowa Huta, 9 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej przed opactwem oo. Cystersów w Mogile 148
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie do zakonnic zgromadzonych w Kościele Mariackim 152
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie do delegacji episkopatów zagranicznych 155
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na Błoniach 157
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie do dziennikarzy 162
Kraków, 9 czerwca 1979 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku w Balicach 163
DRUGA PIELGRZYMKA
16–23 CZERWCA 1983 R.Ledóchowskiej
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 16–23 czerwca 1983 – ks. Andrzej Koprowski SJ 167
Warszawa, 16 czerwca 1983 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku Okęcie 173
Warszawa, 16 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w katedrze 175
Warszawa, 16 czerwca 1983 r. – Przemówienie do zakonnic zgromadzonych w kościele Matki Boskiej Łaskawej 179
Warszawa, 17 czerwca 1983 r. – Przemówienie do przedstawicieli władz państwowych wygłoszone w Belwederze 181
Warszawa, 17 czerwca 1983 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania ekumenicznego w rezydencji Prymasa Polski 185
Warszawa, 17 czerwca 1983 r. – Przemówienie w czasie uroczystości nadania doktoratu honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 188
Warszawa, 17 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na Stadionie Dziesięciolecia 190
Niepokalanów, 18 czerwca 1983 r. – Przemówienie do zakonników i zakonnic, członków zakonów i zgromadzeń franciszkańskich 197
Niepokalanów, 18 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św 199
Częstochowa, 18 czerwca 1983 r. – Przemówienie do chorych zgromadzonych w katedrze 204
Częstochowa, 18 czerwca 1983 r. – Przemówienie do pielgrzymów z diecezji szczecińsko-kamieńskiej wygłoszone pod szczytem Jasnej Góry 206
Częstochowa, 18 czerwca 1983 r. – Apel Jasnogórski. Rozważanie wygłoszone do młodzieży 209
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Przemówienie do członków zakonu paulinów 214
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry 216
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 221
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie koronacji ów Matki Bożej 223
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Przemówienie do Konferencji Episkopatu Polski 227
Częstochowa, 19 czerwca 1983 r. – Apel Jasnogórski 233
Poznań, 20 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej Matki Urszuli Ledóchowskiej237
Poznań, 20 czerwca 1983 r. – Przemówienie do księży archidiecezji poznańskiej zgromadzonych w katedrze. 242
Katowice, 20 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie nabożeństwa maryjnego odprawionego na lotnisku w Muchowcu 243
Katowice, 20 czerwca 1983 r. – Słowo do inwalidów pracy i głuchoniemych zgromadzonych w katedrze 249
Częstochowa, 20 czerwca 1983 r. – Słowo do pielgrzymów zgromadzonych pod szczytem Jasnej Góry 250
Częstochowa, 21 czerwca 1983 r. – Przemówienie pożegnalne na Jasnej Górze 251
Wrocław, 21 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św 252
Wrocław, 21 czerwca 1983 r. – Przemówienie do księży archidiecezji wrocławskiej, zakonników i zakonnic zgromadzonych w katedrze 258
Góra Świętej Anny, 21 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie nieszporów maryjnych 260
Wrocław, 21 czerwca 1983 r. – Przemówienie do członków zakonu franciszkanów 265
Kraków, 22 czerwca 1983 r. – Przemówienie w czasie uroczystości nadania doktoratu honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego 266
Kraków, 22 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej o. Rafała Kalinowskiego i Brata Alberta – Adama Chmielowskiego, odprawionej na Błoniach 270
Kraków, 22 czerwca 1983 r. – Przemówienie do przedstawicieli Papieskiej Akademii Teologicznej 277
Kraków–Nowa Huta, 22 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie konsekracji kościoła św. Maksymiliana Kolbego. 279
Kraków, 22 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie nabożeństwa zamykającego synod prowincjalny metropolii krakowskiej 284
Kraków, 23 czerwca 1983 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w kaplicy Pałacu Arcybiskupiego 287
Kraków, 23 czerwca 1983 r. – Słowo do alumnów metropolitalnego seminarium duchownego 288
Kraków, 23 czerwca 1983 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku w Balicach 289
TRZECIA PIELGRZYMKA
8–14 CZERWCA 1987 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 8–14 czerwca 1987 – Hanna Suchocka 293
Warszawa, 8 czerwca 1987 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku Okęcie 299
Warszawa, 8 czerwca 1987 r. – Przemówienie do zakonnic klauzurowych zgromadzonych w katedrze301
Warszawa, 8 czerwca 1987 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania ekumenicznego w rezydencji Prymasa Polski 304
Warszawa, 8 czerwca 1987 r. – Przemówienie do przedstawicieli władz państwowych wygłoszone na Zamku Królewskim 308
Warszawa, 8 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w kościele Wszystkich Świętych na rozpoczęcie II Krajowego Kongresu Eucharystycznego 311
Lublin, 9 czerwca 1987 r. – Słowo wygłoszone w czasie odwiedzin byłego obozu koncentracyjnego na Majdanku 315
Lublin, 9 czerwca 1987 r. – Przemówienie do przedstawicieli świata nauki 316
Lublin, 9 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do środowiska Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 322
Lublin, 9 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. połączonej z udzieleniem święceń kapłańskich327
Tarnów, 9 czerwca 1987 r. – Słowo do młodzieży zgromadzonej przed siedzibą biskupa 332
Tarnów, 10 czerwca 1987 r. – Słowo do wiernych 333
Tarnów, 10 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej Karoliny Kózkówny 334
Tarnów, 10 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie nieszporów eucharystycznych skierowana do księży, zakonników i zakonnic 340
Kraków, 10 czerwca 1987 r. – Przemówienie powitalne na Błoniach 344
Kraków, 10 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie mszy św. odprawionej w katedrze wawelskiej 348
Kraków, 10 czerwca 1987 r. – Słowo do młodzieży zgromadzonej przed siedzibą arcybiskupa 351
Szczecin, 11 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej dla rodzin 355
Szczecin, 11 czerwca 1987 r. – Przemówienie do alumnów, księży i zakonników zgromadzonych w katedrze. 361
Gdynia, 11 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do ludzi morza 367
Gdańsk, 12 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do młodzieży zgromadzonej na Westerplatte 373
Gdańsk, 12 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do chorych 379
Gdańsk, 12 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej dla świata pracy 383
Częstochowa, 12 czerwca 1987 r. – Apel Jasnogórski 389
Częstochowa, 13 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w kaplicy Cudownego u.393
Częstochowa, 13 czerwca 1987 r. – Przemówienie pożegnalne na Jasnej Górze 395
Łódź, 13 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. połączonej z udzieleniem I Komunii św 397
Łódź, 13 czerwca 1987 r. – Przemówienie do przedstawicieli świata nauki i kultury zgromadzonych w katedrze 402
Łódź, 13 czerwca 1987 r. – Przemówienie do włókniarek z Łódzkich Zakładów Przemysłu Bawełnianego „Uniontex” 403
Warszawa, 13 czerwca 1987 r. – Przemówienie do przedstawicieli świata kultury zgromadzonych w kościele Świętego Krzyża 409
Warszawa, 14 czerwca 1987 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z przedstawicielami społeczności żydowskiej 413
Warszawa, 14 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. dla chorych transmitowanej przez radio 414
Warszawa, 14 czerwca 1987 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej biskupa Michała Kozala, odprawionej na placu Defilad na zakończenie II Krajowego Kongresu Eucharystycznego 417
Warszawa, 14 czerwca 1987 r. – Przemówienie do Konferencji Episkopatu Polski 421
Warszawa, 14 czerwca 1987 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku Okęcie 425
CZWARTA PIELGRZYMKA
1–9 CZERWCA I 13–16 SIERPNIA 1991 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 1–9 czerwca i 13–16 sierpnia 1991 – o. Jan Góra OP.431
Koszalin, 1 czerwca 1991 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku w Zegrzu Pomorskim 435
Koszalin, 1 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji poświęcenia budynku Wyższego Seminarium Duchownego diecezji koszalińsko-kołskiej 437
Koszalin, 1 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św 439
Koszalin, 1 czerwca 1991 r. – Rozważanie w czasie modlitwy różańcowej 443
Koszalin, 2 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z Wojskiem Polskim 445
Rzeszów, 2 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej biskupa Sebastiana Józefa Pelczara.449
Rzeszów, 2 czerwca 1991 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 452
Przemyśl, 2 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nawiedzenia katedry 453
Przemyśl, 2 czerwca 1991 r. – Przemówienie do wiernych Kościoła bizantyńsko-ukraińskiego 456
Lubaczów, 2 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nawiedzenia prokatedry 460
Lubaczów, 3 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św 462
Kielce, 3 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie nabożeństwa zamykającego synod diecezjalny 468
Kielce, 3 czerwca 1991 r. – Przemówienie do zakonników i zakonnic zgromadzonych w katedrze 470
Kielce, 3 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na lotnisku w Masłowie 474
Radom, 4 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na lotnisku wojskowym 479
Radom, 4 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji poświęcenia budynku Wyższego Seminarium Duchownego diecezji sandomiersko-radomskiej 484
Łomża, 4 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św 485
Łomża, 5 czerwca 1991 r. – Przemówienie do pielgrzymów litewskich 490
Łomża, 5 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji ceremonii poświęcenia nowej części budynku Wyższego Seminarium Duchownego diecezji łomżyńskiej 493
Białystok, 5 czerwca 1991 r. – Homilia wygłoszona w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej Matki Bolesławy Lament495
Białystok, 5 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji otwarcia synodu diecezjalnego 501
Białystok, 5 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nabożeństwa ekumenicznego w prawosławnej katedrze św. Mikołaja 503
Olsztyn, 5 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji poświęcenia budynku Wyższego Seminarium Duchownego diecezji warmińskiej 506
Olsztyn, 6 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w szpitalu pediatrycznym 507
Olsztyn, 6 czerwca 1991 r. – Homilia wygłoszona w czasie Mszy św 511
Olsztyn, 6 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do przedstawicieli laikatu 517
Włocławek, 6 czerwca 1991 r. – Przemówienie do katechetów, nauczycieli i uczniów 522
Włocławek, 7 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św 526
Płock, 7 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św 531
Płock, 7 czerwca 1991 r. – Przemówienie do więźniów wygłoszone w zakładzie karnym 536
Płock, 7 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie nabożeństwa zamykającego synod diecezjalny 539
Płock, 7 czerwca 1991 r. – Słowo do młodzieży zgromadzonej przed rezydencją biskupa 541
Płock, 8 czerwca 1991 r. – Słowo do wiernych zgromadzonych przed rezydencją biskupa 542
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Przemówienie do przedstawicieli władz państwowych wygłoszone na Zamku Królewskim 544
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nabożeństwa dziękczynnego z okazji 200.
rocznicy Konstytucji 3 maja 547
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Słowo do parlamentarzystów – inicjatorów ustawy dotyczącej prawnej ochrony dziecka poczętego 549
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Słowo wygłoszone w czasie nawiedzenia katedry polowej 551
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w bazylice Najświętszego Serca Jezusa na rozpoczęcie II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego 552
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Przemówienie do korpusu dyplomatycznego 556
Warszawa, 8 czerwca 1991 r. – Przemówienie do przedstawicieli świata kultury zgromadzonych w Teatrze Narodowym 560
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z przedstawicielami wspólnoty żydowskiej 565
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nabożeństwa ekumenicznego w ewangelickim kościele Przenajświętszej Trójcy 567
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej ojca Rafała Chylińskiego 571
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 576
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Przemówienie do Konferencji Episkopatu Polski, biskupów z zagranicy oraz do przełożonych zgromadzeń zakonnych 578
Warszawa, 9 czerwca 1991 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku Okęcie 584
Kraków, 13 sierpnia 1991 r. – Przemówienie wygłoszone w szpitalu pediatrycznym 586
Kraków, 13 sierpnia 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji poświęcenia nowej siedziby Papieskiej Akademii Teologicznej 590
Kraków, 13 sierpnia 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej Anieli Salawy odprawionej na Rynku Głównym 591
Kraków, 14 sierpnia 1991 r. – Słowo wygłoszone w czasie nawiedzenia kościoła sióstr Sercanek 596
Wadowice, 14 sierpnia 1991 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej w kościele św. Piotra 597
Częstochowa, 14 sierpnia 1991 r. – Przemówienie powitalne do uczestników VI Światowego Dnia Młodzieży. 600
Częstochowa, 14 sierpnia 1991 r. – Apel Jasnogórski 605
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Homilia wygłoszona w czasie Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry 609
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Akt zawierzenia młodzieży Matce Bożej 614
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Przemówienie pożegnalne do młodzieży 616
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Przemówienie do rady miasta Częstochowy 618
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Przemówienie do uczestników Kongresu Teologów Europy Środkowo- -Wschodniej 619
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji ceremonii poświęcenia budynku seminarium duchownego diecezji częstochowskiej 624
Częstochowa, 15 sierpnia 1991 r. – Apel Jasnogórski 626
Częstochowa, 16 sierpnia 1991 r. – Przemówienie pożegnalne na Jasnej Górze 627
Kraków, 16 sierpnia 1991 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku w Balicach 628
PIĄTA PIELGRZYMKA
22 MAJA 1995 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 22 maja 1995 – o. Leon Knabit OSB 633
Skoczów, 22 maja 1995 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z wiernymi Kościoła ewangelicko- -augsburskiego 635
Skoczów, 22 maja 1995 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na wzgórzu „Kaplicówka” 637
Skoczów, 22 maja 1995 r. – Rozważanie przed modlitwą Regina caeli 642
Bielsko-Biała, 22 maja 1995 r. – Słowo do mieszkańców Bielska-Białej 644
Żywiec, 22 maja 1995 r. – Homilia w czasie liturgii słowa 646
SZÓSTA PIELGRZYMKA
31 MAJA – 10 CZERWCA 1997 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 31 maja – 10 czerwca 1997 – Marcin Przeciszewski.651
Wrocław, 31 maja 1997 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku Strachowice 655
Wrocław, 31 maja 1997 r. – Rozważanie wygłoszone w czasie adoracji w katedrze 658
Wrocław, 31 maja 1997 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie nabożeństwa ekumenicznego w Hali Ludowej661
Wrocław, 1 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na zakończenie Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego 665
Wrocław, 1 czerwca 1997 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 672
Wrocław, 1 czerwca 1997 r. – Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z delegacjami na Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny 674
Legnica, 2 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na dawnym radzieckim lotnisku wojskowym 677
Gorzów Wielkopolski, 2 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie liturgii słowa odprawionej przed kościołem Braci Polskich Męczenników 683
Ostrów Lednicki, 2 czerwca 1997 r. – Słowo do młodzieży zgromadzonej nad Jeziorem Lednickim 688
Gniezno, 3 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej na placu przed katedrą 689
Gniezno, 3 czerwca 1997 r. – Przemówienie do prezydentów siedmiu państw Europy Środkowej 695
Poznań, 3 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie liturgii słowa skierowana do młodzieży zgromadzonej na placu Mickiewicza 697
Kalisz, 4 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. odprawionej przed sanktuarium św. Józefa 702
Częstochowa, 4 czerwca 1997 r. – Modlitwa w kaplicy Cudownego u na Jasnej Górze 707
Częstochowa, 4 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie liturgii słowa 709
Częstochowa, 4 czerwca 1997 r. – Orędzie do osób konsekrowanych 713
Zakopane, 6 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. beatyfikacyjnej Matki Bernardyny Marii Jabłońskiej i Matki Marii Karłowskiej 718
Zakopane, 7 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. i konsekracji kościoła Matki Bożej Fatimskiej 722
Zakopane, 7 czerwca 1997 r. – Słowo do dzieci pierwszokomunijnych zgromadzonych w kościele Świętej Rodziny 726
Ludźmierz, 7 czerwca 1997 r. – Rozważanie w czasie modlitwy różańcowej 728
Kraków, 7 czerwca 1997 r. – Przemówienie wygłoszone w sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach. 730
Kraków, 8 czerwca 1997 r. – Homilia wygłoszona w czasie Mszy św. kanonizacyjnej bł. Królowej Jadwigi 732
Kraków, 8 czerwca 1997 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 737
Kraków, 8 czerwca 1997 r. – Orędzie do Konferencji Episkopatu Polski 739
Kraków, 8 czerwca 1997 r. – Przemówienie wygłoszone z okazji sześćsetlecia Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego 742
Kraków, 9 czerwca 1997 r. – Przemówienie wygłoszone w klinice kardiochirurgii 747
Kraków, 9 czerwca 1997 r. – Słowo do duszpasterzy i wiernych z parafii św. Jadwigi Królowej 749
Dukla, 9 czerwca 1997 r. – Słowo wygłoszone w czasie nawiedzenia grobu bł. Jana z Dukli 751
Krosno, 10 czerwca 1997 r. – Homilia w czasie Mszy św. kanonizacyjnej bł. Jana z Dukli 753
Kraków, 10 czerwca 1997 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku w Balicach 758
SIÓDMA PIELGRZYMKA
5–17 CZERWCA 1999 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 5–17 czerwca 1999 – abp Mieczysław Mokrzycki 763
Gdańsk, 5 czerwca 1999 r. – Przemówienie podczas ceremonii powitalnej na lotnisku Rębiechowo 765
Sopot, 5 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. z okazji 1000-lecia kanonizacji św. Wojciecha 767
Pelplin, 6 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. na Biskupiej Górze 771
Pelplin, 6 czerwca 1999 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 775
Elbląg, 6 czerwca 1999 r. – Homilia podczas nabożeństwa czerwcowego 777
Licheń, 7 czerwca 1999 r. – Rozważanie przed poświęceniem sanktuarium Matki Bożej 782
Bydgoszcz, 7 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św 784
Toruń, 7 czerwca 1999 r. – Przemówienie do rektorów wyższych uczelni w Polsce 789
Toruń, 7 czerwca 1999 r. – Homilia podczas beatyfikacji ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego i nabożeństwa czerwcowego 793
Ełk, 8 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św 798
Siedlce, 10 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św 803
Drohiczyn, 10 czerwca 1999 r. – Przemówienie podczas nabożeństwa ekumenicznego 808
Warszawa, 11 czerwca 1999 r. – Przemówienie w parlamencie 812
Warszawa, 11 czerwca 1999 r. – Przemówienie podczas spotkania ze wspólnotą greckokatolicką w kościele ojców Bazylianów 817
Warszawa, 11 czerwca 1999 r. – Orędzie do Konferencji Episkopatu Polski 821
Warszawa, 11 czerwca 1999 r. – Homilia podczas liturgii słowa na zakończenie II Synodu Plenarnego 826
Warszawa, 11 czerwca 1999 r. – Przemówienie z okazji poświęcenia Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. 830
Sandomierz, 12 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św 832
Sandomierz, 12 czerwca 1999 r. – Homilia podczas liturgii słowa 837
Warszawa, 13 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. beatyfikacyjnej na placu Józefa Piłsudskiego 841
Warszawa, 13 czerwca 1999 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” 845
Warszawa, 13 czerwca 1999 r. – Przemówienie podczas spotkania z pracownikami LOT-u 847
Radzymin, 13 czerwca 1999 r. – Słowo wygłoszone na cmentarzu 849
Warszawa-Praga, 13 czerwca 1999 r. – Homilia podczas liturgii słowa 850
Łowicz, 14 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św 854
Sosnowiec, 14 czerwca 1999 r. – Homilia podczas liturgii słowa 859
Kraków, 15 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. na Błoniach 863
Gliwice, 15 czerwca 1999 r. – Homilia podczas nieszporów 870
Stary Sącz, 16 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. i kanonizacji bł. Kingi 874
Wadowice, 16 czerwca 1999 r. – Homilia podczas liturgii słowa 880
Kraków, 16 czerwca 1999 r. – Słowa wypowiedziane z okna rezydencji arcybiskupów krakowskich 885
Kraków, 17 czerwca 1999 r. – Homilia podczas Mszy św. w katedrze na Wawelu 886
Gliwice, 17 czerwca 1999 r. – Słowa do mieszkańców Gliwic 887
Częstochowa, 17 czerwca 1999 r. –Rozważanie podczas spotkania z pielgrzymami na Jasnej Górze 888
Kraków, 17 czerwca 1999 r. – Przemówienie pożegnalne na lotnisku w Balicach 890
ÓSMA PIELGRZYMKA
16–19 SIERPNIA 2002 R.
Wstęp do pielgrzymki Jana Pawła II do Polski: 16–19 sierpnia 2002 – abp Kazimierz Nycz 895
Kraków, 16 siepnia 2002 r. – Przemówienie powitalne na lotnisku w Balicach 897
Kraków, 16 sierpnia 2002 r. – Pozdrowienie skierowane do młodzieży z okna Pałacu Arcybiskupów Krakowskich 900
Kraków, 17 sierpnia 2002 r. – Homilia podczas Mszy św. w Krakowie-Łagiewnikach 901
Kraków, 17 sierpnia 2002 r. – Pozdrowienie skierowane do świata nauki 905
Kraków, 17 sierpnia 2002 r. – Pozdrowienie skierowane do młodzieży z okna Pałacu Arcybiskupów Krakowskich 906
Kraków, 18 sierpnia 2002 r. – Homilia podczas Mszy św. na krakowskich Błoniach 908
Kraków, 18 sierpnia 2002 r. – Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański” na krakowskich Błoniach 913
Kraków, 18 sierpnia 2002 r. – Pozdrowienie skierowane do młodzieży z okna Pałacu Arcybiskupów Krakowskich 916
Kalwaria Zdowska, 19 sierpnia 2002 r. – Homilia podczas Mszy św 918
Kraków, 19 sierpnia 2002 r. – Przemówienie pożegnalne 921
CHRONOLOGICZNY WYKAZ DOKUMENTÓW 923
WYKAZ SKRÓTÓW 931
INDEKS OSÓB, NAZW I POJĘĆ 939
INDEKS BIBLIJNY 971
INDEKS AUTORÓW I DZIEŁ CYTOWANYCH 983

FRAGMENTY

WSTĘP DO PIELGRZYMEK
JAN PAWEŁ II: PAPIEŻ–PIELGRZYM

Wciąż wracam pamięcią do faktów, okoliczności i chwil przeżytych w trakcie zagranicznych podróży Jana Pawła II. Te obrazy i wspomnienia stają mi przed oczami jak żywe. Nic dziwnego: mieliśmy przecież do czynienia z pontyfikatem, w czasie którego prawie wszystko zostało pokazane i dziś można do tego wracać, sięgając do dokumentacji fotograficznej lub filmowej. Teraz przyszedł czas na zrozumienie prawdziwego znaczenia tych obrazów.

Musimy zastanowić się, co faktycznie wydarzyło się dzięki pielgrzymowaniu Jana Pawła II. Trzeba zadać sobie pytanie o przyczynę tego jego podróżowania – i o to, czy faktycznie konieczne było tak częste opuszczanie przezeń Rzymu.

Czy naprawdę warto było wyruszać w te wszystkie podróże, aby przebywać w danym miejscu czasami tylko jeden dzień albo nawet kilka godzin? A przede wszystkim: co miejscowej ludności dawała obecność Papieża? Zanim zagłębimy się w to, co można by określić jako sens papieskiego podróżowania, zacznijmy od pewnej anegdoty.

W styczniu 1980 roku w jednej z rzymskich parafii jedenastoletni chłopiec zapytał Jana Pawła II:
– Ojcze Święty, dlaczego ciągle podróżujesz po świecie?
To dziecięce pytanie nadało kształt wątpliwościom, jakie niepokoiły wielu dorosłych. Jednym słowem, pytanie to zdawało się sugerować, że Papież nie powinien tak często opuszczać Rzymu. I faktycznie: ponieważ jego posługa ma charakter uniwersalny, można założyć, że to Rzym jest miejscem, w którym powinien on rozwiązywać problemy Kościoła powszechnego. W niewinności tego pytania kryła się zatem pewna koncepcja papieskiej posługi. Rozmowa między jedenastolatkiem i Biskupem Rzymu dotyczyła więc, jak widać, poważnych pojęć eklezjologicznych.

Odpowiedź Jana Pawła II była, jak zwykle, bardzo bezpośrednia:
– Papież dużo podróżuje, ponieważ nie wszyscy są tutaj obecni.

Wyraz twarzy dziecka pokazał, że jego ciekawość została zaspokojona. Trudno jednak sądzić, że chłopiec zrozumiał wszystkie implikacje ukryte w tej zwięzłej odpowiedzi.

Co bowiem oznacza zwrot: „nie wszyscy są tutaj obecni”? To znaczy, że nie wszystkie problemy świata można rozwiązać, mając do pomocy jedynie „rzymską” wrażliwość i „rzymski” punkt widzenia. Ponadto bardzo ważny jest kontekst. Nie jest przecież tym samym mówienie o godności człowieka we Włoszech w roku 1980 – i podejmowanie tego tematu w tym samym roku, ale w Polsce. Trudno też stawiać znak równości pomiędzy słowami o wolności, wypowiedzianymi w Paryżu i w Hawanie, w USA i w Burundi... „Nie wszyscy są tutaj obecni...” Być może Jan Paweł II chciał przez to powiedzieć, że Papież mówi wciąż to samo (głosi Ewangelię), jednak różnice kulturowe – w niektórych miejscach (tam, gdzie wyznawane są zupełnie inne wartości) – mogą zamienić wypowiadaną przezeń prawdę o Bogu i o człowieku w abstrakcję. Skoro „nie wszyscy są tutaj obecni” – Papież ma obowiązek jechać do świata, żeby podjąć dialog z innymi opiniami i kulturami oraz pokazać w ten sposób i uzasadnić sens swojej misji, która ma charakter uniwersalny.

Współczesna historia papieskiego podróżowania nie zaczyna się od Jana Pawła II. Niemniej prawdziwą wartością pielgrzymek, jakie odbyły się za jego pontyfikatu, nie była ani ich częstotliwość, ani długość. Była nią natomiast sama forma podróży.

Dla Jana Pawła II podróż oznaczała całkowite zanurzenie się w lokalną rzeczywistość, która zmieniała się w zależności od okoliczności i miejsca. Jego pielgrzymki zawsze były oryginalne, gdyż nietypowy i nowy był sposób, w jaki ludzie w różnych szerokościach geograficznych przyjmowali to samo przesłanie odkupienia.

Karol Wojtyła, jeszcze jako biskup, pozostawił ślad tej swojej wizji w niektórych dokumentach II Soboru Watykańskiego. A jako papież przełożył treść tych dokumentów na konkretne życie. Miał bowiem przed sobą konkretne zadania dla Kościoła. Po pierwsze, Kościół musi utwierdzać wiarę i życie wiernych, pogłębiając świadomość ich chrześcijańskiej tożsamości. Po drugie, Kościół musi mieć dzisiaj na uwadze projekt dialogu z różnymi kulturami oraz z problemami typowymi dla naszych czasów. Po trzecie zaś, Kościół musi pobudzać chrześcijańską duszę, odpowiedzialność za działalność apostolską zagrożoną błędnymi interpretacjami tolerancji, która swoimi korzeniami sięga myśli oświeceniowej.

To potrójne zadanie – zarówno z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia – wydawało się niemożliwe do zrealizowania. Tym bardziej w czasie jednego pontyfikatu. Utwierdzanie tożsamości katolickiej w kontekście kulturowym naznaczonym przez uprzedzenia wobec korzeni chrześcijańskich zdawało się wykluczać dialog ze współczesnością. A dialog to przecież zawsze współdzielenie i komunikacja: jego miarą jest wzajemne zaufanie, czyli brak podejrzliwości i uprzedzeń. Dialog poprzedza – i towarzyszy mu – obopólny respekt.

Jak utwierdzać i pogłębiać tożsamość katolików przy jednoczesnym uniknięciu sprowadzania jej do „własnej prawdy” i przy uniknięciu wyalienowania ze społeczeństwa, które dąży do eliminacji Boga?

Jan Paweł II dobrze znał trudności pojawiające się w kontekście relacji Kościoła ze współczesnym społeczeństwem. Jednak pielgrzymowanie po świecie było dlań koniecznością, gdyż „nie cały świat jest obecny w Rzymie”. Systematyczna wytrwałość i nieugięte pragnienie spotykania ludności całego świata samo w sobie jest zasadniczym elementem sposobu, w jaki Papież rozumiał życie duszpasterza. „Kiedyś – mówił – ksiądz mógł spodziewać się, że wierni przyjdą do niego po radę. Dzisiaj to on musi wyjść do ludzi”.

Z tego względu jego podróże na pięć kontynentów odegrały decydującą rolę w określeniu nie tylko tego, jak świat patrzy dzisiaj na papiestwo, ale przede wszystkim tego, jak Kościół widzi dziś swoją misję.

Nie da się opowiedzieć tego, co działo się podczas papieskiego pielgrzymowania, zaś jego rezultaty są trudne do oceny.

Z jednej strony mamy słowa Ojca Świętego, zawarte w tekstach przemówień i homilii. Z drugiej strony mamy to, co poprzez jego obecność – i jedynie poprzez jego niezastąpioną obecność jako papieża – zachodziło w ludziach, w mieszkańcach każdego z krajów, które odwiedzał. I jedno, i drugie było otwarte na tchnienie Ducha Świętego. Ale podczas gdy przemówienia i homilie były w jakimś stopniu wpisane w program pielgrzymki, to drugie pozostawało wyłącznym dziełem Boga.

Jako osoba ciekawa, a także z racji mojej pracy, starałem się nieraz zrozumieć szczególny plan Boga, który wyrażał się poprzez podróże Ojca Świętego. W Kisangani na przykład, nad brzegiem rzeki Kongo, w pewną noc, kiedy upał nie pozwalał zasnąć po trudnym i męczącym dniu, miałem okazję przeprowadzić rozmowę z młodym misjonarzem, który z powodu malarii, pracy fizycznej i licznych trudności przedwcześnie się postarzał. Spytałem go wówczas: – Czy warto było, aby Papież na kilka godzin przybył tutaj, skoro jutro rano musi znowu wyruszyć w drogę? – My nie wiemy – odpowiedział – czego Bóg pragnie tutaj dokonać. Ale jeśli podróż Papieża ocenimy jedynie z punktu widzenia dobra, jakie jego obecność dokonała w mojej duszy, to jego kilkugodzinna wyprawa do Kisangani jest w pełni uzasadniona.

Z kolei w roku 1988 w Nampuli, w Mozambiku – kraju zniszczonym przez toczącą się wówczas wojnę domową, w czasie wizyty Ojca Świętego zetknąłem się z małą wspólnotą sióstr żyjących w skrajnej nędzy i izolacji.

Starając się i tu dostrzec plan Boży, zadałem jednej z zakonnic to samo pytanie co poprzednio.

– Obecność Papieża – odpowiedziała mi – była nie tylko naszym wielkim pragnieniem: ona była niezbędna! Byłyśmy zrozpaczone. Ze względu na ogromne, trwające od wielu lat cierpienie nieustannie dręczyła nas pokusa, żeby to wszystko zostawić...

Nie pytałem o nic więcej. Wolałem własną ciekawością nie profanować prawdziwego znaczenia owego „wszystko zostawić”.

Zasadnicza kwestia polegała na tym, że podczas tych podróży sam Kościół, jego prawdziwa tajemnica stawała się w osobie Jana Pawła II widzialną rzeczywistością. W centrum ikonografii podróży jawił się Papież, ale sercem wizyty nie była wcale jego postać: on był jedynie znakiem rzeczywistości wyższej, która wykraczała poza to, co widzialne.

Podróżowanie Jana Pawła II przyniosło też inny, nieprzewidziany owoc – i to daleko od miejsc, do których odbywała się każda podróż. Dzięki środkom masowej komunikacji ten fakt religijny (pielgrzymka Biskupa Rzymu) znalazł się w centrum chwilowego zainteresowania kultury, która – jak się wydawało – pragnie zamknąć religię w obszarze subiektywności. Wiara w jakimś stopniu stała się widzialna, a Jan Paweł II dzięki swemu pielgrzymowaniu przyczynił się do pokazania, iż w kulturowym pejzażu naszej epoki zaczynają rozpadać się antyreligijne uprzedzenia, które w ostatnich stuleciach dominowały na scenie nowożytnej.

Joaquín Navarro-Valls prof. Joaquín Navarro-Valls, hiszpański dziennikarz, dyrektor biura prasowego Stolicy Apostolskiej (1984–2006), wykładowca komunikacji społecznej; Papieski Uniwersytet Świętego Krzyża w Rzymie

WSTĘP
DO PIELGRZYMEK JANA PAWŁA II DO POLSKI
Pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny były jak światło, które oświeca mrok. Papież bardzo precyzyjnie ustalał cel i temat każdej z nich. I tak pielgrzymka w roku 1979 (2–10 czerwca; hasło: ,,Gaude, Mater Polonia”) to przede wszystkim uczczenie 900. rocznicy śmierci św. Stanisława, biskupa i męczennika, jednego z głównych patronów Polski. Symbolika tej postaci była wówczas dla wszystkich niezwykle czytelna: święty Stanisław to człowiek Kościoła, który w imię porządku moralnego przeciwstawił się władzy króla Bolesława Śmiałego. Dał świadectwo prawdzie i poniósł za to śmierć męczeńską. Jego ofiara zaowocowała wewnętrzną przemianą i nawróceniem króla. Symboliki tej obawiały się władze PRL i dlatego uniemożliwiły obecność Papieża na przypadającej w maju rocznicy śmierci Świętego. Mimo to Jan Paweł II zrealizował swój zamysł: kościelne obchody tej rocznicy zostały przesunięte na czerwiec (i włączone w liturgiczny czas Zielonych Świątek), a Ojciec Święty swą modlitwą, nauczaniem i świadectwem i tak przyspieszył proces upadku reżimu komunistycznego. Potężny system, niszczący nadzieje wielu Polaków, w zetknięciu ze Świadkiem Prawdy okazał się kruchy i słaby, tak jakby zbudowany był na piasku. Zmiany społeczno-polityczne, które przed 1979 rokiem wydawały się niemożliwe, rok później ogarnęły cały kraj. Swoją modlitwą o zesłanie Ducha Świętego Jan Paweł II niejako bierzmował Polskę. Odwołanie się do spraw najważniejszych, do pytań podstawowych (Kim jest człowiek? Jaki jest sens ludzkiego życia? Jak rozumieć historię życia pojedynczego człowieka i całego narodu?), ukazało miałkość marksistowskiej ideologii. Ogromne znaczenie miało i to, że Jan Paweł II wskazywał na kulturę narodową, tak bardzo związaną z Chrystusem, a poprzez swoje pielgrzymki otworzył nasze serca na działanie Boga. Słowa Papieża, na przykład te wypowiedziane podczas drugiej pielgrzymki – w 1983 roku (16–23 czerwca; hasło: ,,Pokój tobie, Ojczyzno moja”), w czasie stanu wojennego – dodawały nam odwagi i nadziei w walce z systemem totalitarnym. Ojciec Święty bezkompromisowo głosił prawdę, piętnował kłamstwo. Zwracał się do całego narodu, kiedy mówił o wytrwałości i odpowiedzialności, o stawianiu sobie wymagań, o powołaniu do świętości i więzi z Eucharystią – na przykład w roku 1987 (8–14 czerwca; hasło: Do końca ich umiłował”). I wciąż podkreślał, że nie ma skuteczniejszej drogi odrodzenia społeczeństwa niż odrodzenie przez rodzinę.

Nauczanie Jana Pawła II już po odzyskaniu niepodległości – na przykład w roku 1991 (1–9 czerwca i 13–16 sierpnia; hasło: ,,Bogu dziękujcie. Ducha nie gaście”) – było orędziem prorockim, ukazującym zagrożenia związane ze zmianą systemu (m.in. bezwzględna pogoń za zyskiem, egoizm, brak wrażliwości na biedę i potrzeby drugiego człowieka). Ojciec Święty przewidywał przyszłe kryzysy, zagrożenia i problemy, wskazywał, jak je pokonywać i przezwyciężać – apelując o prymat sumienia w działalności społecznej (na przykład nieoficjalna, jednodniowa wizyta 22 maja 1995 roku). Niestety, był wtedy przez wiele środowisk ignorowany i niezrozumiany. Katecheza Ojca Świętego koncentrowała się wówczas na odbudowie życia moralnego i na przygotowaniu Polaków do dobrego wykorzystania daru niedawno odzyskanej wolności. Nauka o prawdzie i wolności trafiała w samo sedno problemów współczesnej Polski. Wolność – przypominał Jan Paweł II – jest ściśle związana z odpowiedzialnością wobec Boga, bliźnich, świata i wobec samego siebie. Prawda, którą jest Bóg, wymaga odpowiedzi wolnej woli człowieka, a powiedzenie „tak” Jezusowi realizuje się w codziennej wierności Bożym przykazaniom. Nieprzypadkowo pielgrzymka w 1991 roku, w niepodległej już i wolnej Rzeczypospolitej, miała charakter wielkich narodowych rekolekcji opartych na Dekalogu. Jak wcześniej Jan Paweł II wielokrotnie odwoływał się do chrześcijańskich korzeni polskiej kultury, tak w roku 1997 (31 maja – 10 czerwca; hasło: ,,Chrystus wczoraj, dziś i na wieki”) – w obliczu integracji europejskiej – przypominał postać świętego Wojciecha, patrona zrodzonego już przed tysiącem lat marzenia o kontynencie jednoczącym się w imię Chrystusa (a także świętej Jadwigi królowej). Papieska inicjatywa zwołania ,,drugiego zjazdu gnieźnieńskiego”, spotkania prezydentów siedmiu państw Europy Środkowej (Gniezno, 3 czerwca 1997), stanowi przykład twórczego podejścia do wielkiego historycznego – i zarazem chrześcijańskiego – dziedzictwa Starego Kontynentu. Z kolei pielgrzymka w roku 1999 (5–17 czerwca; hasło: ,,Bóg jest miłością”) wyraźnie akcentowała to, co w chrześcijaństwie najważniejsze – tym razem rdzeniem katechezy Ojca Świętego było Osiem Błogosławieństw.

Początek XXI wieku to czas nowych wyzwań stojących przed współczesnym światem i przed Kościołem. Jan Paweł II z charyzmatyczną mądrością rozpoznawał ,,znaki czasu” stawiane na naszej drodze przez Opatrzność. Takim znakiem, niosącym nam wszystkim ocalenie, jest orędzie Bożego Miłosierdzia. Do tej wielkiej tajemnicy nawiązywała zarówno ostatnia papieska pielgrzymka do Ojczyzny w 2002 roku (16–19 sierpnia; hasło: ,,Bóg bogaty w miłosierdzie”), jak i świadectwo całego życia Jana Pawła II, aż po jego śmierć w wigilię święta Bożego Miłosierdzia, 2 kwietnia 2005 roku.
kard. Stanisław Ryłko
kard. dr Stanisław Ryłko, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Świeckich, teolog moralny


Wydawnictwo M, ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków, t: 12 431 25 50, email: zamowienia@dzielazebrane.pl
Prześlij znajomemu Administracja