okładka

Zamów kolekcję
cena kolekcji: 3500

Zamów Tom
cena 1 tomu: 200

O TOMIE

Dane techniczne
ISBN: 978-83-60725-48-1
ilość stron: 1068
oprawa: twarda, skóropodobna z ozdobnym grzbietem i złoceniami


Opis

Tom IV DZIEŁ ZEBRANYCH JANA PAWŁA II zawiera różne formy wypowiedzi Papieża charakterystyczne dla jego posługi nauczycielskiej:
1. Konstytucje apostolskie
2. Listy motu proprio i bulle
3. Orędzia na światowe dni.

Część pierwsza zawiera konstytucje określane jako „apostolskie”, co podkreśla ich rangę. Jedyny wyjątek w tym względzie stanowi konstytucja państwa-miasta wa- tykańskiego. Czternaście konstytucji ogłoszonych przez Jana Pawła II ma w zasadzie charakter prawny, regulujący wewnętrzne życie Kościoła. Są to dokumenty, które określają i wprowadza- ją normy prawne, jak na przykład konstytucja apostolska Sacrae disciplinae leges, ogłoszona z okazji wprowadzenia nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego, Konstytucja apostolska Sacri canones, wprowadzająca Kodeks Prawa Kanonicznego Kościołów Wschodnich, czy też Kon- stytucja apostolska Divinus perfectionis magister – o procedurze spraw kanonizacyjnych. Kilka konstytucji traktuje o problemach nauki i instytucjach zajmujących się kształceniem, np.Sapientia christiana, Ex corde Ec- clesiae – o uniwersytetach katolickich. Nie sposób pominąć dwóch konstytucji odnoszących się do dokumentów mających ogromne znaczenie pastoralne dla całego Kościoła. Pierwsza z nich to Fidei depositum, napisana z okazji publikacji Katechizmu Kościoła Katolickiego, dru- ga – Scripturarum thesaurus, ogłaszająca typiczne wydanie Biblii.

Druga część tomu zawiera listy motu proprio i bulle. Listy motu proprio to szczególna kategoria listów papieskich, pisanych – jak mówi przy- toczone w ich nazwie łacińskie wyrażenie – z „własnej inicjatywy”. Dokumenty te posiadają szczególny status, normy przez nie ustanawiane nie są zależne od okoliczności zewnętrznych, a udzielone przywileje i dyspensy są ważne nawet wówczas, gdy odbiegają od innych norm prawa kanonicznego. Część z nich zawiera regulacje prawne np. Ad tuendam fidem albo Misericordia Dei, traktujący o sprawowaniu sakramentu pokuty. W niektórych listach, mających również znaczenie prawne, znaleźć można także ważne treści teologiczne i ekumeniczne (np. Apostolos suos – o naturze konferencji episkopatów lub Ecclesia Dei – w sprawie arcybiskupa Marcela Lefebvre’a). Jeszcze inna część listów motu proprio ustanawia patronów (np. Egregiae virtutis ogłasza świętych Cyryla i Metodego, a Spes aedificandi – święte Brygidę Szwedzką, Katarzynę ze Sieny i Teresę Bene- dyktę od Krzyża współpatronami Europy). Ostatnią część stanowią listy motu proprio erygujące instytucje kościelne (np. Familia a Deo instituta – Papieską Radę ds. Rodziny, czy Beata Hedvigis – Papieską Akademię Teologiczną w Krakowie). W tomie znalazły się również dwa listy, które nie mają charakteru motu proprio. Listy te – skierowane do kardynała Josepha Ratizngera – są jednak tematycznie ściśle powiąza- ne z motu proprio. Jeden z nich dotyczy Wspólnoty Kapłańskiej Świętego Piusa X i arcybiskupa Marcela Lefebvre’a, drugi natomiast odnosi się do Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego i stanowi dopełnienie listu apostolskiego Laetamur magnopere.

Kiedyś słowem „bulla” określano pieczęć urzędu papieskiego, a później niektóre ważne dokumenty sygnowane przez papieża. W tomie IV znalazły się trzy bulle - dwie z nich dotyczą lat jubileuszowych: Aperite portas Redemptori (Jubileusz Odkupienia roku 1983) oraz Incarnationis mysterium (Wielki Jubileusz 2000), trzecia – Totus tuus Poloniae po- pulus – wprowadza nowy podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce.

Trzecią część tomu stanowią orędzia na światowe dni. Są to dokumenty adresowane do wiernych Kościoła i do wszystkich ludzi dobrej woli. W porządku alfabetycznym są to orędzia na światowe dni: Chorego, Migranta, Misyjny, Młodzieży, Modlitw o Powołania, Pokoju, Środków Społecznego Przekazu, Turystyki, Wyżywienia i Życia Konsekrowanego. Pominięto jedynie orędzia na Światowy Dzień Walki z Analfabetyzmem. Pozostałe orędzia: na Wielki Post i Urbi et orbi (z okazji świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy) oraz orędzia okolicznościowe i przesłania zamieszczono w kolejnych tomach DZIEŁ ZEBRANYCH.

Warto przypomnieć, że podział formalny papieskich tekstów nie zawsze jest klarowny; w zależności od źródła publikacji ten sam dokument jest określany w różny sposób. W przypadkach spornych redakcja po zapoznaniu się z opinią autorytetów ujednoliciła to nazewnictwo. Część dokumentów została przetłumaczona na język polski specjalnie dla po- trzeb niniejszej edycji. Zbiór konstytucji apostolskich oraz listów motu proprio i bulli ukazuje się w Polsce po raz pierwszy.

SPIS TREŚCI

Od redakcji 7
KONSTYTUCJE APOSTOLSKIE
Wstęp do konstytucji apostolskich, bulli i listów motu proprio 11
Konstytucja apostolska Sapientia Christiana o uniwersytetach i wydziałach kościelnych 15
Konstytucja apostolska Scripturarum Thesaurus ogłaszająca typiczne wydanie Biblii 32
Konstytucja apostolska Magnum Matrimonii Sacramentum prawne uznanie Papieskiego Instytutu Studiów nad Małżeństwem i Rodziną 34
Konstytucja apostolska Ut sit o powołaniu Prałatury Personalnej „Świętego Krzyża i Opus Dei” 36
Konstytucja apostolska Divinus Perfectionis Magister dotycząca nowego prawodawstwa w procedurze spraw kanonizacyjnych 38
Konstytucja apostolska Sacrae disciplinae leges ogłoszona z okazji wprowadzenia nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego 43
Konstytucja apostolska Spirituali militum curae na temat ordynariatów wojskowych 47
Konstytucja apostolska Pastor Bonus o Kurii Rzymskiej 51
Konstytucja apostolska Ex Corde Ecclesiae o uniwersytetach katolickich 86
Konstytucja apostolska Sacri Canones ogłoszona z okazji wprowadzenia nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego Kościołów Wschodnich 105
Konstytucja apostolska Fidei depositum ogłoszona z okazji publikacji Katechizmu Kościoła Katolickiego opracowanego po II Soborze Watykańskim 111
Konstytucja apostolska Universi Dominici Gregis o wakacie Stolicy Apostolskiej i wyborze Biskupa Rzymskiego 115
Konstytucja apostolska Ecclesia in Urbe nowa organizacja Wikariatu Rzymskiego 138
Konstytucja Państwa-Miasta Watykańskiego 148
LISTY MOTU PROPRIO, BULLE
List apostolski motu proprio Egregiae virtutis ogłaszający świętych Cyryla i Metodego współpatronami Europy 157
List apostolski motu proprio Familia a Deo Instituta ustanawiający Papieską Radę ds. Rodziny 160
Motu proprio Beata Hedvigis ustanawiający Papieską Akademię Teologiczną w Krakowie 163
Motu proprio Tredecim Anni definitywnie aprobujący statut Międzynarodowej Komisji Teologicznej 166
Motu proprio Dolentium hominum ustanawiający Papieską Komisję Duszpasterstwa Pracowników Służby Zdrowia (obecna Papieska Rada ds. Pracowników Służby Zdrowia) 169
List do kardynała Josepha Ratzingera, prefekta Kongregacji Nauki Wiary, w sprawie Wspólnoty Kapłańskiej Świętego Piusa X arcybiskupa Marcela Lefebvre’a 172
Wstęp do listu apostolskiego Ecclesia Dei 175
List apostolski motu proprio Ecclesia Dei w sprawie arcybiskupa Marcela Lefebvre’a 178
List apostolski motu proprio Europae Orientalis powołujący specjalną komisję ds. Kościoław Europie Wschodniej 181
List apostolski motu proprio Socialium scientiarum o ustanowieniu Papieskiej Akademii Nauk Społecznych 183
List apostolski motu proprio Vitae Misterium powołujący Papieską Akademię y Życia 186
List apostolski motu proprio Stella Maris o Duszpasterstwie Ludzi Morza 188
List apostolski motu proprio Laetamur Magnopere zatwierdzający i promulgujący typiczne wydanie łacińskie Katechizmu Kościoła Katolickiego 193
Listo Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego do kardynała Josepha Ratzingera 195
List apostolski motu proprio Apostolos suos o naturze teologicznej i prawnej Konferencji Episkopatów 197
List apostolski motu proprio Ad Tuendam Fidem wprowadzający pewne przepisy do Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich 209
List apostolski motu proprio Spes Aedificandi ogłaszający św. Brygidę Szwedzką, św. Katarzynę ze Sieny, św. Teresę Benedyktę od Krzyża współpatronkami Europy 213
List apostolski motu proprio o ogłoszeniu św. Tomasza Morusa patronem rządzących i polityków 220
ciężkich przestępstw zarezerwowanych do osądu przez Kongregację Nauki Wiary, wydany w Watykanie w roku 2001 224
List apostolski motu proprio Misericordia Dei o niektórych aspektach sprawowania sakramentu pokuty 226
Bulla Aperite Portas Redemptori ogłaszająca Jubileusz Odkupienia roku 1983 232
Bulla Totus Tuus Poloniae Populus 241
Bulla Incarnationis Mysterium Wielki Jubileusz roku 2000 243
ORĘDZIA NA ŚWIATOWE DNI
Wstęp do Orędzi na Światowe Dni 255
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Chorego 256
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ CHOREGO 259
List ustanawiający obchody Światowego Dnia Chorego 259
Orędzie na I Światowy Dzień Chorego – 1993 r. Miłość do cierpiących miarą poziomu cywilizacji 261
Orędzie na II Światowy Dzień Chorego – 1994 r. Chrześcijański sens ludzkiego cierpienia 264
Orędzie na III Światowy Dzień Chorego – 1995 r. Nasza cywilizacja jest chora na szerzący się egoizm 268
Orędzie na IV Światowy Dzień Chorego – 1996 r. Maryja – uzdrowienie chorych 271
Orędzie na V Światowy Dzień Chorego – 1997 r. Maryja prowadzi do stóp krzyża 275
Orędzie na VI Światowy Dzień Chorego – 1998 r. Nadzieja nadaje cierpieniu nowy sens 278
Orędzie na VII Światowy Dzień Chorego – 1999 r. Zrzuć swą troskę na Pana, a On cię podtrzyma 283
Orędzie na VIII Światowy Dzień Chorego – 2000 r. Kontemplujmy przykład Jezusa – Boskiego Samarytanina 287
Orędzie na IX Światowy Dzień Chorego – 2001 r. Nowa ewangelizacja a godność człowieka cierpiącego 294
Orędzie na X Światowy Dzień Chorego – 2002 r. Aby mieli życie i mieli je w obfitości 298
Orędzie na XI Światowy Dzień Chorego – 2003 r. Chrystus przemienia cierpienie w źródło łaski i życia 301
Orędzie na XII Światowy Dzień Chorego – 2004 r. Niepokalanie Poczęta nadzieją dla chorych 304
Orędzie na XIII Światowy Dzień Chorego – 2005 r. Chrystus nadzieją dla Afryki 307
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Migranta 311
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ MIGRANTA 313
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1985 r. Kościoły lokalne wobec emigrantów 313
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1986 r. Małżeństwo i rodzina 317
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1987 r. Katolicy świeccy a emigracja 323
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1988 r. Maryja punktem odniesienia dla migrantów i uchodźców 328
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1989 r. Misyjny aspekt migracji 332
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1990 r. Niebezpieczeństwo prozelityzmu sekt religijnych 336
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1991 r. Szanować tożsamość kulturową każdej osoby 340
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1992 r. Kościół wzywa wszystkich ludzi do pełniejszej solidarności 344
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1993 r. Kościoły lokalne wobec migrantów 347
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1995 r. Kobieta na emigracji 351
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1996 r. Nie wolno łamać ani ignorować praw migranta 354
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1997 r. Wiara człowieka powinna działać przez miłość 357
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1998 r. Okazać życzliwość i solidarność obcokrajowcowi 361
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 1999 r. Całe życie chrześcijańskie jest wielkim pielgrzymowaniem do domu Ojca 365
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2000 r. Obchody Wielkiego Jubileuszu wezwaniem do zmiany stylu życia 370
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2001 r. Duszpasterstwo migrantów zadaniem współczesnego Kościoła 374
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2002 r. Migracje a dialog międzyreligijny 380
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2003 r. Przeciw przejawom rasizmu, ksenofobiii skrajnego nacjonalizmu 383
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2004 r. Migracje w poszukiwaniu pokoju 386
Orędzie na Światowy Dzień Migranta – 2005 r. O zachowanie własnej tożsamości i uznanie tożsamości innych 389
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Misyjny 391
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ MISYJNY 393
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1979 r. Solidarny zapał misyjnydo budowania „Nowej Cywilizacji” 393
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1980 r. Wychodzić naprzeciw ludziom naszych czasów 397
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1981 r. Powinność głoszenia D Nowiny 400
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1982 r. Kościół służy człowiekowi 406
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1983 r. Misyjne wezwanie roku jubileuszowego 411
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1984 r. Misyjna moc cierpienia 414
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1985 r. Młodzież nadzieją Ewangelii 418
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1986 r. 60-lecie Światowego Dnia Misyjnego 422
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1987 r. Misyjna posługa laikatu 426
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1988 r. Obecność Maryi w powszechnej misji Kościoła 431
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1989 r. Troska Kościoła o obecność kleru miejscowego w młodych wspólnotach chrześcijańskich 435
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1990 r. Kapłaństwo jest z natury misyjne 439
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1991 r. Dzieło Ewangelizacji posłannictwem chrześcijanina 442
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1992 r. Wszyscy uczestniczymy w działalności misyjnej Kościoła 446
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1993 r. Świadectwo misjonarzy wzorem dla wszystkich chrześcijan 449
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1994 r. Rodzina uczestniczy w życiu i misji Kościoła 452
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1995 r. Cały Kościół jest wezwany do głoszenia prawdy i miłości Bożej 455
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1996 r. Wiara i działalność misyjna Kościoła 458
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1997 r. Dzieło ewangelizacji łaską i obowiązkiem całego Kościoła 461
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1998 r. Wielkie znaki obecności Ducha Świętego w działalności misyjnej Kościoła 464
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 1999 r. Wszyscy jesteśmy wezwani do budowania Królestwa Ojca 468
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2000 r. Niech nas ożywia troska o przekazywanie innym światła i radości wiary 473
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2001 r. Kontemplacja Jezusa warunkiem skutecznego głoszenia Ewangelii 477
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2002 r. Misja to głoszenie przebaczenia 481
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2003 r. Maryja i misja Kościoła w Roku Różańca 484
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2004 r. Eucharystia i misja – nierozerwalnie związane 488
Orędzie na Światowy Dzień Misyjny – 2005 r. Misja – chleb łamany za życie świata 491
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Młodzieży 495
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ MŁODZIEŻY 499
Orędzie na II Światowy Dzień Młodzieży – 1987 r. Myśmy poznali i uwierzyli miłości 499
Orędzie na III Światowy Dzień Młodzieży – 1988 r. „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie” 502
Orędzie na IV Światowy Dzień Młodzieży – 1989 r. Jam jest Drogą i Prawdą, i Życiem 505
Orędzie na V Światowy Dzień Młodzieży – 1990 r. Ja jestem krzewem winnym 509
Orędzie na VI Światowy Dzień Młodzieży – 1991 r. Otrzymaliście ducha przia za synów 512
Orędzie na VII Światowy Dzień Młodzieży – 1992 r. Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię 516
Orędzie na VIII Światowy Dzień Młodzieży – 1993 r. „ Ja przyszedłem po to, aby owce miały życie” 521
Orędzie na IX i X Światowy Dzień Młodzieży – 1994 i 1995 r. Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam 525
Orędzie na XI Światowy Dzień Młodzieży – 1996 r. „Panie, do kogóż pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego” 529
Orędzie na XII Światowy Dzień Młodzieży – 1997 r. Nauczycielu – gdzie mieszkasz? Chodźcie, a zobaczycie 533
Orędzie na XIII Światowy Dzień Młodzieży – 1998 r. Duch Święty nauczy was wszystkiego 538
Orędzie na XIV Światowy Dzień Młodzieży – 1999 r. Ojciec miłuje was 543
Orędzie na XV Światowy Dzień Młodzieży – 2000 r. „Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas” 549
Orędzie na XVI Światowy Dzień Młodzieży – 2001 r. „ Jeśli ktoś chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech co dnia bierze krzyż swój i niech Mnie naśladuje” 553
Orędzie na XVII Światowy Dzień Młodzieży – 2002 r. „Wy jesteście solą ziemi, wy jesteście światłem świata” 557
Orędzie na XVIII Światowy Dzień Młodzieży – 2003 r. „Oto Matka twoja” 560
Orędzie na XIX Światowy Dzień Młodzieży – 2004 r. „Chcemy ujrzeć Jezusa” 563
Orędzie na XX Światowy Dzień Młodzieży – 2005 r. „Przybyliśmy oddać Mu pokłon” 567
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Modlitw o Powołania 571
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ MODLITW O POWOŁANIA 573
Orędzie na XVI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1979 r. Modlitwa, wezwanie, odpowiedź:trzy podstawy powołania 573
Orędzie na XVII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1980 r. Otwórzcie serca na radosne spotkanie z Chrystusem 576
Orędzie na XVIII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1981 r. Powołania rodzą się w kościele lokalnym 579
Orędzie na XIX Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1982 r. Powołanie jest wezwaniem do pełni życia 582
Orędzie na XX Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1983 r. Powołanie należy do tajemnicy miłości miłosiernej 585
Orędzie na XXI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1984 r. „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało” 588
Orędzie na XXII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1985 r. Młodzi, Chrystus was posyła 592
Orędzie na XXIII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1986 r. Powołanie rodzi się we wspólnocie 595
Orędzie na XXIV Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1987 r. Wkład osób świeckich w dzieło powołań 599
Orędzie na XXV Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1988 r. Nauczanie i przykład Chrystusa 602
Orędzie na XXVI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1989 r. 605
Orędzie na XXVII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1990 r. Dojrzewanie do powołania i życie duchowe 608
Orędzie na XXVIII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1991 r. Katecheza – fundament dialogu powołaniowego 611
Orędzie na XXIX Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1992 r. Potrzeba świadectwa życia konsekrowanego 614
Orędzie na XXX Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1993 r. 617
Orędzie na XXXI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1994 r. Rodzina rozwija i ochrania Boży dar powołania 620
Orędzie na XXXII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1995 r. Miłość Chrystusa – źródłem powołania 624
Orędzie na XXXIII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1996 r. Powołanie we wspólnocie chrześcijańskiej 628
Orędzie na XXXIV Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1997 r. Katecheza czynnikiem kształtującym powołanie człowieka 632
Orędzie na XXXV Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1998 r. Duch i Oblubienica mówią: „Przyjdź!” 637
Orędzie na XXXVI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 1999 r. Ojciec wzywa do życia wiecznego 642
Orędzie na XXXVII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2000 r. Eucharystia źródłem wszelkich powołań i posług w Kościele 647
Orędzie na XXXVIII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2001 r. Życie jako powołanie 651
Orędzie na XXXIX Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2002 r. Powołanie do świętości 656
Orędzie na XL Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2003 r. Powołani do służenia na wzór Chrystusa 660
Orędzie na XLI Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2004 r. Proście więc Pana żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje 664
Orędzie na XLII Światowy Dzień Modlitw o Powołania – 2005 r. Powołani, by wypłynąć na głębię 667
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Pokoju 671
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU 675
Orędzie na XII Światowy Dzień Pokoju – 1979 r. Osiągniemy pokój, wychowując do pokoju 675
Orędzie na XIII Światowy Dzień Pokoju – 1980 r. Prawda siłą pokoju 678
Orędzie na XIV Światowy Dzień Pokoju – 1981 r. Chcesz służyć sprawie pokoju – szanuj wolność 684
Orędzie na XV Światowy Dzień Pokoju – 1982 r. Pokój – dar Boga powierzony ludziom 691
Orędzie na XVI Światowy Dzień Pokoju – 1983 r. Dialog na rzecz pokoju wyzwaniem dla naszych czasów 700
Orędzie na XVII Światowy Dzień Pokoju – 1984 r. Pokój rodzi się z serca nowego 708
Orędzie na XVIII Światowy Dzień Pokoju – 1985 r. Pokój i młodzi idą razem 715
Orędzie na XIX Światowy Dzień Pokoju – 1986 r. Pokój jest wartością, która nie zna podziałów. Północ – Południe, Wschód i Zachód: jest tylko jeden pokój 722
Orędzie na XX Światowy Dzień Pokoju – 1987 r. Rozwój i solidarność: dwie drogi wiodące do pokoju 729
Orędzie na XXI Światowy Dzień Pokoju – 1988 r. Wolność religijna warunkiem pokojowego współżycia 738
Orędzie na XXII Światowy Dzień Pokoju – 1989 r. Poszanowanie mniejszości warunkiem pokoju 745
Orędzie na XXIII Światowy Dzień Pokoju – 1990 r. Pokój z Bogiem Stwórcą – pokój z całym stworzeniem 751
Orędzie na XXIV Światowy Dzień Pokoju – 1991 r. Poszanowanie sumienia każdego człowieka warunkiem pokoju 758
Orędzie na XXV Światowy Dzień Pokoju – 1992 r. Wierzący zjednoczeni w budowaniu pokoju 766
Orędzie na XXVI Światowy Dzień Pokoju – 1993 r. Jeśli pragniesz pokoju, wyjdź naprzeciw ubogim 771
Orędzie na XXVII Światowy Dzień Pokoju – 1994 r. Rodzina źródłem pokoju dla ludzkości 777
Orędzie na XXVIII Światowy Dzień Pokoju 1995 r. Kobieta wychowawczynią do życia w pokoju 782
Orędzie na XXIX Światowy Dzień Pokoju – 1996 r. Zapewnijmy dzieciom przyszłość w pokoju! 787
Orędzie na XXX Światowy Dzień Pokoju – 1997 r. Przebacz, a zaznasz pokoju 793
Orędzie na XXXI Światowy Dzień Pokoju – 1998 r. Sprawiedliwość każdego człowieka źródłem pokoju dla wszystkich 800
Orędzie na XXXII Światowy Dzień Pokoju – 1999 r. Poszanowanie praw człowieka warunkiem i źródłem prawdziwego pokoju 807
Orędzie na XXXIII Światowy Dzień Pokoju – 2000 r. Na ziemi pokój ludziom, których Bóg miłuje! 815
Orędzie na XXXIV Światowy Dzień Pokoju – 2001 r. Dialog między kulturami drogą do cywilizacji miłości i pokoju 824
Orędzie na XXXV Światowy Dzień Pokoju – 2002 r. Nie ma pokoju bez sprawiedliwości, nie ma sprawiedliwości bez przebaczenia 834
Orędzie na XXXVI Światowy Dzień Pokoju – 2003 r. Encyklika „Pacem in terris” – nieustannie zobowiązuje 840
Orędzie na XXXVII Światowy Dzień Pokoju – 2004 r. Zawsze aktualne zadanie: wychowywać do pokoju 847
Orędzie na XXXVIII Światowy Dzień Pokoju – 2005 r. „Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło d zwyciężaj” 854
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu 861
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ ŚRODKÓW SPOŁECZNEGO PRZEKAZU 865
Orędzie na XIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1979 r. Środki społecznego przekazu dla rozwoju dzieci 865
Orędzie na XIV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1980 r. Rodzina wobec środków przekazu społecznego 868
Orędzie na XV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1981 r. Środki społecznego przekazu w służbie odpowiedzialnej wolności 871
Orędzie na XVI Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1982 r. Środki Społecznego Przekazu a problemy ludzi starszych 875
Orędzie na XVII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1983 r. Środki społecznego przekazu w służbie pokoju 879
Orędzie na XVIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1984 r. Środki społecznego przekazu pomostem pomiędzy wiarą i kulturą 882
Orędzie na XIX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1985 r. Środki społecznego przekazu w służbie chrześcijańskiej promocji młodzieży 886
Orędzie na XX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1986 r. Kształtowanie opinii publicznej 891
Orędzie na XXI Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1987 r. Środki społecznego przekazu w służbie sprawiedliwości i pokoju 894
Orędzie na XXII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1988 r. W służbieerstwa i solidarności 898
Orędzie na XXIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1989 r. Religia w środkach przekazu 901
Orędzie na XXIV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1990 r. Misja Kościoła w erze komputerów 904
Orędzie na XXV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1991 r. Środki społecznego przekazu w służbie jedności i postępu rodziny ludzkiej 907
Orędzie na XXVI Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1992 r. Niech Bóg obdarzy mocą i wsparciem katolików działających w świecie środków społecznego przekazu! 909
Orędzie na XXVII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1993 r. Rola kaset magnetofonowych i magnetowidowych w kształtowaniu kultury i sumienia 912
Orędzie na XXVIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1994 r. Telewizja w rodzinie: kryteria właściwego wyboru programów 914
Orędzie na XXIX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1995 r. Kino nośnikiem kultury i wartości 918
Orędzie na XXX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1996 r. Współczesne środki przekazu w służbie postępu kobiety w społeczeństwie 921
Orędzie na XXXI Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1997 r. Głosić Jezusa – Drogę, Prawdę i Życie 924
Orędzie na XXXII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1998 r. Z pomocą Ducha Świętego głosimy nadzieję 927
Orędzie na XXIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 1999 r. Środki przekazu cenną pomocą dla tych, którzy szukają Ojca 929
Orędzie na XXXIV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2000 r. Głosić Chrystusa na progu nowego tysiąclecia 932
Orędzie na XXXV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2001 r. „Rozgłaszajcie to na dachach”: Ewangelia w epoce globalnej komunikacji 935
Orędzie na XXXVI Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2002 r. Internet: nowe forum głoszenia Ewangelii 937
Orędzie na XXXVII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2003 r. Środki społecznego przekazu w służbie autentycznego pokoju w świetle Pacem in terris 940
Orędzie na XXXVIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2004 r. Media w rodzinie: ryzyko i bogactwo 944
Orędzie na XXXIX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu – 2005 r. Środki społecznego przekazu w służbie wzajemnego zrozumienia między narodami 947
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Turystyki 949
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ TURYSTYKI 951
Orędzie na XXI Światowy Dzień Turystyki – 2000 r. Technika i przyroda: dwa wyzwania dla turystyki na progu XXI stulecia 951
Orędzie na XXII Światowy Dzień Turystyki – 2001 r. Turystyka w służbie pokoju i dialogu między cywilizacjami 954
Orędzie na XXIII Światowy Dzień Turystyki – 2002 r. Ekoturystyka kluczem do właściwego rozwoju 957
Orędzie na XXIV Światowy Dzień Turystyki – 2003 r. Turystyka jako narzędzie walki z ubóstwem oraz źródło pracy i ładu społecznego 960
Orędzie na XXV Światowy Dzień Turystyki – 2004 r. Sport i turystyka – ożywcze siły w służbie wzajemnego zrozumienia, kultury i rozwoju krajów 963
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Wyżywienia 965
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ WYŻYWIENIA 967
Orędzie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia – 2000 r. Orędzie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia – 2001 r. Aby wszyscy mieli chleb 969
Orędzie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia – 2002 r. 971
Orędzie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia – 2003 r. 973
Orędzie z okazji Światowego Dnia Wyżywienia – 2004 r. 976
Wstęp do Orędzi na Światowy Dzień Życia Konsekrowanego 979
ORĘDZIA NA ŚWIATOWY DZIEŃ ŻYCIA KONSEKROWANEGO 981
Orędzie na Światowy Dzień Życia Konsekrowanego – 1997 r. Życie konsekrowane sercem Kościoła 981
Orędzie na Światowy Dzień Życia Konsekrowanego – 2005 r. 985

FRAGMENTY

WSTĘP DO KONSTYTUCJI APOSTOLSKICH, LISTÓW MOTU PROPRIO I BULLI Wśród pism Jana Pawła II są również dokumenty o charakterze prawnym. Warto wiedzieć, że prawo kanoniczne, które pozostaje w służbie zbawczej misji Kościoła, w znaczącej części zreformowano podczas pontyfikatu tego papieża. Normy prawne zawarł on w wielu konstytucjach apostolskich, bullach i listach motu proprio.

Konstytucja apostolska to dekret najwyższej rangi, wydawany przez papieży i określający kwestie, które stają się częścią nauczania Kościoła. Konstytucje mogą mieć charakter zarówno dogmatyczny, jak i prawny.

Bullą nazywano okrągłą, złotą lub ołowianą, pieczęć urzędu papieskiego z podobiznami świętych Piotra i Pawła z jednej strony i imieniem papieża z drugiej, zawieszaną na sznurkach jedwabnych. Z czasem tak też zaczęto nazywać każdy dokument papieski opatrzony tą pieczęcią. Od XV wieku mianem tym określa się niektóre ważne dokumenty sygnowane przez papieża.

Natomiast motu proprio to szczególna kategoria listów papieskich, pisanych „z własnej inicjatywy”. Listy te posiadają szczególny status, normy przez nie ustanowione nie są zależne od okoliczności zewnętrznych, a udzielone przywileje i dyspensy są ważne nawet wówczas, gdy odbiegają od innych norm prawa kanonicznego.

Rozmyślając nad blisko dwudziestosiedmioletnim pontyfikatem Jana Pawła II, warto przeprowadzić próbę odczytania myśli Ojca Świętego w odniesieniu do prawa w ogóle, w szczególności zaś do prawa kościelnego.

Papież wielokrotnie wypowiadał się na temat nienaruszalności godności osoby ludzkiej, którą „w pierwszym rzędzie należy chronić poprzez troskę o obyczaje, a dopiero potem przez prawo” (przemówienie do korpusu dyplomatycznego, 9 I 1989). Jan Paweł II ukazał w ten sposób właściwą relację: prymat moralności nad prawem, którego normy winny czerpać inspirację z podstaw antropologicznych. Prymat osoby ludzkiej i jej nienaruszalnych praw zapisanych w sercu każdego człowieka powinien narzucać współczesnym systemom prawnym konieczność „uznania ich za wcześniejsze niż państwowy system prawny i zapewnić możliwość korzystania z nich” (tamże). Prawo w sposób konieczny istniejące w społeczeństwie wiąże się z pojęciem „państwa praworządnego”, którego zadaniem ma być „umożliwianie ludziom realizowania ich transcendentnych celów, do których zostali powołani”, a do „obowiązków państwa należy zapewnienie im właściwego uznania prawnego” (tamże). W tym zakresie Papież przypominał także, iż „poszanowanie wolności religijnej jest kryterium nie tylko spójności systemu prawnego, ale także dojrzałości wolnego społeczeństwa” (tamże).

Dbałość o personalistyczny charakter systemów prawnych Ojciec Święty wyrażał wielokrotnie, począwszy od corocznych spotkań z korpusem dyplomatycznym akredytowanym przy Stolicy Apostolskiej, poprzez wystąpienia (osobiście i za pośrednictwem swoich przedstawicieli) na forum ONZ, Parlamentu Europejskiego i innych organizacji międzynarodowych, a także przy okazji spotkań z politykami i dyplomatami. Również jego spotkania z prawnikami dawały zwykle okazję do wypowiedzi na istotne tematy związane zarówno z teorią, jak i konkretną praktyką prawną1 .

Papieskie wołanie o poszanowanie praw człowieka, będących fundamentem prawa stanowionego, było słyszane – między innymi dzięki pielgrzymkom Ojca Świętego – na wszystkich kontynentach; Jan Paweł II kierował je jakby osobiście do tych, którzy prawo stanowią i je na co dzień realizują.

Szczególnie warto tu podkreślić jego troskę o poszanowanie praw rodziny, kobiet i dzieci, o zagwarantowanie prawa do życia, prawa do swobodnego wyrażania poglądów i do wolności religijnej, wreszcie o sprawiedliwe prawa dla narodów i państw ubogich i zadłużonych.

Ważne miejsce w nauczaniu Jana Pawła II zajmuje, rzecz jasna, prawo wewnętrzne Kościoła katolickiego. Podczas spotkań z pracownikami Kurii Rzymskiej (zwłaszcza Trybunału Roty Rzymskiej), jak również w bardzo licznych dokumentach Ojciec Święty zwracał uwagę na to, że celem prawa kanonicznego „nie jest zastąpienie w życiu Kościoła lub wiernych wiary, łaski, charyzmatów, a zwłaszcza miłości. Przeciwnie, w prawie kanonicznym chodzi raczej o to, aby rodziło taki porządek społeczności kościelnej, który – przyznając główne miejsce miłości, łasce i charyzmatom – jednocześnie ułatwiałby ich uporządkowany postęp w życiu czy to społeczności kościelnej, czy to poszczególnych ludzi, którzy do niej należą” (konstytucja apostolska Sacrae disciplinae leges). Prawo kanoniczne „winno być uważane za niezbędne narzędzie, dzięki któremu jest zachowany należyty porządek tak w życiu indywidualnym i społecznym, jak i w działalności Kościoła” (tamże).

Ojciec Święty, wypowiadając się na temat prawa kanonicznego, nawiązywał często do II Soboru Watykańskiego, i twierdził, że „narzędzie, jakim jest kodeks [prawa kanonicznego], w pełni zgadza się z naturą Kościoła, jaką zwłaszcza przedstawia nauka II Soboru Watykańskiego brana w całości, ze szczególnym uwzględnieniem jego doktryny eklezjologicznej. Zatem w jakiś sposób ten kodeks może być pojmowany jako wielki pas transmisyjny przenoszący na język kanonistyczny tę doktrynę, mianowicie soborową eklezjologię. (...) Wolno stwierdzić, że (...) kodeks jest uważany jakby za dopełnienie nauki przez II Sobór Watykański przedstawionej, w szczególny sposób, gdy chodzi o dwie konstytucje: dogmatyczną i pastoralną”. I dalej: „Należy życzyć, aby nowe kanoniczne ustawodawstwo stało się skutecznym instrumentem, z którego pomocą Kościół będzie mógł się urzeczywistniać według ducha II Soboru Watykańskiego i coraz bardziej będzie się okazywał odpowiedni do zbawczego swego zadania, wykonywanego w tym świecie” (tamże).

Autor konstytucji apostolskiej Sacrae disciplinae leges zachęca ,,wszystkich synów umiłowanych, aby podane do wiadomości postanowienia [tzn. normy prawa] szczerym sercem i chętną wolą wypełnili, umocnieni nadzieją, aby dyscyplina Kościoła odzyskała moc i dlatego także zbawienie dusz uzyskało z pomocą Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła, lepsze oparcie” (tamże).

Charakter służebny prawa kanonicznego w stosunku do misji zbawczej Kościoła w sposób najbardziej zwięzły i nawiązujący do starożytnych korzeni wyraża końcowe zdanie ostatniego kanonu Kodeksu dla Kościoła łacińskiego (nr 1752), stwierdzającego, że salus animarum in Ecclesia suprema semper lex esse debet [„zbawienie dusz zawsze winno być w Kościele najwyższym prawem”].

Z równą troską Papież odnosi się do dokonanej przez siebie – pierwszej w dziejach Kościoła – kodyfikacji prawa wspólnego dla katolickich Kościołów Wschodnich. W konstytucji apostolskiej Sacri canones czytamy: „Niezmienna od czasu rozpoczęcia kanonicznej kodyfikacji Kościołów Wschodnich wola biskupów Rzymu promulgowania dwóch kodeksów – jednego dla Kościoła łacińskiego, drugiego dla katolickich Kościołów Wschodnich, dostatecznie wyraźnie ukazuje, iż chcą oni zachować to, co z Bożej Opatrzności zachodzi w Kościele: zespolony jednym Duchem oddycha [on] niejako przy pomocy dwóch płuc, Wschodu i Zachodu, i płonie miłością do Chrystusa jakby jednym sercem z dwiema komorami”. I dalej: „Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, który się teraz ukazuje, winien być uważany jakby za nowe dopełnienie nauki przedstawionej przez II Sobór Watykański. Kanoniczne unormowanie całego Kościoła zostanie nareszcie osiągnięte dzięki niemu oraz dwóm poprzedzającym go źródłom: Kodeksowi Prawa Kanonicznego Kościoła łacińskiego, promulgowanemu w 1983 roku, oraz konstytucji apostolskiej o Kurii Rzymskiej z 1988 roku, dodanej do obu kodeksów jako podstawowe narzędzie biskupa Rzymu dla «zjednoczenia, spajającego niejako cały Kościół»”.

Karol Wojtyła dał się poznać jako papież niezwykły, bijący wszelkie rekordy. Tysiące przemówień i audiencji, miliony przebytych kilometrów, wielka liczba ogłoszonych dokumentów, a także osób beatyfikowanych i kanonizowanych, obalone pod wpływem jego słów reżimy polityczne – to tylko niektóre z jego dokonań. Jednak, dokonując bilansu tego pontyfikatu, należy także dostrzec działalność Jana Pawła II jako najwyższego prawodawcy w Kościele katolickim.

W ostatnich dziesięcioleciach w Kościele dała się zauważyć tendencja do pomniejszania znaczenia prawa kanonicznego, połączona z próbą wręcz wyeliminowania go z działań duszpasterskich. Jak w tym kontekście wygląda pontyfikat, którego przesłanie próbujemy odczytać przez pryzmat konstytucji apostolskich, listów motu proprio i bulli? Lista ważnych aktów prawnych, promulgowanych przez Jana Pawła II, jest długa. Praktycznie zreformował on całe prawodawstwo kościelne, niejako podsumowując od strony jurydycznej reformę zapoczątkowaną podczas Vaticanum II.

Jan Paweł II ogłosił nowy Kodeks Prawa Kanonicznego dla Kościoła łacińskiego (25 I 1983) i Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich (18 X 1990), zreformował Kurię Rzymską (konstytucja apostolska Pastor Bonus z 28 VI 1988), struktury państwa watykańskiego (ustawa zasadnicza tegoż państwa), duszpasterstwo w Rzymie (konstytucja apostolska Ecclesia in Urbe) i duszpasterstwo wojskowe (konstytucja apostolska Spirituali militum curae), duszpasterstwo ludzi morza (list apostolski Stella maris), ogłosił nowe normy dotyczące uniwersytetów i fakultetów kościelnych (konstytucja apostolska Sapientia christiana) oraz uniwersytetów katolickich (konstytucja apostolska Ex corde Ecclesiae). Papież ustanowił też nowe normy postępowania kanonizacyjnego (konstytucja apostolska Divinus perfectionis magister) oraz nowe zasady wyboru biskupa Rzymu (konstytucja apostolska Universi Dominici gregis). Wreszcie promulgował nowe normy prawne dla lepszej ochrony depozytu wiary (list apostolski Ad tuendam fidem), Katechizm Kościoła Katolickiego (konstytucja apostolska Fidei depositum i list apostolski motu proprio Laetamur magnopere), promulgował typiczne wydanie Biblii (konstytucja apostolska Scripturarum thesaurus). Dokumenty papieskie zawierają również normy dotyczące niektórych nowych posoborowych instytucji Kościoła (np. list apostolski motu proprio Apostolos suos – o naturze teologicznej i prawnej konferencji biskupów, czy konstytucja apostolska Ut sit – o powołaniu prałatury personalnej Świętego Krzyża i Opus Dei). Ta działalność prawodawcza dała nowy impuls badaniom naukowym w dziedzinie prawa kanonicznego. Warto do tego dodać papieską aktywność na forum międzynarodowym – poprzez stanowienie prawa międzynarodowego w umowach dwustronnych: konkordatach (m.in. z Polską i Włochami), konwencjach (m.in. z Izraelem i Tunezją) oraz aktach innej rangi, także wielostronnych.

Wyliczając jedynie najważniejsze akty normatywne Jana Pawła II i analizując ich zawartość, ałą pewnością można stwierdzić, że jest on autorem nowego corpus iuris canonici i w pełni sługuje na miano prawodawcy na miarę dwutysiąclecia.

ks. Leszek Adamowicz

Konstytucja apostolska
SAPIENTIA CHRISTIANA
o uniwersytetach i wydziałach kościelnych
WSTĘP
1 Mądrość chrześcijańska, której z polecenia Boskiego Kościół naucza, pobudza ustawicznie wierzących w Chrystusa do tego, aby starali się ujmować w jednej żywotnej syntezie sprawy i przedsięwzięcia ludzkie wraz z dobrami religijnymi, pod których kierunkiem wszystkie one zespalają się wzajemnie w jedną całość na chwałę Bożą i ku pełnej doskonałości człowieka, obejmującej zarówno dobra ciała, jak i duszy1 .

Albowiem obowiązek ewangelizowania, właściwy Kościołowi, wymaga nie tylko tego, by Ewangelia była głoszona ustawicznie w coraz szerszych granicach geograficznych i coraz większej liczbie ludzi, ale również i tego, by treścią tejże Ewangelii przepojone zostały kategorie myślenia, kryteria ocen i normy działania; mówiąc krótko, dążyć należy do tego, aby cała kultura ludzka przeniknięta została Ewangelią2 .

Środowisko kulturowe, w jakim żyje człowiek, wywiera wielki wpływ na jego kategorie myślenia, a w konsekwencji na stały sposób postępowania; dlatego też rozdźwięk pomiędzy wiarą i kulturą stanowi poważną przeszkodę dla ewangelizacji; a przeciwnie – kultura kształtowana duchem chrześcijańskim stanowi narzędzie sprzyjające rozprzestrzenianiu się Ewangelii.

Ponadto Ewangelia, przeznaczana dla wszystkich narodów jakichkolwiek okresów historycznych i regionów, nie jest związana z żadną poszczególną kulturą, ale zdolna jest do przenikania wszelkich kultur, oświecając je światłem Bożego Objawienia, oczyszczając ludzkie obyczaje i odnawiając je w Chrystusie.

Z tego powodu Kościół Chrystusowy stara się nieść Dobrą Nowinę do wszystkich warstw rodzaju ludzkiego, by mogła ona przemieniać sumienia zarówno poszczególnych ludzi, jak i wszystkich ich razem, a także, aby przepoić światłem Ewangelii ich dzieła i poczynania oraz całe ich życie, jak również życie całego środowiska społecznego, w którym żyją. W ten sposób Kościół, przyczyniając się do rozwoju człowieka i społeczeństwa, spełnia jednocześnie właściwe sobie dzieło ewangelizacyjne

3 . 2 W tej działalności Kościoła w zakresie kultury wyjątkowo ważną rolę pełniły i pełnią uniwersytety katolickie, które z natury swej dążą do tego, by realizować „publiczną, stałą i powszechną obecność myśli chrześcijańskiej w całym dążeniu do rozwoju wyższej kultury”

4 . To przecież w Kościele – jak przypomniał o tym świętej pamięci poprzednik nasz papież Pius XI we wstępie do konstytucji apostolskiej Deus Scientiarum Dominus
5 – od pierwszych początków jego istnienia zaczęły powstawać didascaleia dla nauczania mądrości chrześcijańskiej, która winna przepajać życie i obyczaje ludzi. W tych przybytkach chrześcijańskiej mądrości czerpali swą wiedzę najwybitniejsi Ojcowie i Doktorzy, nauczyciele i pisarze kościelni.

W miarę upływu czasu, głównie dzięki gorliwej zapobiegliwości biskupów i zakonników, zaczęto zakładać szkoły przy kościołach katedralnych i klasztorach mniszych, które kultywując na równi doktrynę kościelną, jak i kulturę świecką, zespalały je w jedną niejako całość. Z nich wyłoniły się uniwersytety, owa wspaniała instytucja wieków średnich, których od początku najbardziej szczodrobliwą matką i opiekunką był Kościół.

Z chwilą kiedy kierownicy państw, w trosce o dobro publiczne, zaczęli zakładać i rozwijać własne uniwersytety, Kościół, zgodnie z właściwą sobie naturą, nie zaprzestał zakładania i wspierania własnych tego rodzaju przybytków mądrości i zakładów nauczania. Świadczą o tym liczne uniwersytety katolickie powstałe również w nowszych czasach we wszystkich prawie częściach świata. Kościół bowiem, świadomy swego zbawczego zadania w całym świecie, pragnie mieć powiązane z sobą w sposób szczególny te przybytki wyższego wykształcenia i chce, by istniały one wszędzie oraz aby działały skutecznie, uobecniając prawdziwe Orędzie Chrystusa w dziedzinie kultury ludzkiej i umacniając je.

By uniwersytety katolickie mogły w sposób doskonalszy osiągnąć ten cel, poprzednik nasz, papież Pius XII zechciał umocnić ich zespołowy wysiłek przez to, że listem apostolskim, wydanym dnia 27 lipca 1949 roku, powołał do istnienia i ukonstytuował Federację Uniwersytetów Katolickich „obejmującą Atenea, które Stolica Apostolska kanonicznie w świecie erygowała i w przyszłości będzie erygować, jak również i te, które ona wyraźnie uzna jako kierowane wedle zasad wychowania katolickiego i całkowicie z nim zgodne”

6 . Dlatego II Sobór Watykański nie wahał się twierdzić, że „Kościół otacza gorliwą troską te szkoły wyższego stopnia” i z naciskiem zalecał, aby popierano rozwój katolickich uniwersytetów „rozmieszczonych należycie w różnych częściach świata” tak, by „ich wychowankowie kształtowani byli na ludzi naprawdę odznaczających się wiedzą, przygotowanych do pełnienia poważnych obowiązków społecznych, oraz na świadków wiary w świecie”

7 . Kościół bowiem zdaje sobie doskonale sprawę z tego, że „los społeczeństwa i samego Kościoła wiąże się ściśle z rozwojem młodzieży odbywającej studia wyższe”

8 . 3 Nikogo nie dziwi fakt, że wśród uniwersytetów katolickich szczególną troskliwością otacza Kościół wydziały i uniwersytety kościelne, a więc te, które głównie zajmują się Objawieniem chrześcijańskim oraz tymi zagadnieniami, które się z nim łączą, a dzięki temu ściślej wiążą się z właściwym zadaniem ewangelizacyjnym.

Tym wydziałom przede wszystkim zleca on najważniejszy obowiązek szczególnie troskliwego przygotowania własnych studentów do posługi kapłańskiej, do pełnienia zadań nauczycielskich w zakresie nauk świętych oraz do podejmowania trudniejszych zadań apostolskich. Jednocześnie zadaniem tych wydziałów jest, by „...głębiej badały różne dziedziny nauk świętych, tak aby z każdym dniem osiągano doskonalsze zrozumienie świętego Objawienia, aby coraz bardziej ujawniało się dziedzictwo mądrości chrześcijańskiej przekazane przez przodków, by rozwijany był dialog z braćmi odłączonymi i niechrześcijanami, a także, by można było należycie ustosunkować się do problemów powstających w związku z rozwojem nauk”

9 . Nowe dyscypliny naukowe i nowe wynalazki wysuwają bowiem problemy, które stawiają pytania i prowokują nauki święte. Z tego powodu potrzeba, aby „uprawiający nauki święte, spełniając swój pierwszorzędny obowiązek osiągania głębszego poznania prawdy objawionej przez badania teologiczne, współpracowali również ze specjalistami innych dyscyplin naukowych, zarówno z ludźmi wierzącymi, jak i niewierzącymi, starali się analizować i interpretować ich twierdzenia oraz oceniać je w świetle prawdy objawianej”

10. Te ustawiczne kontakty z rzeczywistością pobudzają również teologów do poszukiwania bardziej właściwego sposobu przekazywania doktryny ludziom współczesnym, żyjącym w różnych kręgach kulturowych, albowiem „czymś innym jest sam depozyt wiary, czyli prawdy, które zawiera nasza czcigodna doktryna, a czymś innym sposób ich głoszenia, z zachowaniem jednak tego samego znaczenia tej samej treści”

11 . Będzie to bardzo pomocne w tym, by wśród ludu Bożego znajomość religii i szlachetność duchowa rozwijały się równomiernie z postępem nauk i sztuk technicznych, a także, by w działalności duszpasterskiej wierni doprowadzani byli stopniowo do czystszego i bardziej dojrzałego życia wiary.

Powiązanie z zadaniami duszpasterskimi winno mieć również miejsce na wydziałach tych nauk, które chociaż nie posiadają specjalnego związku z Objawieniem chrześcijańskim, to jednak w wielkiej mierze mogą się przyczyniać do dzieła ewangelizacji; z tego powodu Kościół docenia je, zakłada je jak wydziały kościelne i jako takie pozostają one w ścisłej łączności ze świętą hierarchią.

Z tych racji Stolica Apostolska uważa, że dla wypełnienia właściwego sobie zadania, posiada ona prawo i obowiązek zakładania i rozwijania wydziałów kościelnych, zależnych od siebie, czy to istniejących oddzielnie, czy też włączanych do uniwersytetów, przeznaczonych zarówno dla alumnów duchownych, jak i dla studentów świeckich; gorąco też pragnie, by przy współpracy całego ludu Bożego pod kierunkiem pasterzy, te przybytki mądrości skutecznie przyczyniały się do wzrostu wiary i życia chrześcijańskiego.

4 Wydziały kościelne – nastawione na wspólne dobro Kościoła i z tej racji mające być uważane za drogocenny skarb całej wspólnoty kościelnej – powinny być świadome swej doniosłości w Kościele oraz swego uczestnictwa, we właściwym sobie zakresie, w posługiwaniu Kościoła. Te zaś z nich, które bezpośrednio zajmują się Objawieniem chrześcijańskim, powinny pamiętać o nakazie, jaki Chrystus, Najwyższy Nauczyciel dał temuż Kościołowi odnośnie tego posługiwania słowami: „Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem” (Mt 28,19-20). Zważywszy to wszystko, wynika stąd absolutny związek tych wydziałów z całokształtem doktryny Chrystusa, której autentycznym interpretatorem i strażnikiem w ciągu wieków zawsze był Nauczycielski Urząd Kościoła.

Konferencje Biskupów, istniejące w poszczególnych państwach i regionach, winny otaczać tego rodzaju wydziały baczną troskliwością i starać się o ich rozwój, a jednocześnie ustawicznie dbać o ich wierność wobec doktryny Kościoła, aby dawały one całej wspólnocie wiernych świadectwo ducha całkowicie oddanego wspomnianemu wyżej nakazowi Chrystusa. Świadectwo to winny stale dawać zarówno wydziały jako takie, jak i wszyscy razem oraz poszczególni ich członkowie. Uniwersytety bowiem i wydziały kościelne powołane zostały do istnienia dla budowania Kościoła i pożytku wierzących chrześcijan; jest rzeczą konieczną, by ten cel miały one zawsze przed oczyma jako kryterium swej gorliwej działalności.

W pierwszym rzędzie nauczający – na których ciąży wielka odpowiedzialność jako pełniących szczególną posługę słowa Bożego i będących dla młodzieży mistrzami wiary – winni być dla studentów oraz innych wierzących w Chrystusa świadkami żywej wiary ewangelicznej oraz przykładem wierności wobec Kościoła. Warto tu przypomnieć ważkie słowa papieża Pawła VI: „Zadanie teologa wykonuje się dla budowania wspólnoty kościelnej, aby lud Boży wzrastał w doświadczeniu wiary”

12 . 5 Należy starać się o to, by wydziały kościelne, w celu osiągnięcia właściwych im zadań, tak były zorganizowane, aby w sposób właściwy odpowiadały nowym postulatom bieżącej epoki. Z tego powodu II Sobór Watykański postanowił, że ich prawa należy poddać rewizji

13 . Aczkolwiek bowiem konstytucja apostolska Deus Scientiarum Dominus wydana przez poprzednika naszego, papieża Piusa XI, dnia 24 maja 1931 roku przyczyniła się swego czasu bardzo do odnowienia wyższych studiów kościelnych, to jednak ze względu na nowe warunki życia wymaga ona właściwych dostosowań i unowocześnień.

Faktycznie, w ciągu pięćdziesięciu prawie lat, dokonały się olbrzymie zmiany nie tylko w społeczeństwie świeckim, ale również w samym Kościele. W tym czasie miały miejsce doniosłe wydarzenia – jak zwłaszcza II Sobór Watykański – które wywarły wpływ zarówno na wewnętrzne życie Kościoła, jak i na jego stosunki zewnętrzne, czy to z innymi Kościołami chrześcijańskimi, czy z niechrześcijanami i z niewierzącymi oraz z wszystkimi zwolennikami cywilizacji bardziej ludzkiej.

Do tego dochodzi jeszcze fakt, że nauki teologiczne budzą coraz większe zainteresowanie nie tylko u duchownych, ale również u świeckich, coraz liczniej wstępujących do szkół teologicznych, których liczba wzrosła znacznie w ostatnich latach.

I wreszcie, daje o sobie znać nowa postawa w stosunku do samej struktury uniwersytetu i wydziału, zarówno państwowego, jak i kościelnego, wyrażająca się wzrastającym, słusznym pragnieniem większego uczestnictwa w życiu uniwersytetu, jakie ożywia wszystkich zaangażowanych w nim w jakikolwiek sposób.

Nie wolno zapominać również o wielkim rozwoju metod pedagogicznych i dydaktycznych, które wymagają nowych zasad regulowania studiów, a także o odczuwaniu coraz ściślejszego związku pomiędzy naukami i dyscyplinami oraz o pragnieniu większej współpracy w całym środowisku uniwersyteckim.

Aby zadośćuczynić tym wymogom, Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego, posłuszna zaleceniom Soboru, już w roku 1967 zapoczątkowała proces odnowy w duchu soborowym. Dnia 20 maja 1968 roku wydała ona „Niektóre normy dla rewizji konstytucji Deus Scientiarum Dominus o kościelnych studiach akademickich”, które wywarły zbawienny wpływ w tych ostatnich latach.

6 Obecnie należy rozpoczęte dzieło doprowadzić do końca i udoskonalić nowym prawem, które by – unieważniając konstytucję apostolską Deus Scientiarum Dominus z dołączonymi do niej zarządzeniami, jak również wzmiankowane wyżej normy, wydane przez tę Kongregację w dniu 20 maja 1968 roku – przejmowało z tych dokumentów elementy uznane za wartościowe jeszcze i ustanawiało nowe normy, aby przez nie odnowa szczęśliwie już rozpoczęta została rozwinięta i dopełniona.

19 KONSTYTUCJE APOSTOLSKIE Każdy zdaje sobie sprawę z trudności, które wydają się przeciwstawiać opublikowaniu nowej konstytucji apostolskiej. Chodzi tu przede wszystkim o „zmienność czasu” niosącą z sobą tak szybkie przemiany, iż wydaje się, że nic stałego i trwałego nie może być ustanowione; chodzi tu również o trudności wynikające z „różnorodności miejsc”, które wymagają – jak się mniema – takiego „pluralizmu”, że normy powszechne, obowiązujące na całym świecie, wydają się być prawie niemożliwe.

Mimo to jednak, ponieważ wydziały kościelne erygowane lub zatwierdzone przez Stolicę Apostolską istnieją na całym świecie i udzielają stopni akademickich w imieniu Stolicy Apostolskiej, jest rzeczą konieczną, aby przestrzegana była pewna podstawowa jednolitość i by określone zostały jasno i obowiązywały wszędzie pewne warunki wymagane do uzyskania stopni akademickich. Należy starać się o to, aby to, co jest konieczne i co w przewidywaniu będzie dosyć trwałe, ujęte zostało w formie prawa, ale zarazem należy pozostawić pewną właściwą swobodę do dalszego sprecyzowania we własnych Statutach poszczególnych wydziałów, przy uwzględnieniu właściwości regionów i zwyczajów uniwersytetów istniejących w każdym poszczególnym regionie. W ten sposób nie przeszkodzi się właściwemu postępowi studiów akademickich ani też nie ograniczy się go, lecz skieruje się raczej na właściwą drogę, na której będzie można osiągnąć bardziej obfite owoce, jednocześnie zaś w tej uprawnionej różnorodności wydziałów ujawni się wszystkim jedność Kościoła katolickiego również w odniesieniu do tych przybytków wyższego wykształcenia.

Z tych powodów Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego, z polecenia poprzednika naszego Pawła VI, rozpoczęła najpierw rozmowy z uniwersytetami i wydziałami kościelnymi, jak również z dykasteriami Kurii Rzymskiej i z innymi zainteresowanymi osobami, następnie zaś ustanowiła zespół fachowców, który pod kierownictwem tejże Kongregacji zrewidował dokładnie prawa odnoszące się do kościelnych studiów akademickich.

Po szczęśliwym dokonaniu tego zabiegała ona o to, aby Paweł VI ogłosił tę konstytucję, jak tego gorąco pragnął. Na przeszkodzie jednak stanęła jego śmierć. Również niespodziewana śmierć uniemożliwiła Janowi Pawłowi I dokonanie tego. My więc, po dokładnym rozważeniu sprawy, Naszą powagą apostolską, ustanawiamy i wydajemy poniższe prawa i normy.

CZĘŚĆ I NORMY OGÓLNE I. CHARAKTER I CEL UNIWERSYTETÓW I WYDZIAŁÓW KOŚCIELNYCH 7 Art. 1. Kościół, w celu wypełnienia posłannictwa ewangelizacji zleconego mu przez Chrystusa, ma prawo oraz obowiązek erygowania i rozwijania uniwersytetów i wydziałów, zależnych od siebie.

Art. 2. W konstytucji tej przez uniwersytety i wydziały kościelne rozumie się te, które erygowane kanonicznie lub zatwierdzone przez Stolicę Apostolską, uprawiają i podają świętą doktrynę oraz nauki z nią związane, z prawem nadawania stopni akademickich powagą Stolicy Apostolskiej.

Art. 3. Cele wydziałów kościelnych są następujące: § 1. Poprzez badania naukowe uprawiać i rozwijać własne dyscypliny naukowe, a przede wszystkim dogłębnie badać Objawienie chrześcijańskie oraz wszystkie problemy z nim związane, systematycznie wyjaśniać jego prawdy, analizować w jego świetle nowe zagadnienia występujące z biegiem czasu i w sposób odpowiednio dostosowany przekazywać je ludziom współczesnym, żyjącym w różnych kręgach kulturowych.

§ 2. Dawać wyższe wykształcenie studentom we własnych dyscyplinach zgodnie z doktryną katolicką i w sposób właściwy przygotowywać ich do podejmowania zadań, jak również popierać ciągłą, czyli trwałą formację pracowników Kościoła.

§ 3. W ścisłym powiązaniu z hierarchią udzielać, zgodnie ze swym charakterem, pomocy tak Kościołom partykularnym, jak i Kościołowi powszechnemu w całokształcie posługi ewangelizacyjnej.

Art. 4. Obowiązkiem Konferencji Biskupów jest troskliwe popieranie życia i rozwoju uniwersytetów i wydziałów kościelnych ze względu na ich szczególne znaczenie w Kościele.

Art. 5. Prawo kanonicznego erygowania lub zatwierdzania uniwersytetów i wydziałów kościelnych zarezerwowane jest Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, która kieruje nimi zgodnie z normami prawa14 .

Art. 6. Jedynie uniwersytety i wydziały kanonicznie erygowane lub zatwierdzone przez Stolicę Apostolską i zorganizowane zgodnie z normami tej konstytucji posiadają prawo nadawania stopni akademickich, z zastrzeżeniem specjalnego prawa Papieskiej Komisji Biblijnej 15 .

Art. 7. Statuty każdego uniwersytetu lub wydziału, sporządzone zgodnie z normami tej konstytucji, wymagają zatwierdzenia Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego.

Art. 8. Wydziały kościelne erygowane lub zatwierdzone przez Stolicę Apostolską na uniwersytetach niekościelnych, które udzielają stopni akademickich zarówno kanonicznych, jak i cywilnych, mają obowiązek przestrzegania przepisów tej konstytucji na mocy układów zawartych przez Stolicę Apostolską z poszczególnymi narodami lub z tymi uniwersytetami.

Art. 9. § 1. Wydziały, które nie są kanonicznie erygowane ani zatwierdzone przez Stolicę Apostolską, nie mogą nadawać stopni akademickich posiadających walor kanoniczny.

§ 2. Stopnie akademickie udzielane przez te wydziały, aby mogły mieć znaczenie dla niektórych tylko skutków kanonicznych, wymagają uznania ich przez Kongregację ds. Wychowania Katolickiego.

§ 3. Celem zyskania tego uznania udzielanego poszczególnym stopniom dla specjalnej racji, winny być wypełnione warunki ustalone przez tę Kongregację.

Art. 10. Celem właściwego wprowadzenia w życie tej konstytucji, należy przestrzegać zarządzeń Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego.

II. WSPÓLNOTA AKADEMICKA I JEJ KIEROWNICTWO 8 Art. 11. § 1. Ponieważ uniwersytet lub wydział tworzy pewną wspólnotę, wszystkie osoby, czy to pojedyncze, czy też zespolone w Radach, każda zależnie od jej pozycji, winny poczuwać się do współodpowiedzialności za dobra wspólne i z gorliwością przyczyniać się do osiągnięcia celu.

§ 2. Dlatego należy dokładnie określić w Statutach ich prawa i obowiązki we wspólnocie akademickiej, tak by wykonywali je w granicach odpowiednio określonych.

Art. 12. Wielki Kanclerz reprezentuje Stolicę Apostolską wobec uniwersytetu lub wydziału, a jednocześnie uniwersytet lub wydział wobec Stolicy Apostolskiej troszczy się o jego zachowanie i rozwój, popiera łączność z Kościołem partykularnym i powszechnym.

Art. 13.

§ 1. Wielkim Kanclerzem jest prałat – ordynariusz, któremu uniwersytet lub wydział z prawa podlega, chyba że Stolica Apostolska postanowi co innego.

§ 2. Tam gdzie wymagałyby tego okoliczności, istnieć może również Wice-Wielki Kanclerz, którego władza winna być określona w Statutach.

Art. 14. Jeśli Wielkim Kanclerzem byłby ktoś inny niż ordynariusz miejsca, należy ustalić normy, w dostosowaniu do których każdy z nich mógłby zgodnie spełniać swoje zadanie.

Art. 15. Władze akademickie są osobowe i kolegialne. Władzami osobowymi są przede wszystkim Rektor lub Prezes i Dziekan. Władzami kolegialnymi są różne organy kierownicze, czyli Rady Uniwersytetu lub Wydziału.

Art. 16. Statuty uniwersytetu lub wydziału niech dokładniej określą nazwy i obowiązki władz akademickich, w jaki sposób i na jaki czas są one wyznaczane, biorąc pod uwagę zarówno charakter kanoniczny uniwersytetu lub wydziału, jak i praktykę uniwersytetów w danym regionie.

Art. 17. Władze akademickie winny być wyznaczane spośród osób naprawdę obeznanych z życiem uniwersyteckim i na ogół z grona nauczycieli któregoś z wydziałów.

Art. 18. Rektora lub Prezesa mianuje lub przynajmniej zatwierdza Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego.

Art. 19. § 1. Statuty niech określą, w jaki sposób mają ze sobą współpracować władze osobowe i kolegialne, tak aby zachowując zasadę kolegialności zwłaszcza w sprawach poważniejszych, głównie akademickich, władze osobowe korzystały z tych uprawnień, które naprawdę związane są z ich stanowiskiem.

§ 2. Dotyczy to przede wszystkim Rektora jako tego, do którego obowiązków należy kierowanie całym uniwersytetem i wspieranie stosownymi sposobami jego jedności, współpracy i rozwoju.

Art. 20. § 1. Tam, gdzie wydziały stanowią część uniwersytetu kościelnego, ich zarząd winien być należycie zharmonizowany z zarządem całego uniwersytetu, tak by sprzyjało to zarówno dobru poszczególnych wydziałów, jak i uniwersytetu, a także, by przyczyniało się do współpracy wszystkich wydziałów.

§ 2. Wymogi kanoniczne wydziałów kościelnych mają być zachowane również wtedy, gdy włączane są one do uniwersytetu niekościelnego.

Art. 21. Jeśli wydział złączany jest z jakimś seminarium lub kolegium, Statuty, respektując właściwą współpracę we wszystkich sprawach dotyczących dobra studentów, w sposób jasny i skuteczny zadbają o to, by kierownictwo akademickie i administracja wydziału oddzielone były należycie od kierownictwa i administracji seminarium czy kolegium.

III. GRONO NAUCZAJĄCE 9 Art. 22. Każdy wydział powinien posiadać liczbę wykładowców, przede wszystkim stałych, odpowiednią do rangi i rozwoju poszczególnych dyscyplin, jak również zapewniającą właściwą opiekę i pożytek studentów.

Art. 23. Powinny istnieć różne stopnie wykładowców, określone w Statutach, w zależności od stopnia przygotowania, czasu objęcia obowiązków, stałości i odpowiedzialności w wydziale, z właściwym uwzględnieniem praktyki uniwersyteckiej własnego regionu.

Art. 24. Statuty niech określą, do jakich władz należy dobór, mianowanie, awansowanie wykładowców, zwłaszcza jeśli chodzi o stałe powierzanie im zadania.

Art. 25. § 1. Do tego, by ktoś prawowicie mógł być dokooptowany do grona stałych wykładowców wydziału, wymagane jest, aby: 1° odznaczał się zasobem wiedzy, świadectwem życia i poczuciem odpowiedzialności; 2° posiadał odpowiedni doktorat lub tytuł równorzędny albo też wyjątkowe zasługi naukowe; 3° udowodnił swą zdolność do badań naukowych odpowiednimi dokumentami, a zwłaszcza publikacją rozpraw naukowych; 4° wykazał pedagogiczne uzdolnienia do nauczania.

§ 2. Te wymogi konieczne do kooptacji wykładowców stałych winny być stosowane w odpowiedni sposób również odnośnie do wykładowców niestałych.

§ 3. Należy respektować w sposób odpowiedni wymogi naukowe obowiązujące w praktyce uniwersytetów danego regionu przy doborze wykładowców.

Art. 26. § 1. Wszyscy jakiegokolwiek rodzaju wykładowcy winni odznaczać się nieskazitelnością życia, czystością doktryny i pilnością w pełnieniu obowiązków, aby mogli się skutecznie przyczyniać do osiągnięcia celu właściwego wydziałowi kościelnemu.

§ 2. Ci, którzy nauczają spraw dotyczących wiary lub moralności winni mieć świadomość, że zadanie to mają wykonywać w pełnej wspólnocie z autentycznym Magisterium Kościoła, a przede wszystkim z Biskupem Rzymskim16 .

Art. 27. § 1. Ci, którzy wykładają dyscypliny odnoszące się do wiary i obyczajów, winni otrzymać misję kanoniczną od Wielkiego Kanclerza lub jego delegata po złożeniu wyznania wiary; nie nauczają oni bowiem własną powagą, ale na mocy misji otrzymanej od Kościoła. Natomiast inni wykładowcy winni otrzymać zezwolenie na nauczanie od Wielkiego Kanclerza lub jego delegata.

§ 2. Wszyscy wykładowcy, zanim otrzymają stałe zaangażowanie do pełnienia obowiązków lub zanim podniesieni zostaną na najwyższy stopień dydaktyczny, albo w obu tych przypadkach, muszą otrzymać, wedle określenia Statutów, Nihil obstat od Stolicy Apostolskiej.

Art. 28. Promocji na wyższy stopień dokonuje się po odpowiednim czasie, w zależności od doświadczenia w sprawach dydaktycznych, dokonanych badań, wydanych publikacji naukowych, ducha współpracy w nauczaniu i pracy badawczej oraz oddania się wydziałowi.

Art. 29. Wykładowcy, aby mogli zadośćuczynić swemu zadaniu, powinni być wolni od innych zajęć, których nie można pogodzić z ich obowiązkiem pracy badawczej i nauczycielskiej, jakiej Statuty wymagają od poszczególnych stopni nauczycielskich.

Art. 30. Statuty niech określą: a) kiedy i pod jakimi warunkami wykładowcy przestają pełnić swe zadanie; b) z jakich powodów i wedle jakiej procedury mogą być zawieszeni w pełnieniu zadań lub nawet ich pozbawieni, tak jednak, by w sposób należyty zabezpieczone zostały prawa tak wykładowcy, jak i wydziału lub uniwersytetu, a przede wszystkim jego studentów i wspólnoty kościelnej.

IV. STUDENCI 10 Art. 31. Wydziały kościelne są otwarte dla wszystkich, zarówno duchownych, jak i świeckich, którzy posiadając właściwe świadectwo, przykładnym życiem i poprzednimi studiami okazują się zdatnymi do tego, aby byli wpisani na listę studentów wydziału.

Art. 32. § 1. By ktoś mógł być wpisany na listę studentów wydziału w celu uzyskania stopni akademickich, musi przedłożyć świadectwo studiów konieczne do wstąpienia na uniwersytet państwowy swego regionu lub państwa, w którym znajduje się wydział.

§ 2. Wydział we własnych Statutach niech określi, jakie warunki do spełnienia są jeszcze może wymagane ponad to, co powiedziane zostało w § 1, do rozpoczęcia studiów na wydziale, również odnośnie znajomości języków zarówno starożytnych, jak i nowożytnych.

Art. 33. Studenci powinni wiernie przestrzegać praw wydziału odnoszących się do wszelkich zarządzeń i karności – głównie dotyczących programu studiów, uczestniczenia w zajęciach i egzaminów – oraz tego wszystkiego, co wiąże się z życiem wydziału.

Art. 34. Statuty niech określą, w jaki sposób studenci, czy to poszczególni, czy grupowo, mogą uczestniczyć w życiu społeczności uniwersyteckiej w tych sprawach, w których mogliby przyczynić się do dobra wspólnego wydziału lub uniwersytetu.

Art. 35. Statuty niech określą również, w jaki sposób studenci, z ważnych powodów, mogą być zawieszeni w niektórych uprawnieniach lub ich pozbawieni, albo też wyłączeni z wydziału, tak jednak by zabezpieczone były należycie prawa zarówno studenta, jak wydziału lub uniwersytetu, a także wspólnoty kościelnej.

V. URZĘDNICY I PRACOWNICY ADMINISTRACJI 11 Art. 36.

§ 1. Władze uniwersytetu lub wydziału niech będą wspierane w kierowaniu i administrowaniu przez urzędników, należycie zaprawionych w pełnieniu swego zadania.

§ 2. Urzędnikami są głównie: sekretarz, bibliotekarz, ekonom.

Art. 37. Niech też będą zaangażowani pracownicy administracji, którzy oddani byliby stróżostwu, sprawom porządkowym i pełnieniu innych obowiązków, wedle potrzeb uniwersytetu lub wydziału.

VI. PROGRAM STUDIÓW 12 Art. 38. § 1. Odnośnie do programu studiów należy dokładnie przestrzegać zasad i norm zawartych co do różnych przedmiotów w dokumentach kościelnych, a zwłaszcza II Soboru Watykańskiego; jednocześnie zaś należy uwzględniać utrwalone osiągnięcia wynikające z postępu nauk, które szczególniej przyczyniają się do rozwiązywania problemów aktualnie dyskutowanych.

§ 2. Na poszczególnych wydziałach należy stosować metodę naukową odpowiadającą postulatom właściwym danym dyscyplinom naukowym. W sposób odpowiedni stosować też należy nowoczesne metody dydaktyczne i pedagogiczne sprzyjające bardziej osobistemu zainteresowaniu studentów i ich aktywnej postawie w odbywaniu studiów.

Art. 39. § 1. Zgodnie z normą II Soboru Watykańskiego, w zależności od charakteru poszczególnych wydziałów: 1° należy uznawać właściwą swobodę17 w badaniach i w nauczaniu, tak aby można było osiągnąć prawdziwy postęp w poznaniu i rozumieniu prawdy Bożej; 2° jednocześnie niech będzie sprawą oczywistą, że: a) prawdziwa wolność w nauczaniu z konieczności musi się mieścić w granicach słowa Bożego tak, jak jest ono stale nauczane przez żywy Urząd Nauczycielski Kościoła; b) również prawdziwa wolność w procesie badawczym z konieczności opierać się musi na przylgnięciu do słowa Bożego i posłusznej dyspozycyjności względem Urzędu Nauczycielskiego Kościoła, któremu zlecone zostało zadanie autentycznej interpretacji słowa Bożego.

§ 2. Z tych powodów, w sprawie tak doniosłej i wymagającej wielkiej roztropności, postępować należy z ufnością i bez podejrzeń, a jednocześnie z wielką rozwagą i bez lekkomyślności, zwłaszcza w nauczaniu; łączyć też należy pilnie postulaty naukowe z duszpasterskimi potrzebami ludu Bożego.

Art. 40. Na każdym wydziale przebieg studiów winien być w sposób odpowiedni rozłożony na różne stopnie, czyli cykle, w zależności od wymogów przedmiotu, tak by wszędzie: a) najpierw podawano wiadomości ogólne, mające związek ze wszystkimi dyscyplinami łącznie z wprowadzeniem do posługiwania się metodą naukową; b) następnie należy przystąpić do bardziej dokładnego studium określonej grupy dyscyplin, a jednocześnie niech studenci dokładniej zaprawiają się w posługiwaniu się metodą badań naukowych; c) i wreszcie niech dojdzie do osiągnięcia postępu w dojrzałości naukowej, zwłaszcza poprzez pisanie rozprawy, przyczyniającej się naprawdę do rozwoju nauki.

Art. 41. § 1. Należy określić dyscypliny koniecznie wymagane do osiągnięcia właściwego celu wydziału oraz te, które z różnych powodów dopomagają do jego osiągnięcia, oraz wskazać, jak one różnią się między sobą.

§ 2. Na poszczególnych wydziałach tak należy uporządkować dyscypliny, by tworzyły one organiczną całość, by służyły gruntownemu i zwartemu wykształceniu studentów i jednocześnie umożliwiały łatwiejszą współpracę wzajemną wykładowców.

Art. 42. Należy koniecznie prowadzić wykłady, zwłaszcza w cyklu podstawowym, a studenci mają uczęszczać na nie zgodnie z ustaleniami Statutów.

Art. 43. Należy pilnie odbywać ćwiczenia i seminaria, zwłaszcza w cyklu specjalizacyjnym, pod kierunkiem wykładowców, i winno się je uzupełniać przez prywatne studium studentów oraz częste ich rozmowy z wykładowcami.

Art. 44. Statuty wydziału niech ustalą, jakim egzaminom lub równoznacznym sprawdzianom winni studenci poddać się, czy to pisemnie, czy ustnie, przy końcu semestru lub roku, a zwłaszcza przy końcu cyklu, celem stwierdzenia ich postępu do kontynuowania studiów na wydziale i uzyskiwania stopni akademickich.

Art. 45. Statuty niech też określają, w jaki sposób należy ustosunkować się do studiów odbytych gdzie indziej, zwłaszcza odnośnie do udzielania zwolnień od pewnych dyscyplin lub egzaminów czy też skrócenia przebiegów studiów z zachowaniem przepisów Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego.

VII. STOPNIE AKADEMICKIE 13 Art. 46. § 1. Po odbyciu poszczególnych cyklów studiów może być nadany właściwy stopień akademicki, jaki należy ustalić dla poszczególnych wydziałów, z uwzględnieniem zarówno trwania cyklu, jak i wykładanych w tym czasie dyscyplin.

§ 2. Dlatego, zgodnie z normami ogólnymi i szczegółowymi tejże konstytucji, Statuty poszczególnych wydziałów niech dokładnie określą wszystkie stopnie mające być udzielane oraz warunki ich udzielania.

Art. 47. § 1. Stopniami akademickimi nadawanymi przez wydział kościelny są: bakalaureat, licencjat, doktorat.

§ 2. Do tych stopni mogą być dodane specjalne kwalifikacje w zależności od różnorodności wydziałów i programu studiów na poszczególnych wydziałach.

Art. 48. Stopnie akademickie mogą być w Statutach poszczególnych wydziałów określone również innymi nazwami, z uwzględnieniem praktyki uniwersytetów własnego regionu, byleby tylko jasno sprecyzowana została ich równoważność ze stopniami akademickimi wymienionymi wyżej, a także by zachowana została jednolitość na wydziałach kościelnych tegoż regionu.

Art. 49. § 1. Nikt nie może uzyskać stopnia akademickiego, jeśli nie był w sposób właściwy zapisany na studenta wydziału, nie ukończył toku studiów przepisanego Statutami i nie zdał egzaminów lub innych prób.

§ 2. Do uzyskania doktoratu wymagana jest ponadto rozprawa doktorska przyczyniająca się naprawdę do postępu nauki, napisana pod kierunkiem wykładowcy, przeanalizowana w publicznej dyskusji, zaaprobowana w sposób kolegialny i częściowo przynajmniej opublikowana drukiem.

Art. 50. § 1. Doktorat jest stopniem akademickim uprawniającym do prowadzenia wykładów na wydziale i dlatego jest on do tego wymagany. Licencjat jest stopniem akademickim uprawniającym do wykładania w wyższym seminarium lub w szkole równorzędnej i dlatego jest on do tego wymagany.

§ 2. Kompetentna władza kościelna ustala, jakie stopnie akademickie są wymagane do pełnienia różnych urzędów kościelnych.

Art. 51. Doktorat honorowy może być nadany ze względu na wyjątkowe zasługi naukowe lub kulturalne, zdobyte w zakresie rozwijania nauk kościelnych.

VIII. SPRAWY DYDAKTYCZNE 14 Art. 52. Dla osiągnięcia własnych celów, a głównie dla prowadzenia badań naukowych, na każdym uniwersytecie lub wydziale ma istnieć odpowiednia biblioteka, dostosowana do potrzeb wykładowców i studentów, uporządkowana w sposób właściwy i zaopatrzona w dogodne katalogi.

Art. 53. Poprzez odpowiednią sumę pieniędzy, ustalaną każdego roku, biblioteka stale winna powiększać swój księgozbiór zarówno w zakresie dzieł dawnych, jak i współczesnych, a także podstawowych czasopism, tak by mogła służyć skutecznie pomocą w pracach badawczych oraz przy wykładaniu poszczególnych dyscyplin, jak również przy uczeniu się i prowadzeniu ćwiczeń oraz seminariów.

Art. 54. Na czele biblioteki winien stać fachowiec, wspomagany przez odpowiednią Radę uczestniczący w sposób stosowny w Radzie Uniwersytetu lub Wydziału.

Art. 55. § 1. Wydział powinien posiadać do swej dyspozycji również urządzenia techniczne, audiowizualne itd., pomocne w pracy dydaktycznej.

§ 2. W zależności od charakteru i celu uniwersytetu lub wydziału powinny istnieć również instytuty badawcze i laboratoria naukowe oraz inne urządzenia pomocnicze, konieczne do osiągnięcia własnych celów.

IX. SPRAWY EKONOMICZNE 15 Art. 56. Uniwersytet lub wydział powinien posiadać do swej dyspozycji odpowiedni majątek, konieczny do właściwego osiągnięcia swego celu. Należy dokładnie określić stan majątkowy i prawa własności.

Art. 57. Statuty niech określą zadania ekonoma, jak również udział rektora lub prezesa oraz Rad w sprawach ekonomicznych uniwersytetu lub wydziału, zgodnie z zasadami właściwej ekonomii, tak by zachowana była zdrowa administracja.

Art. 58. Wykładowcy, urzędnicy i pracownicy administracyjni mają otrzymywać odpowiednie wynagrodzenie, przy uwzględnieniu zwyczajów panujących w danym regionie również i co do opieki i ubezpieczeń społecznych.

Art. 59. Statuty niech określają również normy ogólne dotyczące sposobów uczestnictwa studentów w wydatkach uniwersytetu lub wydziału, poprzez wnoszenie opłat przy wpisie, opłat rocznych i związanych z egzaminami oraz dyplomami.

X. PLANOWE ROZMIESZCZENIE WYDZIAŁÓW I WSPÓŁDZIAŁANIE 16 Art. 60. § 1. Należy dbać troskliwie o wyznaczone z góry rozmieszczenie uniwersytetów i wydziałów, czyli tzw. planowanie, by w ten sposób zapewnić zarówno ich utrzymanie i rozwój, jak i ich właściwe usytuowanie w różnych częściach świata.

§ 2. Dla osiągnięcia tego celu Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego korzystać będzie z rad Konferencji Biskupów i Komisji rzeczoznawców.

Art. 61. Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego wówczas tylko zadecyduje erekcję lub zatwierdzenie nowego uniwersytetu lub wydziału, gdy istnieją wszystkie konieczne do tego warunki, po uzyskaniu opinii ordynariusza miejsca, Konferencji Biskupów, jak również ludzi doświadczonych – zwłaszcza z grona pracowników sąsiednich wydziałów.

Art. 62. § 1. Afiliację instytutu do jakiegoś wydziału, dla zyskiwania stopnia bakalaureatu, Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego uzna tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki przez nią określone.

§ 2. Jest rzeczą bardzo pożądaną, aby studia teologiczne zarówno diecezji, jak i instytutów zakonnych afiliowane były do któregoś Wydziału Świętej Teologii.

Art. 63. Przyłączenie (aggregatio) i wcielenie instytutu do jakiegoś wydziału, celem zyskiwania również wyższych stopni akademickich, Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego uzna tylko wówczas, gdy zostaną spełnione warunki przez nią ustalone.

Art. 64. Pilnie należy dbać o to, by istniała współpraca pomiędzy wydziałami, czy to tego samego uniwersytetu, czy danego regionu, czy także w szerszym zakresie. Przyczynia się ona bowiem w wysokim stopniu do rozwoju badań naukowych, prowadzonych przez wykładowców oraz do lepszego kształcenia studentów, sprzyja metodzie tzw. interdyscyplinarnej, która z każdym dniem wydaje się być bardziej konieczna, i podobnie też wprowadzaniu w życie zasady tzw. komplementarności pomiędzy wydziałami. Ogólnie zaś ta współpraca pomaga przenikać mądrości chrześcijańskiej do całej kultury.

CZĘŚĆ II NORMY SZCZEGÓŁOWE Art. 65. Oprócz norm wspólnych dla wszystkich wydziałów kościelnych, wyłożonych w pierwszej części tej konstytucji, podaje się normy szczegółowe dla niektórych wydziałów, z uwagi na ich specjalny charakter i znaczenie w Kościele.

I. WYDZIAŁ ŚWIĘTEJ TEOLOGII 17 Art. 66. Wydział Świętej Teologii dąży do tego, by doktryna katolicka, zaczerpnięta z największą troskliwością z Bożego Objawienia, dokładniej została zrozumiana przy pomocy właściwej sobie metody i została systematycznie wyłożona; dąży również do tego, by dokładnie badano rozwiązywanie problemów ludzkich w świetle tegoż Objawienia.

Art. 67. § 1. Studium Pisma Świętego winno być niejako duszą Świętej Teologii, która, jako na odwiecznym fundamencie, opiera się na słowie Bożym napisanym łącznie z żywą Tradycją18 .

§ 2. Poszczególne zaś dyscypliny teologiczne tak winny być wykładane, by z racji wewnętrznych każdego przedmiotu i w powiązaniu z innymi dyscyplinami również filozoficznymi jako też z naukami antropologicznymi, jasna ukazywała się jedność całego wykształcenia teologicznego oraz by wszyscy byli skierowani do dogłębnego poznania tajemnicy Chrystusa, celem skuteczniejszego głoszenia jej ludowi Bożemu i wszystkim narodom.

Art. 68. § 1. Prawda objawiona winna być rozważana również w powiązaniu z osiągnięciami naukowymi postępującego czasu, by można było jasno poznać, „w jaki sposób wiara i rozum dążą do jednej prawdy”19 ; a także by jej wykład był – bez zmiany prawdy – dostosowany do umysłowości i charakteru każdej kultury, ze szczególnym uwzględnieniem filozofii i mądrości narodów, przy jednoczesnym unikaniu pozorów wszelkiego synkretyzmu i fałszywego partykularyzmu20 .

§ 2. Należy pilnie badać, wybierać i przyjmować pozytywne wartości znajdujące się w różnych filozofiach i kulturach; nie należy jednak przyjmować systemów i metod niedających się pogodzić z wiarą chrześcijańską.

Art. 69. Zagadnienia ekumeniczne należy dokładnie omawiać zgodnie z normami kompetentnych władz kościelnych21 ; zwracać też należy pilną uwagę na stosunki z religiami niechrześcijańskimi; z uważną troskliwością należy badać problemy wynikające ze współczesnego ateizmu.

Art. 70. W badaniu i w nauczaniu doktryny katolickiej zawsze ujawniać się winna wierność wobec Urzędu Nauczycielskiego Kościoła. W realizacji nauczania, zwłaszcza w ramach cyklu podstawowego, należy najpierw wykładać te zagadnienia, które należą do nabytego dziedzictwa Kościoła. Opinie prawdopodobne i osobiste, mające swe źródło w nowych badaniach, należy podawać w mniejszym zakresie i ze zwróceniem uwagi na ich problematyczny charakter.

Art. 71. W trakcie wykładania doktryny należy stosować się do norm zawartych w dokumentach II Soboru Watykańskiego, jak również w nowszych dokumentach Stolicy Apostolskiej 22 , o ile odnoszą się one do studiów akademickich.

Art. 72. Przebieg studiów Wydziału Świętej Teologii obejmuje:
a) Cykl pierwszy, podstawowy, trwający pięć lat, czyli 10 semestrów albo trzy lata, jeśli przed nim wymagane jest dwuletnie studium filozofii. Oprócz gruntownego nauczania filozofii, której studium jest koniecznym wprowadzeniem do teologii, należy w taki sposób podawać dyscypliny teologiczne, by stanowiły one organiczny wykład całej doktryny katolickiej, łącznie z wprowadzeniem do metod naukowego badania teologicznego. Cykl kończy się akademickim stopniem bakalaureatu lub innym odpowiednim stopniem akademickim określonym w Statutach.

b) Cykl drugi, specjalistyczny, trwający dwa lata, czyli cztery semestry. Podczas tego cyklu wykłada się różne dyscypliny specjalne w zależności od charakteru specjalizacji, jak również odbywa się seminaria i ćwiczenia mające na celu nabycie wprawy w naukowych badaniach teologicznych. Cykl kończy się stopniem akademickim licencjatu z zaznaczeniem specjalności.

c) Cykl trzeci, w ramach którego przez odpowiedni czas doskonali się naukowe wykształcenie teologiczne, zwłaszcza poprzez opracowanie rozprawy doktorskiej. Cykl kończy się akademickim stopniem doktoratu.

Art. 73. § 1. By ktoś mógł zostać wpisany na Wydział Świętej Teologii, musi przedtem odbyć studia wymagane przepisem art. 32 tej konstytucji.

§ 2. Tam, gdzie pierwszy cykl na Wydziale trwa trzy lata, studenci muszą przedłożyć świadectwo ukończenia dwuletniego studium filozoficznego, odbytego na uznanym wydziale filozoficznym lub instytucie.

Art. 74.

§ 1. Szczególnym obowiązkiem Wydziału Świętej Teologii jest troska o naukowe wykształcenie teologiczne tych, którzy dążą do kapłaństwa lub przygotowują się do specjalnych zadań kościelnych.

§ 2. Do tego celu niech służą również specjalne dyscypliny, odpowiednio dostosowane dla alumnów; co więcej, jest rzeczą wskazaną, by Wydział ustanowił specjalny „Rok duszpasterski” dla uzupełnienia formacji duszpasterskiej, który po zakończeniu pięciolecia podstawowego wymagany jest do kapłaństwa i którego ukończenie może być udokumentowane wydaniem specjalnego dyplomu.

II. WYDZIAŁ PRAWA KANONICZNEGO 18 Art. 75. Wydział Prawa Kanonicznego, Łacińskiego lub Wschodniego, stara się kultywować i rozwijać dyscypliny kanonistyczne w świetle prawa ewangelicznego oraz gruntownie kształcić w nich studentów, aby przysposobić ich do badań oraz do pracy nauczycielskiej, jak również do pełnienia specjalnych zadań kościelnych.

Art. 76. Program studiów Wydziału Prawa Kanonicznego obejmuje:
a) Cykl pierwszy, trwający przynajmniej przez rok, czyli dwa semestry, w czasie którego podawane są ogólne zasady prawa kanonicznego oraz te dyscypliny, które są wymagane do wyższego wykształcenia prawniczego;

b) Cykl drugi, trwający dwa lata, czyli cztery semestry, poświęcone głębszemu studium całego Kodeksu Prawa Kanonicznego z dodaniem studium dyscyplin pokrewnych;

c) Cykl trzeci, trwający przynajmniej rok, czyli dwa semestry, poświęcony doskonaleniu wykształcenia prawniczego i opracowaniu rozprawy doktorskiej.

Art. 77.

§ 1. Odnośnie do dyscyplin w pierwszym cyklu, Wydział może korzystać z wykładów prowadzonych na innych wydziałach, jeśli uzna, że odpowiadają one jego własnym postulatom.

§ 2. Drugi cykl kończy się licencjatem; trzeci zaś doktoratem.

§ 3. Statuty Wydziału niech określą szczegółowe wymogi, konieczne dla uzyskania poszczególnych stopni akademickich z uwzględnieniem zarządzeń Kongreacji ds. Wychowania Katolickiego.

Art. 78. Aby ktoś mógł zapisać się na Wydział Prawa Kanonicznego, konieczne jest, aby ukończył przedtem wymagane studia zgodnie z przepisem art. 32 tej konstytucji.

III. WYDZIAŁ FILOZOFII 19 Art. 79. § 1. Kościelny Wydział Filozofii stara się badać problemy filozoficzne i „w oparciu o wiecznie wartościowe dziedzictwa filozoficzne”23 stara się rozwiązywać je w świetle naturalnego rozumu oraz wykazywać ich harmonię z chrześcijańską wizją świata, człowieka i Boga, przedstawiając we właściwym świetle stosunek filozofii do teologii.

§ 2. Następnie zaś zamierza tak kształcić swych studentów, aby stali się oni zdolni do podejmowania funkcji nauczycielskich oraz innych odpowiednich zadań intelektualnych, a także do rozwijania kultury chrześcijańskiej i owocnego dialogu z ludźmi naszych czasów.

Art. 80. Przy nauczaniu filozofii należy przestrzegać norm do niej się odnoszących, zawartych w dokumentach II Soboru Watykańskiego24 , jak również w nowszych dokumentach Stolicy Apostolskiej 25 , o ile dotyczą one również studiów akademickich.

Art. 81. Przebieg studiów Wydziału Filozofii obejmuje:
a) Cykl pierwszy, podstawowy, w którym przez dwa lata, czyli cztery semestry, podawany jest zwarty wykład różnych części filozofii, traktujących o świecie, człowieku i Bogu, jak również wykład historii filozofii łącznie z wprowadzeniem do metody badań naukowych;

b) Cykl drugi początkowej specjalizacji, w ramach którego przez dwa lata, czyli cztery semestry, realizuje się głębsze rozważania filozoficzne jakiejś części filozofii poprzez specjalne dyscypliny i seminaria.

c) Cykl trzeci jest poświęcony rozwijaniu dojrzałości filozoficznej przez odpowiedni czas, zwłaszcza poprzez opracowanie rozprawy doktorskiej.

Art. 82. Pierwszy cykl kończy się bakalaureatem, drugi licencjatem ze specjalnym określeniem, trzeci doktoratem.

Art. 83. Warunkiem wpisania na Wydział Filozoficzny jest odbycie uprzednio odpowiednich studiów zgodnie z przepisem art. 32 tej konstytucji.

IV. INNE WYDZIAŁY 20 Art. 84. Oprócz Wydziałów Świętej Teologii, Prawa Kanonicznego i Filozofii erygowane są kanonicznie lub mogą być erygowane inne wydziały kościelne, w zależności od potrzeb Kościoła, dla osiągnięcia specjalnych celów. Takimi celami są: a) głębsze badanie w zakresie pewnych ważniejszych dyscyplin spośród dyscyplin teologicznych, prawnych, filozoficznych;

b) rozwój innych nauk, zwłaszcza nauk o człowieku, posiadających ściślejszy związek

z dyscyplinami teologicznymi lub z działem ewangelizacji; c) studium nauk humanistycznych pomagających czy to lepiej zrozumieć Objawienie chrześcijańskie, czy też skuteczniej prowadzić dzieło ewangelizacji;

d) wreszcie dokładniejsze przygotowanie zarówno duchownych, jak i świeckich do odpowiedniego pełnienia specjalnych zadań apostolskich.

Art. 85. Dla osiągnięcia celów wymienianych w poprzednim artykule zostały już erygowane i udzielają stopni akademickich powagą Stolicy Apostolskiej następujące wydziały lub instytuty ad instar Wydziału:
– Archeologii Chrześcijańskiej,
– Biblijny i Starożytego Wschodu,
– Historii Kościelnej,
– Literatur Chrześcijańskich i Klasycznych,
– Liturgiczny,
– Misjologii,
– Muzyki Sakralnej,
– Psychologii,
– Nauk o Wychowaniu lub Pedagogii,
– Nauk Religioznawczych,
– Nauk Społecznych,
– Studiów Arabskich i Islamologii,
– Studiów Średniowiecznych,
– Studiów Kościelnych Wschodnich,
– Obojga Praw (Kanonicznego i Cywilnego).

Art. 86. Obowiązkiem Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego będzie odpowiednie ustalenie norm specjalnych dla tych wydziałów lub instytutów, podobnie jak w poprzednich tytułach zrobiono to dla Wydziałów Świętej Teologii, Prawa Kanonicznego i Filozofii.

Art. 87. Również wydziały i instytuty, dla których normy specjalne nie zostały jeszcze wydane, winny opracować własne Statuty, dostosowane do norm ogólnych zawartych w pierwszej części tej konstytucji oraz uwzględniając specjalny charakter i cel właściwy każdego poszczególnego wydziału lub instytutu.

V. NORMY PRZEJŚCIOWE 21 Art. 88. Niniejsza konstytucja zacznie obowiązywać od pierwszego dnia roku akademickiego 1980-1981 lub roku akademickiego 1981, w zależności od kalendarza szkolnego różnych regionów.

Art. 89. Poszczególne uniwersytety lub wydziały mają obowiązek przedłożenia własnych Statutów, dostosowanych do tejże konstytucji, Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego przed dniem 1 stycznia 1981 r.; w przeciwnym razie tym samym zawiesza się im prawo nadawania stopni akademickich.

Art. 90. Na poszczególnych wydziałach tak należy zorganizować studia, aby studenci mogli otrzymać stopnie akademickie zgodnie z normami tej konstytucji natychmiast od chwili, gdy konstytucja ta zacznie obowiązywać, z zachowaniem praw uprzednio przez nie nabytych.

Art. 91. Statuty zatwierdzone będą na okres próbny, tak aby w ciągu trzech lat od zatwierdzenia mogły być udoskonalone, celem uzyskania ostatecznego zatwierdzenia.

Art. 92. Wydziały mające powiązania prawne z władzą państwową będą mogły wyzyskać

dłuższy okres czasu na rewizję Statutów, za aprobatą Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego.

Art. 93. Zadaniem Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego będzie przedłożenie zmian do tej konstytucji, gdy z upływem czasu wymagać tego będą okoliczności, aby konstytucja mogła być w pełni dostosowana do postulatów nowych wydziałów kościelnych.

Art. 94. Obowiązujące obecnie prawa i zwyczaje sprzeczne z tą konstytucją, czy to powszechne, czy też partykularne, również bardzo specjalne i godne indywidualnej wzmianki, tracą swą moc. Również tracą całkowicie moc przywileje udzielone dotychczas przez Stolicę Apostolską osobom czy to fizycznym, czy też moralnym, sprzeczne z przepisami tej konstytucji.

Chcemy wreszcie, by ta nasza konstytucja była prawomocna, obowiązująca i zawsze skuteczna, by osiągnęła wszystkie swe skutki i zachowywana była z religijną uległością przez wszystkich, do których się odnosi, bez względu na jakiekolwiek postanowienia jej przeciwne. Gdyby zaś ktoś, świadomie lub nieświadomie, postępował wbrew temu, co oznajmiliśmy, nakazujemy uważać to za pozbawione mocy prawnej i nieważne.

W Rzymie u Świętego Piotra, dnia 15 kwietnia, w uroczystość Zmartwychwstania Pana naszego Jezusa Chrystusa, roku 1979, w pierwszym roku mojego Pontyfikatu.

Jan Paweł II, papież
Konstytucja apostolska
SCRIPTURARUM THESAURUS
ogłaszająca typiczne wydanie Biblii Skarbiec Pism, w którym zawarte jest orędzie dane ludziom przez Boga – trafnie bowiem mówi św. Augustyn: „Z tego miasta, z którego pochodzimy, nadeszły dla nas listy: one to (...) zachęcają nas do dobrego życia”1 – słusznie był zawsze otaczany przez Kościół najwyższą czcią i strzeżony ze szczególną starannością. On też od samych swoich początków nigdy nie przestał troszczyć się o to, aby lud chrześcijański miał jak najwięcej sposobności słyszenia słowa Bożego, zwłaszcza w świętej liturgii, w sprawowaniu której „Pismo Święte ma doniosłe znaczenie”2 .

Otóż Kościół w krajach zachodnich nad pozostałe przekłady postawił ten, który zwykle bywa nazywany Wulgatą i który, dokonany w największej części przez sławnego nauczyciela, św. Hieronima, „sprawdzony został w wielowiekowym stosowaniu go w Kościele”3 . Przykładem tak zaszczytnej opinii jest także troska o krytyczne przepracowanie jego tekstu i przygotowanie wydania, które stosownie do głębszej wiedzy jest dotąd opracowywane przez zakonników Opactwa św. Hieronima w Rzymie, któremu zlecił to nasz poprzednik, śp. Pius XI 4 .

W naszym zaś wieku II Sobór Watykański, potwierdzając szacunek oddawany temu wydaniu, zwanemu Wulgatą5 , oraz zmierzając do tego, aby Psałterz w Liturgii godzin był łatwiej zrozumiały, postanowił, aby pomyślnie rozpoczęte dzieło jego krytycznego przeglądu „jak najrychlej było doprowadzone do końca, z uwzględnieniem łaciny chrześcijańskiej oraz całej tradycji Kościoła łacińskiego”6 .

Biorąc to wszystko pod uwagę, Paweł VI, nasz śp. poprzednik, przed zakończeniem tego Soboru, to jest dnia 29 listopada 1965 roku, ustanowił specjalną Komisję Papieską, której zadaniem było wykonanie polecenia tegoż Soboru Powszechnego i krytyczne przeglądnięcie wszystkich ksiąg Pisma Świętego, aby Kościół był wyposażony w wydanie łacińskie, jakiego wymagają postępujące naprzód studia biblijne i które służyłoby przede wszystkim do użytku liturgicznego.

W dokonywaniu tego przeglądu „należy zachować co do słowa tekst starego wydania Wulgaty tam, gdzie pierwotne teksty odpowiadają dokładnie tym, jakie podane są w dzisiejszych wydaniach opracowanych krytycznie; roztropnie zaś należy go zmienić tam, gdzie od nich się odchyla lub mniej dobrze je wyjaśnia. Została przeto zastosowana chrześcijańska łacina biblijna, aby w ten sposób należny szacunek dla tradycji pogodzić ze słusznymi wymaganiami współczesnej krytyki”7 .

Tekst, jaki powstał z tego krytycznego przeglądu, który więcej trudu wymagał w pewnych Księgach Starego Testamentu, do których nie przyłożył ręki św. Hieronim, od roku 1969 do roku 1977 wydawany był w oddzielnych księgach, teraz natomiast został ogłoszony w wydaniu „wzorcowym”, zawartym w jednej księdze. To nowe wydanie Wulgaty będzie mogło służyć także do tego, aby na nim opierać tłumaczenie ludowe, przeznaczone do użytku liturgicznego i duszpasterskiego, a także, aby posłużyć się słowami Pawła VI, naszego poprzednika, „wolno przypuszczać, że będzie pewną bezpieczną podstawą, na której opierać się będą studia biblijne, zwłaszcza tam, gdzie biblioteki umożliwiające nauki specjalne są trudniej dostępne i trudniejsze jest rozwijanie stosownych studiów”8 .

W minionych czasach Kościół mniemał, że dawne wydanie Wulgaty jest wystarczające i w dostatecznym stopniu może służyć do przekazywania słowa Bożego ludowi chrześcijańskiemu. Tym lepiej będzie mogło pełnić to nowe wydanie Wulgaty.

Dzieło zatem, którego Paweł VI bardzo pragnął, lecz nie mógł go widzieć ukończonego, które starannie prowadził dalej Jan Paweł I, który Pięcioksiąg przeglądnięty przez wspomnianą Komisję Papieską postanowił posłać do pracy mającym się zebrać w Puebli biskupom, i którego My sami razem z wieloma ze świata katolickiego bardzo oczekiwaliśmy, po wydrukowaniu, z radością oddajemy już Kościołowi.

Skoro tak sprawy się przedstawiają, mocą tego listu uznajemy i ogłaszamy nowe wydanie Wulgaty Ksiąg Świętych jako „wzorcowe”, przeznaczone zwłaszcza do użytku w świętej liturgii, lecz przystosowane także, jak powiedzieliśmy, do innych celów.

Pragniemy wreszcie, aby ta nasza konstytucja była zawsze w mocy i miarodajna oraz przez wszystkich, do których to należy, sumiennie zachowywana, niezależnie od jakichkolwiek zarządzeń przeciwnych.

W Rzymie, u Świętego Piotra, dnia 25 kwietnia, w święto św. Marka Ewangelisty, roku 1979, w pierwszym roku mojego Pontyfikatu. Jan Paweł II, papież

Konstytucja apostolska
MAGNUM MATRIMONII SACRAMENTUM
prawne uznanie Papieskiego Instytutu Studiów nad Małżeństwem i Rodziną Jan Paweł II biskup, Sługa sług Bożych, na wieczną rzeczy pamiątkę 1 Kościół, „świadom tego, że małżeństwo i rodzina stanowią jedno z najcenniejszych dóbr ludzkości”1 , zawsze otaczał szczególną troską pasterską wielką tajemnicę małżeństwa (por. Ef 5,32).

Albowiem „szczęście osoby i społeczności ludzkiej oraz chrześcijańskiej wiąże się ściśle z pomyślną sytuacją wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej”2 .

Świadectwem owej pieczołowitej troski pasterskiej jest poczesne miejsce przyznane temu zagadnieniu przez II Sobór Watykański.

Także najwyżsi pasterze oraz biskupi całego świata, odpowiadając na pytania naszych czasów, nieustannie i z naciskiem przedkładali wiernym doskonały obraz małżeństwa i rodziny. W tym duchu poprzednik nasz Paweł VI ogłosił encyklikę Humanae vitae.

Pośród licznych przejawów owej troski i uwagi, które można zaobserwować w ciągu ostatnich lat, wyróżnia się Synod Biskupów odbyty w Rzymie w dniach od 26 września do 25 października 1980 roku, jak również ustanowienie Papieskiej Rady ds. Rodziny.

2 Obowiązek „głoszenia wszystkim zamysłu Bożego dotyczącego małżeństwa i rodziny, zapewniając im pełną żywotność oraz rozwój ludzki i chrześcijański”3 , należy zaiste do szczególnych zadań powierzonych posłannictwu Kościoła w odniesieniu do małżeństwa i rodziny.

Z tej przyczyny Kościół, zwłaszcza po II Soborze Watykańskim, podejmuje dzieło rozwijania badań teologicznych nad małżeństwem i rodziną, jak i powoływania instytutów dla kształcenia tych, którzy w specjalny sposób oddają się na tym polu działalności pasterskiej. Wydaje się zatem, iż konieczne jest powołanie do życia Instytutu studiów wyższych, który będzie prowadził poszukiwania teologiczne i pastoralne nad małżeństwem i rodziną ku pożytkowi całego Kościoła powszechnego.

3 Po dojrzałym przeto namyśle postanawiamy i zarządzamy, że Papieski Instytut Studiów nad Małżeństwem i Rodziną, utworzony i działający już przy Uniwersytecie Laterańskim, otrzymuje formę prawną. Jego celem będzie zgłębianie prawdy o małżeństwie i rodzinie przy pomocy metod naukowych, tak ażeby świeccy, osoby zakonne i duchowni mogli otrzymać w tej materii formację bądź to filozoficzno-teologiczną, bądź humanistyczną, i w ten sposób lepiej i skuteczniej pełnić swoje posługiwanie duszpasterskie i kościelne dla dobra ludu Bożego.

Stąd do statusu prawnego tegoż Instytutu należy udzielanie następujących stopni akademickich: – doktoratu świętej teologii ze specjalizacją w naukach teologicznych o małżeństwie i rodzinie;
– licencjatu z teologii małżeństwa i rodziny;
– dyplomu w zakresie nauki o małżeństwie i rodzinie.

4 Instytut będzie wypełniał postawione przed nim zadania, tworząc: a) kurs doktorancki z teologii małżeństwa i rodziny dla tych, którzy posiadają już licencjat ze świętej teologii;

b) kurs licencjacki z teologii małżeństwa i rodziny dla tych, którzy uzyskali wcześniej bakalaureat ze świętej teologii;

c) kurs dyplomowy z zakresu teologii małżeństwa i rodziny dla tych, którzy ukończyli studia uniwersyteckie we własnym kraju;

d) seminaria, na które będą zapraszane osoby o wypróbowanej wiedzy, by według uznania Instytutu, na prośbę dykasterii Kurii Rzymskiej lub poszczególnych Konferencji Episkopatu rozpatrywać najpoważniejsze i najbardziej palące kwestie dotyczące małżeństwa i rodziny.

5 Władze akademickie Instytutu stanowią: Wielki Kanclerz i Rektor Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego, Przewodniczący i Rada Instytutu. Mianowany przez papieża Przewodniczący należy z urzędu do Senatu akademickiego Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego.

6 Przewiduje się, że wszystko, co niniejsza konstytucja apostolska postanawia, będzie należycie realizowane za pośrednictwem własnych statutów Instytutu, zatwierdzonych przez właściwe władze Stolicy Apostolskiej po wysłuchaniu Senatu Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego.

7 Instytut będzie pozostawał w szczególnej łączności z Papieską Radą ds. Rodziny w myśl tego, co określa motu proprio Familia a Deo Instituta w n. V, f.

8 Instytut zostaje oddany pod specjalną opiekę Matki Bożej Fatimskiej.

9 Konstytucja niniejsza, która według zwyczaju jest promulgowana w dniu jej ogłoszenia w „L’Osservatore Romano”, wejdzie w życie od dnia 14 października 1982 roku.

Na koniec wyrażamy wolę, aby ta nasza konstytucja posiadała moc wiążącą i skuteczność oraz by była sumiennie przestrzegana przez wszystkich, których dotyczy, bez względu na jakiekolwiek przeciwne zarządzenia.

W Rzymie, u Świętego Piotra, dnia 7 października, we wspomnienie Matki Boskiej Różańcowej, roku 1982, w czwartym roku mojego Pontyfikatu.

Jan Paweł II, papież

Konstytucja apostolska UT SIT
o powołaniu Prałatury Personalnej „Świętego Krzyża i Opus Dei”
Jan Paweł II biskup, Sługa sług Bożych, na wieczną rzeczy pamiątkę Kościół z wielką nadzieją kieruje swoją macierzyńską troskę i myśl na Opus Dei (Dzieło Boże), które pod wpływem natchnienia Bożego, założył w Madrycie w dniu 2 października 1928 roku Sługa Boży Josemaría Escrivá de Balaguer, aby się stało mocnym i skutecznym narzędziem zbawczego posłannictwa Kościoła dla życia świata.

Instytucja ta od swoich początków usilnie stara się o to, aby nie tylko jasno określić powołanie świeckich w Kościele i w społeczności ludzkiej, lecz również zrealizować je w praktyce oraz żeby urzeczywistniać naukę o powszechnym powołaniu do świętości i szerzyć uświęcenie pracy i, poprzez pracę zawodową, w każdym środowisku społecznym. O to samo zabiega poprzez Stowarzyszenie Kapłańskie Świętego Krzyża w wypełnianiu świętego posługiwania przez kapłanów diecezjalnych. Ponieważ Dzieło Boże tak się rozprzestrzeniło, że istnieje już w bardzo wielu diecezjach na całym świecie i działa jako organizacja apostolska, w której skład wchodzą kapłani i świeccy, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, będąc równocześnie organiczną i niepodzielną całością pod względem swej duchowości, celu i kierownictwa, stało się konieczne, żeby nadać mu odpowiednią formę prawną, w pełni odpowiadającą charakterowi tej instytucji.

Założyciel Dzieła Bożego zwrócił się w 1962 roku z ufną prośbą do Stolicy Apostolskiej, ażeby ta, zbadawszy charakter i założenia instytucji pod względem teologicznym i mając na uwadze większą jej skuteczność, nadała jej odpowiednią formę organizacyjną. Od czasu bowiem, gdy II Sobór Watykański II dekretem Presbyterorum ordinis, 10, wprowadzonym w życie pismem motu proprio Ecclesiae Sanctae część I, 4, wprowadził do struktury Kościoła formę Pałatury Personalnej, powołanej do wypełniania specjalnych zadań duszpasterskich, ta właśnie forma wydawała się najbardziej odpowiednia dla Dzieła Bożego. Dlatego też błogosławionej pamięci nasz poprzednik Paweł VI, przychylając się łaskawie do prośby Sługi Bożego Josemaríi Escrivá de Balaguer, zezwolił mu na zwołanie ogólnego Kongresu, który pod jego przewodnictwem zatroszczyłby się o podjęcie starań o takie przekształcenie Opus Dei, żeby jak najlepiej odpowiadało swojemu charakterowi i normom przyjętym przez II Sobór Watykański. My również zaleciliśmy, żeby te wysiłki były kontynuowane i w 1979 roku daliśmy polecenie Świętej Kongregacji Biskupów, do której kompetencji sprawa ta ze swej natury należy, ażeby po dokładnym zbadaniu wszystkich aspektów prawnych i faktycznych poddała osądowi złożoną formalnie prośbę Opus Dei. Kongregacja zajęła się tą sprawą, zbadała ją starannie pod względem historycznym, prawnym oraz duszpasterskim, tak że usunąwszy wszelkie wątpliwości co do podstawy możliwości i słuszności poparcia tej prośby, stworzyła odpowiednie warunki dla przekształcenia Dzieła Bożego w Prałaturę Personalną.

Zatem my, w pełni naszej władzy apostolskiej, przychylając się do opinii Czcigodnego Brata naszego Kardynała Prefekta Świętej Kongregacji Biskupów Świętego Kościoła Rzymskiego, 37 uzyskując, o ile było to niezbędne, zgodę tych, do których to należy, lub którzy uznali, że ich to dotyczy, postanawiamy, co następuje: § 1. Opus Dei zostaje ustanowione Prałaturą Personalną o zasięgu międzynarodowym pod nazwą „Świętego Krzyża i Opus Dei”, w skrócie „Opus Dei”. Równocześnie powołane zostaje Stowarzyszenie Kapłańskie Świętego Krzyża jako nierozdzielnie połączone z Prałaturą.

§ 2. Prałatura rządzi się zasadami ogólnego prawa kanonicznego oraz tej konstytucji, a także własnymi statutami, które noszą nazwę „Kodeks prawa szczegółowego Opus Dei”.

§ 3. Jurysdykcja Prałatury Personalnej obejmuje należących do niej duchownych oraz świeckich, którzy poświęcają się dziełom apostolskim Prałatury w zakresie wypełniania zobowiązań, które dobrowolnie przyjęli, zgodnie z prawem, na podstawie umowy zawartej z Prałaturą. Wszyscy oni w zakresie działalności duszpasterskiej Prałatury podlegają władzy Prałata, zgodnie z przepisami artykułu poprzedniego.

§ 4. Właściwym ordynariuszem Prałatury Opus Dei jest Prałat, którego wybór wymaga, zgodnie z przepisami prawa ogólnego, zatwierdzenia przez Biskupa Rzymu.

§ 5. Prałatura podlega Świętej Kongregacji Biskupów, a w zależności od różnych spraw omawiać je będzie z pozostałymi Dykasteriami Kurii Rzymskiej.

§ 6. Prałat co pięć lat będzie składał Biskupowi Rzymu, za pośrednictwem Świętej Kongregacji Biskupów sprawozdanie dotyczące stanu Prałatury i sposobu, w jaki spełnia swoją misję apostolską.

§ 7. Siedziba zarządu generalnego Prałatury mieści się w Rzymie. Kościołem prałackim zostaje ustanowione oratorium-kaplica Najświętszej Marii Panny Królowej Pokoju przy siedzibie generalnej.

Ponadto Czcigodny Álvaro del Portillo, obrany zgodnie z przepisami w dniu 15 września 1975 roku Przełożonym Generalnym Opus Dei, zostaje zatwierdzony i mianowany Prałatem ustanowionej Prałatury Personalnej „Świętego Krzyża i Opus Dei”.

Na koniec, dla wprowadzenia w życie wszystkich tych postanowień, wyznaczamy Czcigodnego Brata R. Carboni, arcybiskupa tytularnego Sydonu, Nuncjusza Apostolskiego we Włoszech, któremu udzieliliśmy niezbędnych i odpowiednich pełnomocnictw wraz z obowiązkiem przesłania do Świętej Kongregacji Biskupów dokumentu o wprowadzeniu w życie tego wszystkiego. Nic bowiem nie stoi temu na przeszkodzie.

W Rzymie, u Świętego Piotra, dnia 28 listopada 1982 roku, w piątym roku mojego Pontyfikatu.

Jan Paweł II, papież
Agostino Kardynał Casaroli, Sekretarz Stanu
Sebastiano Kardynał Baggio, Prefekt Świętej Kongregacji Biskupów
Protonariusz Apostolski M. Rosetti
Protonariusz Apostolski J. del Ton


Wydawnictwo M, ul. Kanonicza 11, 31-002 Kraków, t: 12 431 25 50, email: zamowienia@dzielazebrane.pl
Prześlij znajomemu Administracja